Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 18/07 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal due to failure to serve legal documents to appointed counsel, violating procedural rights.

Numero d'incarto IV CSK 18/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal against a court order rejecting the appellants' appeal regarding a forced mortgage. The appellants argued that the lower courts violated their rights by serving all judgments and notices personally to them instead of to their appointed lawyer, who had been established by the court. The court held that this failure to direct communications to the legal representative constituted a grave procedural defect depriving the parties of their right to defense, necessitating the annulment of the contested decision.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 133 § 3 k.p.c.; Art. 379 pkt 5 k.p.c.; Art. 398 § 15 k.p.c.; Art. 386 § 2 k.p.c.; Art. 398 § 21 k.p.c.: When a party has a legal representative appointed, all procedural acts and notifications must be directed to that representative; failure to do so deprives the party of the right to defense and constitutes a ground for annulment.

Parole chiave

Generato dall'IA
appointment of legal representative service of process to counsel right to defense procedural defect annulment of decision forced mortgage cassation appeal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 133 § 3 k.p.c.
naruszenia art. 133 § 3 k.p.c. przez niedokonywanie doręczeń do jego rąk pism
Art. 379 pkt 5 k.p.c.
z powodu pozbawienia uczestników obrony ich praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.) wskutek
Art. 398 § 15 k.p.c.
podstawie wymienionej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.
Art. 386 § 2 k.p.c.
odwoławczy, ze skutkiem przewidzianym w art. 386 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy
Art. 398 § 21 k.p.c.
podstawie wymienionej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.
art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c
podstawie wymienionej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.
art. 379 pkt 5 k.p.c
z powodu pozbawienia uczestników obrony ich praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.) wskutek
art. 133 § 3 k.p.c
naruszenia art. 133 § 3 k.p.c.
art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c
przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.
art. 117 § 4 k.p.c
zastępowania ich w tym postępowaniu przez ustanowionego na podstawie art. 117

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II CKN 553/97
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1998 r., II CKN 553/97,

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 18/07

POSTANOWIENIE

Dnia 25 kwietnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku Gminy Miasta T.

przy uczestnictwie P. Ł. i B. Ł.

o wpis hipoteki przymusowej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 kwietnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej uczestników postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego w T.

z dnia 22 września 2006 r.,

uchyla

zaskarżone

postanowienie,

znosi

postępowanie

apelacyjne i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w T. do

ponownego

rozpoznania

postępowania kasacyjnego.

i

rozstrzygnięcia

o

kosztach

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w T., uwzględniając wniosek Gminy Miasta T., w dniu 28

lutego 2005 r. dokonał wpisu hipoteki przymusowej w kwocie 253224,12 zł w dziale

IV księgi wieczystej prowadzonej dla bliżej opisanej nieruchomości stanowiącej

własność P. Ł. i B. Ł.

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2005 r. uczestnicy zostali zwolnieni w całości

od kosztów sądowych.

Sąd Okręgowy w T. po rozpoznaniu apelacji uczestników, którą zaskarżyli ten wpis

w całości, w dniu 26 stycznia 2006 r. postanowił „uchylić zaskarżony wpis hipoteki

przymusowej ponad kwotę 186214,60 zł (...) i w tym zakresie przekazać sprawę

Sądowi Rejonowemu w T. do ponownego rozpoznania”.

W dniu 15 marca 2006 r. uczestnicy złożyli w Sądzie Okręgowym, w którym jeszcze

pozostawały akta, wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu; w Sądzie tym

wydano zarządzenie o przekazaniu wniosku do rozpoznania Sądowi Rejonowemu

po zwrocie akt.

W dniu 12 kwietnia 2006 r. Sąd Rejonowy dokonał wykreślenia wpisu hipoteki

przymusowej w kwocie 253224,12 zł

i wpisał hipotekę przymusową w kwocie

186214,60 zł.

Zawiadomienie o wpisie zostało doręczone osobiście uczestnikom w dniu

19 kwietnia 2006 r.

Orzeczeniem z dnia 20 kwietnia 2006 r. Sąd Rejonowy ustanowił dla uczestników

adwokata z urzędu, a w dniu 27 kwietnia 2006 r. wpłynęło do Sądu pismo

Okręgowej Rady Adwokackiej w T. o wyznaczeniu dla uczestników adwokata w

osobie L. L.

W dniu 5 maja 2006 r. uczestnicy złożyli osobiście apelację, którą postanowieniem

z dnia 10 maja 2006 r. Sąd Rejonowy odrzucił. Odpisy tego postanowienia zostały

doręczone osobiście uczestnikom postępowania.

W wyniku zażalenia wniesionego osobiście przez uczestników, Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 8 czerwca 2006 r. uchylił orzeczenie odrzucające apelację

i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu celem nadania biegu apelacji. Także

odpisy tego postanowienia zostały doręczone osobiście uczestnikom.

Postanowieniem z dnia 22 września 2006 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację

uczestników. Odpisy tego, wydanego na posiedzeniu niejawnym (podobnie jak

wszystkie poprzednie), orzeczenia z uzasadnieniem zostały doręczone osobiście

uczestnikom postępowania.

Ostatnio wymienione postanowienie zostało zaskarżone

wniesioną przez

ustanowionego z urzędu pełnomocnika uczestników skargą kasacyjną, opartą na

podstawie wymienionej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. - nieważności postępowania

z powodu pozbawienia uczestników obrony ich praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.) wskutek

naruszenia art. 133 § 3 k.p.c. przez niedokonywanie doręczeń do jego rąk pism

sądowych, w tym wszystkich orzeczeń wydawanych na posiedzeniach niejawnych.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania został oparty na przesłance

przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Pozbawienie strony możności ochrony swych praw, przewidziane w art. 379

pkt 5 k.p.c. jako przyczyna nieważności postępowania, jest – jak zgodnie przyjmuje

się w orzecznictwie i piśmiennictwie – pojęciem elastycznym, ujmującym

przesłankę zawsze ocenianą w kontekście konkretnych okoliczności sprawy.

„Obrona praw” w postępowaniu cywilnym obejmuje możliwość korzystania

z uprawnień procesowych przysługujących stronie. Należy do nich prawo ubiegania

się o ustanowienie adwokata (radcy prawnego); w wypadku jego ustanowienia –

które następuje wtedy, gdy sąd uzna udział adwokata w sprawie za potrzebny (art.

117 § 4 k.p.c.) - konieczne jest stosowanie przez sąd przepisów zapewniających

realizację prawa do zastępstwa adwokackiego, w tym art. 133 § 2 k.p.c.

Naruszenie uprawnień skarżących nastąpiło już na etapie ubiegania się

przez nich o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, bowiem do wydania orzeczenia

przez Sąd pierwszej instancji doszło bez rozpoznania, a więc z pominięciem, tego

wniosku. Wniosek o ustanowienie adwokata musi być rozpoznany bez zwłoki,

przed podjęciem jakichkolwiek czynności procesowych, a szczególnie – przed

wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie może dojść do

ograniczenia możności obrony praw strony (tak pod rządem d.k.p.c. w orzeczeniu

z dnia 16 lutego 1961 r., 4 Cr 251/60) lub do ich pozbawienia. W okolicznościach

niniejszej sprawy, uzasadniona jest ostrzejsza kwalifikacja zaistniałego uchybienia,

ze względu na to, że wniosek o ustanowienie adwokata został złożony po wydaniu

pierwszego, niekorzystnego dla wnioskujących, postanowienia Sądu pierwszej

instancji oraz po wydaniu przez Sąd drugiej instancji postanowienia wywołującego

istotne wątpliwości co do zakresu i skutków rozstrzygnięcia, pozostawionych

zresztą następnie bez wyjaśnienia w toku dalszego postępowania. Zignorowanie

w takiej sytuacji procesowej wniosku o ustanowienie adwokata i wydanie

merytorycznego rozstrzygnięcia oraz jego doręczenie osobiście skarżącym,

stanowiło pozbawienie uczestników ich praw już na tym etapie postępowania.

Jak wcześniej wskazano, ustanowienie adwokata dla strony powoduje

określone konsekwencje procesowe, w tym konieczność dokonywania wszystkich

doręczeń do jego rąk, stosownie do art. 133 § 3 k.p.c. Naruszenie tego przepisu

może być, w zależności od okoliczności sprawy, traktowane jako „zwykłe”

uchybienie procesowe mogące mieć wpływ na wynik sprawy albo jako uchybienie,

które pozbawiło stronę obrony jej praw. Trzeba stwierdzić, że w niniejszej sprawie

uchybienie to przybrało rozmiary wyjątkowe, bowiem po wydaniu postanowienia

o ustanowieniu dla uczestników adwokata, wszystkie czynności Sądu były

dokonywane bez uwzględnienia tego faktu. Z przytoczonego na wstępie przebiegu

czynności wynika, że wszystkie orzeczenia, i to w toku dwóch instancji, były

doręczane osobiście stronom, z całkowitym pominięciem ich

pełnomocnika

procesowego. Trzeba przy tym dostrzec, że w związku ze składaniem osobiście

przez uczestników środków odwoławczych, nie kierowano do pełnomocnika

wezwania do usunięcia braków (w tym braków apelacji, oddalonej zaskarżonym

obecnie postanowieniem). Nie bez znaczenia jest także i to, że w sprawie – ze

względu na jej charakter – orzekano wyłącznie na posiedzeniach niejawnych (art.

6261 § 1 k.p.c.).

W toku całego, prowadzonego w dwóch instancjach, postępowania Sądy zupełnie

pominęły ustanowionego pełnomocnika procesowego uczestników, podejmując

wszystkie czynności tak, jakby pełnomocnika tego w sprawie nie było. Nie może

w tej sytuacji budzić wątpliwości, że skarżący zostali pozbawienie prawa do

zastępowania ich w tym postępowaniu przez ustanowionego na podstawie art. 117

§ 4 k.p.c. adwokata, i że było to równoznaczne z pozbawieniem ich obrony swych

praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Uzasadniało to uchylenie zaskarżonego

postanowienia na podstawie art. 39815 § 1 zd.1 k.p.c., z uwzględnieniem art. 386 §

2 w zw. z art. 39821 k.p.c.

Jak wyżej wskazano, uchybienia powodujące nieważność postępowania

wystąpiły przed już przed Sądem pierwszej instancji, co powinien był dostrzec Sąd

odwoławczy, ze skutkiem przewidzianym w art. 386 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy

rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia, z uwzględnieniem więc

także jej wniosków. W skardze kasacyjnej nie został zawarty wniosek o uchylenie

orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Przewidziane w art. 39815 § 1 zd. 2 k.p.c.

uchylenie przez Sąd Najwyższy – obok zaskarżonego wyroku – także wyroku sądu

pierwszej instancji jest dopuszczalne tylko na wniosek wnoszącego skargę

kasacyjną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1998 r., II CKN 553/97,

OSP 1998, poz.138).

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

jc