Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 178/11 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed appeal; low price and post-war history did not prove public trust register error.

Numero d'incarto IV CSK 178/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the State's cassation appeal against a lower court ruling that rejected a request to correct the land register. The State argued that a low purchase price and the historical loss of Polish citizenship by former owners created reasonable doubt about the register's accuracy. The court held that these factors alone did not justify challenging the public trust of the register without further evidence of bad faith or obvious error.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 6 ust. 2 in fine u.k.w.h.; Art. 385 k.p.c.; The public trust in the land register prevails unless special circumstances objectively raise doubts without special diligence, and a low price or historical context alone does not suffice to prove such doubt.

Parole chiave

Generato dall'IA
public trust register land register correction reasonable doubt standard low purchase price bad faith presumption cassation appeal dismissal property ownership transfer

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 6 ust. 2 in fine u.k.w.h.
stanem prawnym (art. 6 ust. 2 in fine u.k.w.h.).
Art. 385 k.p.c.
uznać także zarzut naruszenia art. 385 k.p.c.
Art. 398 k.p.c.
Według art. 39820 k.p.c., sąd, któremu sprawa wskutek uwzględnienia skargi
Art. 98 k.p.c.
zgodnie z art. 98 w związku z art.
Art. 108 § 1 k.p.c.
98 w związku z art. 108 § 1 i art.
art. 6 ust. 1 u.k.w.h
Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.k.w.h., rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych
art. 535 k.c
ceny (art. 535 k.c.). Chodzi tu jednak tylko o ekwiwalentność świadczeń według
art. 387 § 2 k.c
Wynika to jednoznacznie z art. 387 § 2 k.c.,
art. 388 k.c
przewidział w normującym wyzysk art. 388 k.c.
art. 291 k.p.c
217 § 1, art. 227 i art. 291 k.p.c. przez pominięcie zgłoszonych w obu instancjach

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 178/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta O.

przeciwko Zakładowi Budowlano - Instalacyjnemu J. – Z.

Spółce z o.o. z siedzibą

w O.

o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej

z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 grudnia 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 20 grudnia 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony powodowej

na rzecz strony pozwanej kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset)

zł tytułem

zwrotu

kosztów

zastępstwa

procesowego

w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2009 r. oddalił powództwo

Skarbu

Państwa-Prezydenta

Miasta

O. przeciwko

Zakładowi

Budowlano-

Instalacyjnemu J. –Z. - Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O., o

uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym stanu prawnego ujawnionego w

księdze wieczystej nieruchomości położonej przy ul. J. [...] w O. Apelacja powoda

od wyroku Sądu Rejonowego została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia

4 listopada 2009 r.

Przed 1939 r. w księdze gruntowej nieruchomości położonej przy ul. J. [...]

jako właściciele wpisani byli małżonkowie A. i M. R. W 1945 r. A. R. i jego żona

uzyskali stwierdzenie przynależności do narodowości polskiej, warunkujące polskie

obywatelstwo. W 1981 r. wyjechali oni do RFN. Sąd Rejonowy postanowieniem z

dnia 27 listopada 2006 r. stwierdził, że spadek po zmarłym 11 marca 1985 r. A. R.

co do praw rzeczowych położonych w Polsce nabyli po 1/3 na podstawie ustawy

żona, M. R., i dzieci, N. R. oraz U. G., a spadek po zmarłej 26 listopada 1988 r. M.

R. nabyły po ½ dzieci, N. R. i U. G. W dniu 8 marca 2007 r. dla nieruchomości

położonej przy ul. J. [...]została założona księga wieczysta. W jej dziale drugim

zostali wpisani jako współwłaściciele po ½ N. R. i U. G. Dnia 25 września 2007 r.

sprzedali oni tę nieruchomość pozwanej spółce za 150 000 zł. Decyzjami z dnia 1

czerwca 2009 r. Wojewoda stwierdził utratę obywatelstwa polskiego przez A. R. i

M. R.

Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego o braku w sprawie

podstaw do przyjęcia, że pozwana spółka nabyła nieruchomość od osób

nieuprawnionych. Uznał, że w świetle okoliczności sprawy A. R. i M. R. nie utracili

obywatelstwa polskiego i tym samym - z mocy art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca

1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (jedn. tekst: Dz.U.

1969.22.159 ze zm. -dalej: „u.g.t.”) - własności objętej sporem nieruchomości. Jej

własność weszła zatem w skład spadków po nich.

Na skutek skargi kasacyjnej powoda Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia

15 lipca 2010 r., IV CSK 90/10 (OSP 2011, z. 3, poz. 28) uchylił wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 4 listopada 2009 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do

ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu Najwyższego, zebrany w sprawie materiał

dowodził utraty przez A. R. i M. R. obywatelstwa polskiego z chwilą wyjazdu w 1981

r. do RFN. Przestając być obywatelami polskimi, utracili oni na podstawie art. 38

ust. 3 u.g.t. własność nieruchomości przy ul J. [...] na rzecz Skarbu Państwa. Nie

mogła więc ona przejść na ich spadkobierców. Spadkobiercy ci nie byli zatem

uprawnieni do jej zbycia pozwanej spółce. W konsekwencji do nabycia przez

pozwaną spółkę własności nieruchomości mogłoby dojść tylko na podstawie

przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, to zaś wymagało zbadania,

czy pozwana spółka w chwili zawarcia umowy z N. R. i U. G. mogła, uwzględniając

stosowne okoliczności, z łatwością dowiedzieć się tym, że treść księgi wieczystej

była niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym.

Sąd Okręgowy po rozpoznaniu sprawy po raz drugi, wyrokiem z dnia

20 grudnia 2010 r. ponownie oddalił apelację powoda. W ocenie Sądu

Okręgowego, nabycie nieruchomości przez pozwaną spółkę w dniu 25 września

2007 r. chroniły przepisy o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 i 6

u.k.w.h.). Pozwana spółka nabyła nieruchomość na podstawie odpłatnej czynności

prawnej od osób ujawnionych w księdze wieczystej jako właściciele. O stosunkowo

niskiej cenie nieruchomości (150 000 zł) zadecydował fakt zasiedlenia budynku

przez lokatorów oraz potrzeba jego kosztownego remontu. Zdaniem Sądu

Okręgowego, w sprawie nie zachodziła potrzeba dopuszczenia z urzędu dowodu

z opinii biegłego co do wartości nieruchomości w dniu jej nabycia przez pozwaną

spółkę. Poza tym nie zostało udowodnione to, że członkowie zarządu pozwanej

spółki w chwili nabywania nieruchomości mieli świadomość, że zbywcy nie są

właścicielami, ani to, że członkowie zarządu pozwanej spółki w chwili nabywania

nieruchomości mogli się z łatwością dowiedzieć o niezgodności wpisu w księdze

wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Skarżąc w całości wyrok Sądu Okręgowego z dnia 20 grudnia 2010 r. powód

jako podstawy kasacyjne przytoczył naruszenie art. 217 § 1, art. 227, 229, 232,

245, 253, 382, 385, 391 i 39820 k.p.c. oraz naruszenie art. 5 i 6 u.k.w.h.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.k.w.h., rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych

nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych lub dokonanych na rzecz nabywcy

działającego w złej wierze.

Przez rozporządzenia nieodpłatne w znaczeniu tego przepisu należy

rozumieć czynności prawne rozporządzające, w przypadku których przysporzenie

majątkowe

na

rozporządzającej.

rzecz

drugiej

strony

Najdonioślejszym

jest

aktem

praktycznie

szczodrobliwości

przykładem

osoby

rozporządzenia

o charakterze aktu szczodrobliwości objętego hipotezą art. 6 ust. 1 u.k.w.h. jest

przeniesienie własności nieruchomości w wykonaniu umowy darowizny (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2007 r., IV CSK 193/07, OSNC-ZD 2008,

nr C, poz. 78). Wszelkie inne czynności prawne rozporządzające prawami

ujawnionymi w księdze wieczystej, czyli takie, w przypadku których przysporzenie

na rzecz drugiej strony nie jest aktem szczodrobliwości osoby rozporządzającej, są

rozporządzeniami objętymi działaniem rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych

(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1993 r., III CZP 52/93, OSNC 1993,

nr 12, poz. 218).

Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że N. R. i U. G. zawarli w dniu 25

września 2007 r. z pozwaną spółką umowę sprzedaży nieruchomości położonej

przy ul. J.[...]. Sprzedaż jest ze swej istoty umową odpłatną i wzajemną. Założenie

umów wzajemnych stanowi ekwiwalentność uzgodnionych świadczeń obu stron, w

przypadku zatem umowy sprzedaży: ekwiwalentność, z jednej strony, świadczenia

sprzedawcy, polegającego na przeniesieniu własności i wydaniu określonej rzeczy,

a z drugiej strony, świadczenia kupującego, polegającego na zapłacie ustalonej

ceny (art. 535 k.c.). Chodzi tu jednak tylko o ekwiwalentność świadczeń według

woli stron wyrażonej w treści umowy, a nie o ekwiwalentność świadczeń w

płaszczyźnie obiektywnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2004 r., II

CK 354/03, OSNC 2005, nr 5, poz. 91). Wynika to jednoznacznie z art. 387 § 2 k.c.,

który

stanowi, że umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki

sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej.

Ponadto znajduje potwierdzenie w regulacji instytucji wyzysku. Ustawodawca

przewidział w normującym wyzysk art. 388 k.c. środki prawne jedynie na wypadek

rażącej obiektywnej niewspółmierności uzgodnionych świadczeń stron.

W świetle powyższych uwag, nie powinno więc budzić wątpliwości,

że przeniesienie własności nieruchomości przez N. R. i U. G. na pozwaną spółkę

na podstawie zawartej w dniu 25 września 2007 r. umowy sprzedaży nie było

nieobjętym działaniem przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych

rozporządzeniem nieodpłatnym w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.k.w.h. Wynikającego z

tego rozporządzenia przysporzenia na rzecz pozwanej spółki nie można uznać za

akt szczodrobliwości, skoro nastąpiło w wykonaniu będącej umową wzajemną

sprzedaży, w przypadku której zachodzi przewidziana w art. 387 § 2 k.c.

ekwiwalentność świadczeń stron. W konsekwencji za bezzasadne należało uznać

podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 382 w związku z art. 232,

217 § 1, art. 227 i art. 291 k.p.c. przez pominięcie zgłoszonych w obu instancjach

dowodów zmierzających do wykazania, że cena ustalona w umowie z dnia 25

września 2007 r. nie była ekwiwalentna w stosunku do wartości nieruchomości.

Zgodnie z art. 227 k.p.c., przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie

dla rozstrzygnięcia sprawy. Wykazanie zaś nawet znacznej dysproporcji między

ustaloną w umowie ceną a wartością rynkową nieruchomości nie miałoby wpływu

na

zastosowanie

w sprawie

przepisów

o

rękojmi

wiary publicznej

ksiąg

wieczystych. Także bowiem w takim przypadku nie byłoby podstaw do uznania

przeniesienia własności nieruchomości przez N. R. i U. G. na pozwaną spółkę za

rozporządzenie nieodpłatne w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.k.w.h. Zastosowanie w

sprawie przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych mogłoby wykluczyć

jedynie wykazanie, że umowa zawarta w dniu 25 września 2007 r. była w istocie nie

umową sprzedaży, lecz umową darowizny.

Według art. 39820 k.p.c., sąd, któremu sprawa wskutek uwzględnienia skargi

kasacyjnej została przekazana do ponownego rozpoznania, jest związany

wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy.

W niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania istnieje zgoda co

do tego, że Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy był związany

zawartą w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r. wykładnią art. 38 ust. 3 u.g.t.

i wynikającym z niej stanowiskiem Sądu Najwyższego co do utraty przez A. R. i M.

R. własności nieruchomości położonej przy ul. J.[...], a w konsekwencji jej

niewejścia w skład spadków po nich oraz niezgodności wpisu w dziale drugim

księgi wieczystej jako właścicieli ich spadkobierców. Wywołuje natomiast

kontrowersje

zakres

związania

Sądu

Okręgowego

stanowiskiem

Sądu

Najwyższego łączącym się z wykładnią art. 5 i 6 u.k.w.h. Pozostawiając co do

zasady na boku kwestię odpłatności rozporządzenia spadkobierców A. R. i M. R.

na rzecz pozwanej spółki, Sąd Najwyższy podjął w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r.

rozważania na temat możliwości obalenia działającego na korzyść tej spółki

domniemania dobrej wiary (art. 7 k.c.) przez wykazanie, że spółka ta mogła z

łatwością dowiedzieć się o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym

stanem prawnym (art. 6 ust. 2 in fine u.k.w.h.). W ramach tych rozważań Sąd

Najwyższy wskazał na różne okoliczności mogące uzasadniać taki wniosek. W

szczególności na: założenie księgi wieczystej kilka miesięcy przed sprzedażą

nieruchomości, wpisanie

w niej jako pierwszych właścicieli spadkobierców,

uzyskanie przez spadkobierców postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku

zaledwie kilka

miesięcy wcześniej, dziedziczenie przez nich po rodzicach

mieszkających i zmarłych w Niemczech, ukazywanie się w lokalnych środkach

masowego przekazu informacji o tych okolicznościach, szybkość zawarcia umowy

po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, mimo wystąpienia z

wnioskiem o wydanie tego postanowienia w wiele lat po śmierci spadkodawców,

ustalenie wyjątkowo niskiej ceny nieruchomości, obsługiwanie pozwanej spółki

przez

pełnomocnika

reprezentującego

spadkobierców

w

postępowaniu

o

stwierdzenie nabycia spadku, obowiązek pełnomocnika przekazania uzyskanej

wiedzy swemu mocodawcy i notariuszowi. Zarazem jednak Sąd Najwyższy

podkreślił, że same podejrzenia nabywcy o niezgodność treści księgi wieczystej z

rzeczywistym stanem prawnym nie wystarczają do przyjęcia, że nabywca mógł się

z łatwością dowiedzieć o tej niezgodności. Sąd Najwyższy zwrócił także uwagę na

potrzebę odniesienia dokonywanej w tym względzie oceny do okoliczności

konkretnego

przypadku.

W opinii

Sądu

Okręgowego,

Sąd

Najwyższy

w

rozważaniach tych nie przesądził w sposób wiążący na podstawie art. 39820 k.p.c.

złej wiary pozwanej spółki w postaci przewidzianej w art. 6 ust. 2 in fine u.k.w.h.

Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd Okręgowy uznał za swój obowiązek ustalenie,

czy reprezentujący pozwaną spółkę członkowie zarządu w chwili zawarcia umowy z

N. R. i U. G. mogli, uwzględniając okoliczności miarodajne w tym względzie w

świetle wyjaśnień Sądu Najwyższego dotyczących art. 6 u.k.w.h., z łatwością

dowiedzieć się o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem

prawnym. Wynik tego ustalenia był, jak wiadomo, negatywny.

Zarzut skarżącego o naruszeniu przez Sąd Okręgowy art. 398 20 k.p.c.

wskutek nieuznania, że wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2010 r. w sposób

wiążący w sprawie przesądził o tym, że pozwana spółka z łatwością mogła się

dowiedzieć o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem

prawnym, nie jest trafny. Na podstawie wymienionego przepisu wiąże tylko

wykładnia prawa dokonana przez Sąd Najwyższy, czyli ujmując ściślej - jedynie

ustalone przez ten Sąd znaczenie przepisów prawa

przytoczonych w ramach

podstaw kasacyjnych. Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy był

więc związany tylko dokonaną w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2010 r.

interpretacją użytych w art. 6 ust. 2 in fine u.k.w.h. terminów na oznaczenie złej

wiary. Natomiast to, czy wskazane przez Sąd Najwyższy okoliczności dawały

podstawę do przyjęcia, że pozwana spółka w chwili zawarcia umowy mogła się

z łatwością dowiedzieć o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym

stanem prawnym, wymagało jeszcze ustaleń faktycznych, należących do sądu

meriti, i tym samym nie mieściło się w zakresie zastosowania art. 39820 k.p.c.

Nie ma również podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia Sądu

Okręgowego o braku złej wiary pozwanej spółki w chwili zawarcia spornej umowy.

Przede wszystkim Sąd Okręgowy nie dopuścił się mogącego uzasadniać

uwzględnienie skargi kasacyjnej naruszenia art. 229 w związku z art. 391 § 1 oraz

naruszenia art. 253 i 245 w związku z art. 382 i 391 § 1 k.p.c. przez bezpodstawne

ustalenie, że uzgodnienia poprzedzające zawarcie umowy prowadzone były bez

udziału pełnomocnika procesowego pozwanej spółki, który wcześniej był

pełnomocnikiem procesowym N. R. i U. G. w postępowaniu o stwierdzenie nabycia

spadku, a także występował w sporach z najemcami nieruchomości przy ul. J.[...].

Jeżeli - tak jak w niniejszej sprawie - nie zachodzi przypadek przewidziany w art. 6

ust. 3 u.k.w.h., chwilą miarodajną dla oceny złej wiary jest chwila dokonania

rozpatrywanej czynności prawnej. W odniesieniu do osoby prawnej, o złej wierze

decyduje stan świadomości w tej chwili osób wchodzących w skład organu, przez

który osoba ta działa (art. 38 k.c.). W przypadku pozwanej spółki złą wiarę należało

więc badać, uwzględniając stan świadomości członków jej zarządu w chwili

zawarcia umowy. Sam więc udział pełnomocnika procesowego pozwanej spółki we

wspomnianych uzgodnieniach i postępowaniach nie mógł mieć znaczenia przy

ustalaniu, czy spółka ta w chwili zawarcia umowy z N. R. i U. G. mogła z łatwością

dowiedzieć się o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem

prawnym. Byłoby inaczej tylko wtedy, gdyby pełnomocnik uzyskał w tych

postępowaniach określoną wiadomość, pozwalającą na łatwe dowiedzenie się

o niezgodności

treści

księgi

wieczystej

z rzeczywistym

stanem

prawnym

i wiadomość tę przed zawarciem umowy w dniu 25 września 2007 r. przekazał

zarządowi pozwanej spółki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września

2001 r., II CKN 277/99, OSNC 2002, nr 6, poz. 77). Ewentualne wnioski dowodowe

powoda powinny więc zmierzać do wykazania tych właśnie faktów.

Sąd Okręgowy nie dopuścił się też zarzucanego w skardze kasacyjnej

błędnego zastosowania art. 5 i 6 u.k.w.h. Spośród wymienionych przepisów

zasadnicze znaczenie w sprawie ma – na co wskazywały już dotychczasowe

rozważania – art. 6 ust. 2 in fine u.k.w.h., wyłączający, w związku z ustępem

poprzedzającym, rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, gdy nabywca mógł

się z łatwością dowiedzieć o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym

stanem prawnym. Założeniem instytucji ksiąg wieczystych jest możliwość polegania

przez uczestników obrotu prawnego na treści wpisów. Od nabywcy prawa

ujawnionego w księdze wieczystej w zasadzie nie można wymagać badania

zgodności wpisu tego prawa z rzeczywistością (art. 3 i 5 u.k.w.h.). W drodze

wyjątku przewidzianego w art. 6 ust. 2 in fine u.k.w.h. takie wymaganie można mu

postawić, pod sankcją utraty ochrony wynikającej z rękojmi wiary publicznej ksiąg

wieczystych, tylko ze względu na szczególne okoliczności, które w danej sytuacji

powinny wywołać u niego bez potrzeby podejmowania specjalnych starań

uzasadnione wątpliwości co do zgodności wpisu prawa z rzeczywistością

(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., SK 55/08, OTKA2009, nr 4, poz. 50 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2008 r., III CSK

333/07, LEX nr 445297).

Sąd Okręgowy trafnie przyjął, że takie okoliczności w sprawie nie wystąpiły.

Czas założenia księgi wieczystej, wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia

spadku i zawarcia umowy oraz wpisanie do księgi wieczystej po jej założeniu N. R. i

U. G. same w sobie nie mogą uzasadniać żadnych wątpliwości co do zgodności

treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawny. Przy rozstrzyganiu, czy

nabywca mógł się z łatwością dowiedzieć o niezgodności treści księgi wieczystej z

rzeczywistym stanem prawnym, okoliczności te mogłyby mieć znaczenie co

najwyżej w powiązaniu z jakąś dodatkową okolicznością. W niniejszej sprawie jako

taka dodatkowa okoliczność mogłyby się nasuwać przede wszystkim powojenne

losy A. R. i M. R. ze względu na łączącą się z nimi kwestię skutków w sferze

prawa cywilnego. Jednakże i ta okoliczność nie uzasadniała przypisania pozwanej

spółce złej wiary w przewidzianej w art. 6 ust. 2 in fine u.k.w.h. postaci. Stan

prawny będący następstwem wyjazdu A. R. i M. R. w 1981 r. do RFN przedstawiał

się w chwili zawarcia spornej umowy tak (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17

września 2001 r., III CRN 56/01, OSNP 2002, nr 13, poz. 299), że członkom

zarządu pozwanej spółki nie można postawić zarzutu z powodu ich ówczesnego

przekonania, że wyjazd ten nie spowodował utraty własności nieruchomości przez

dotychczasowych właścicieli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2008

r., III CSK 333/07). Odmienne stanowisko oznaczałoby postawienie im wyższych

wymagań niż stawiane sądom i innym organom, które także w tym czasie

przyjmowały brak utraty własności nieruchomości przez osoby takie jak A. R. i M.

R. Oceny tej w niczym nie może zmienić fakt ukazywania się w lokalnych środkach

masowego przekazu publikacji o rozpatrywanych okolicznościach.

Co się zaś tyczy niskiej ceny, to żądanie przez sprzedawcę takiej ceny,

może, ujmując rzecz ogólnie, stanowić w danym przypadku przesłankę

wnioskowania o możliwości dowiedzenia się z łatwością przez nabywcę

o niezgodności

treści

księgi

wieczystej

z

rzeczywistym

stanem

prawnym

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2004 r., III CK 459/03, LEX nr

424443). W niniejszej sprawie niska cena miała jednak, jak ustalono, racjonalne

uzasadnienie (kamienica z lokatorami

wymagająca gruntownego remontu),

a to wykluczało wspomniane wnioskowanie na jej podstawie.

W świetle przeprowadzonych wyjaśnień za oczywiście bezzasadny należało

uznać także zarzut naruszenia art. 385 k.p.c.

Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił na podstawie art. 398 14

k.p.c. skargę kasacyjną, a o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął

zgodnie z art. 98 w związku z art. 108 § 1 i art. 39821 k.p.c.