Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 16/12 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal regarding validity of state termination of lease and shareholder resolution.

Numero d'incarto IV CSK 16/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal against the lower court's rejection of their claim to annul a shareholder resolution. The appellant, holding shares in a privatized company, argued that the State's 2007 termination of a 2000 lease agreement was invalid due to mandatory civil code provisions. The court held that the lease agreement's specific termination clause governed the situation, and the State's right to terminate was lawful based on payment arrears. Furthermore, the court found no procedural violation by the administrator convening the extraordinary shareholders' meeting to liquidate the company.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 703 ust. 2 k.c.; Art. 42 k.c. The specific termination clause in a lease agreement prevails over general mandatory provisions regarding rent arrears, and an administrator may convene a shareholders' meeting to liquidate a company without violating statutory duties.

Parole chiave

Generato dall'IA
termination of lease agreement mandatory civil code provisions shareholder resolution validity administrator convening meeting privatized enterprise shares cassation appeal dismissal liquidation procedure

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 249 k.s.h.
ewentualnie uchylenia uchwały Zgromadzenia Wspólników (art. 249 k.s.h. i 252
Art. 252 k.s.h.
§ 1 k.s.h.) lub stwierdzenia jej nieważności jako niezgodnej z prawem (art. 252 § 1
Art. 42 k.c.
kuratora (art. 42 k.c.) w tym sensie, że nie podjął on najpierw czynności
Art. 61 k.c.
zostało złożone kontrahentowi (art. 61 k.c.) i istniały przewidziane w § 15 podstawy
Art. 703 k.c.
a przepis art. 703 k.c. miałby zastosowanie tyko wówczas, gdyby strony nie zawarły
Art. 398 § 14 k.p.c.
233 § 1 k.p.c.; art. 398 3 § 3
art. 249 k.s.h
ewentualnie uchylenia uchwały Zgromadzenia Wspólników (art. 249 k.s.h.
art. 42 k.c
kuratora (art. 42 k.c.) w tym sensie, że nie podjął on najpierw czynności
art. 249 § 1 k.s.h
ewentualnie uchylenia uchwały Zgromadzenia Wspólników (art. 249 k.s.h.
art. 252 § 1 k.s.h
§ 1 k.s.h.) lub stwierdzenia jej nieważności jako niezgodnej z prawem (art. 252 § 1

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 16/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

Protokolant Hanna Kamińska

w sprawie z powództwa M. Fabryki Zintegrowanych Systemów Opomiarowania i

Rozliczeń Spółki z o.o.

przeciwko M. C. Fabryce Zegarów Spółce z o.o. w likwidacji

o stwierdzenie nieważności, ewentualnie o uchylenie uchwały,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 5 lipca 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 4 marca 2011 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Powódka – „M.” Fabryka Zintegrowanych Systemów Opomiarowania

i Rozliczeń Spółka z o.o. w pozwie skierowanym przeciwko pozwanej „M. C.” –

Fabryce Zegarów Spółce z o.o. domagała się stwierdzenia nieważności,

ewentualnie uchylenia uchwały Zgromadzenia Wspólników (art. 249 k.s.h. i 252

k.s.h.).

Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Zasadnicze elementy stanu faktycznego

są następujące.

Strona

powodowa

dysponuje

udziałami

w

pozwanej

Spółce,

a uchwałami w liczbie 2.138 – Skarb Państwa. W dniu 22 grudnia 2000 r., między

Skarbem Państwa a „M. – I.” – spółka z o.o. (nazwa obecna – „M.” FZSO i R spółka

z o.o.) została zawarta umowa o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego

korzystania, należącego do przedsiębiorstwa państwowego – Fabryka Wodomierza

i Zegarów „M.”. Do składników tego przedsiębiorstwa należały także udziały w

pozwanej Spółce. W dniu 21 marca 2007 r. Skarb Państwa złożył wypowiedzenie

umowy (na podstawie tej § 15) w związku z zaleganiem przez powoda ze spłatą

rat i zaległościami w opłatach publicznych. Do czasu wypowiedzenia umowy powód

wykonywał prawa majątkowe i korporacyjne wynikające z udziałów w pozwanej

Spółce. Powód kwestionował skuteczność dokonanego wypowiedzenia. W grudniu

2009 r. ustanowiono dla pozwanej kuratora w celu podjęcia czynności

zmierzających do powołania organów, a w razie potrzeby jej likwidacji

(postanowienie z dnia 22 grudnia 2009 r.). Kurator zwołał Zgromadzenie

Wspólników, które w dniu 15 marca 2010 r. podjęło uchwałę o likwidacji pozwanej

Spółki (uchwała nr 3). Przedstawiciel powódki sprzeciwiał się udziałowi Skarbu

Państwa w Zebraniu i wykonywaniu przezeń prawa głosu oraz zgłosił sprzeciw co

do jej podjęcia.

W

ocenie

Sądu

Okręgowego,

Skarb Państwa

był uprawniony do

wypowiedzenia umowy z 2000 r. i wypowiedzenie takie było skuteczne. Stwierdził

także, że znane mu są z urzędu inne prawomocne orzeczenia, w których

przesądzono, iż powódce w wyniku wypowiedzenia nie przysługują uprawnienia

związane z działami w pozwanej spółce, wchodzącymi w skład przedsiębiorstwa,

objętego

umową

prywatyzacyjną.

Skarb

Państwa

mógł

uczestniczyć

w Zgromadzeniu w dniu 15 marca 2010 r. i wykonywał przysługujące mu prawo

głosu. Nie było też podstaw do przyjęcia niewłaściwego działania ustanowionego

kuratora (art. 42 k.c.) w tym sensie, że nie podjął on najpierw czynności

zmierzających do powołania organów pozwanej Spółki. W rezultacie Sąd Okręgowy

stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do uchylenia kwestionowanej ustawy (art. 249

§ 1 k.s.h.) lub stwierdzenia jej nieważności jako niezgodnej z prawem (art. 252 § 1

k.s.h.).

Apelacja powoda została oddalona. Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutów

naruszenia prawa procesowego i materialnego. Stwierdził, że zarzuty apelacyjne

koncentrują się wokół kwestii nieważności umowy z dnia 22 grudnia 2000 r.

(a właściwie – jej § 15), skuteczności złożonego wypowiedzenia, prawnych

konsekwencji niepowołania przez kuratora strony pozwanej w pierwszym rzędzie jej

organów. Powołując się na inne orzeczenia, zapadłe z udziałem m.in. strony

powodowej i Skarbu Państwa, Sąd Apelacyjny stwierdził, że nastąpiło skuteczne

wypowiedzenie umowy prywatyzacyjnej z dnia 22 grudnia 2000 r. Uznał też, że dla

składu

orzekającego

wiążący

jest

pogląd

Sądu

Apelacyjnego

zawarty

w postanowieniu Sądu Apelacyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r. Z treści

postanowienia o ustanowieniu kuratora nie wynikał obowiązek kuratora zachowania

kolejności działania, tj. wpierw ustanowienia organów poddanej kurateli spółki,

a dopiero następnie jej prawna likwidacja.

W skardze kasacyjnej strony powodowej podniesiono zarzuty naruszenia

prawa procesowego, tj. art. 227, art. 231, art. 233 § 1, art. 234, art. 316 § 1, art. 328

§ 2, art. 363 § 1 i art. 366 k.p.c. Podnoszono także zarzuty naruszenia prawa

materialnego, tj. art. 5, art. 42, art. 58 § 1, art. 65, art. 89, art. 353 1, art. 703 oraz

art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz.U. nr

118, poz. 561 ze zm.). Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz

wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Ogólnie sformułowany zarzut nierozpoznania istoty sprawy nie może być

uznany za usprawiedliwiony, o czym świadczy rozległa argumentacja Sądu

Apelacyjnego

Wbrew sugestii

dotycząca

zgłoszonych

skarżącego,

Sąd

żądań

Apelacyjny

i

ich

podstaw

faktycznych.

zajął

również

stanowisko

w odniesieniu do roszczenia ewentualnego (o uchylenie uchwały z dnia 15 marca

2010 r.). Oddalił bowiem apelację, podzielił ustalenia i oceny prawne Sądu

Okręgowego, a na s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyraźnie wskazał, że

analizowano oba zgłoszone roszczenia.

Zgłoszone en bloc zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego nie

mogą być uwzględnione z kilku powodów. Niektóre z nich w ogóle nie mogą być

brane pod uwagę w postępowaniu kasacyjnym (np. art. 233 § 1 k.p.c.; art. 398 3 § 3

k.p.c.), odnośnie do innych nie wykazano ich wpływu na merytoryczne

rozstrzygnięcie sprawy (np. art. 316 § 1 k.p.c., art. 363 k.p.c.), jeszcze inne są

w ogóle bezpodstawne (np. zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., ponieważ

uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymaganiom tego przepisu

i może być poddane właściwej kontroli kasacyjnej). W ogóle nie uzasadniono

zarzutów naruszenia art. 231 k.p.c.; art. 234 k.p.c. i art. 366 k.c. Skarga kasacyjna

stanowi odrębny, autonomiczny środek zaskarżenia i dlatego nie mogą być brane

pod uwagę różne postacie „odesłań” do

motywacji prawnej przedstawionej

w apelacji (por. s. 7 skargi), nawet jeżeli podobne zrzuty zgłoszono w skardze

kasacyjnej.

Zarzut naruszenia art. 5 k.c. jest niezrozumiały ze względu na obecne,

podmiotowe ukształtowanie stron procesu. Skutecznym procesowo zarzutem

kasacyjnym nie może być zarzut naruszenia „postanowień § 15 pkt a i g umowy”,

chyba że w powiązaniu z zarzutem niewłaściwej interpretacji tej klauzuli umownej

(art. 65 § 2 k.c.). Nie określono bliżej, jakie postanowienia art. 53 ustawy z dnia

30 sierpnia 1996 r. zostały naruszone (i z jakiego okresu jego obowiązywania).

2. Z treści skargi kasacyjnej wynika to, że jako podstawowy zarzut

wskazywano naruszenie 703 zdanie drugie k.c. w wyniku niewłaściwej interpretacji

i przyjęcia dyspozytywnego charakteru tego przepisu. Kwestia prawnego

charakteru przepisu art. 703 zdanie z drugie k.c. pojawia się w związku z oceną

skuteczności złożonego w dniu 21 marca 2007 r. przez Skarb Państwa

oświadczenia o wypowiedzeniu umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. o oddaniu

przedsiębiorstwa

do

odpłatnego

korzystania.

Skarżący

broni

stanowiska

o kogentnym charakterze wspomnianego przepisu, wyjaśnia też, że „nieważny

jest sam zapis § 15 umowy jako uchybiający stosownej (…) regulacji umowy

dzierżawy”. W rezultacie podkreśla prawną nieskuteczność wspomnianego

wypowiedzenia, tymczasem należy przyjąć, że wypowiedzenie umowy z dnia

22 grudnia 2000 r. okazało się w pełni skuteczne.

Sądy meriti i skarżący zakładają, że do umowy z dnia 22 grudnia 2000 r.

miały zastosowanie przepisy o dzierżawie (art. 693 i n. k.c.). Zgodnie z § 25 tej

umowy, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej umowie, mają zastosowanie

przepisy kodeksu cywilnego, a w szczególności art. 693 k.c. i n. Można zatem

przyjąć, że skoro w § 15 umowy uregulowano możliwość wypowiedzenia umowy

przez Skarb Państwa (kontrahenta) ze skutkiem tymczasowym i przewidziano

podstawy takiego wypowiedzenia, to zbędne staje się w ogóle, zgodnie z § 25

umowy, odsyłanie do przepisów o dzierżawie, w tym także - do przepisu art. 703

k.c. Taka treść umowy nie narusza z pewnością postanowień ustawy z dnia

30 sierpnia

1996 r. (por. np. art. 53 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym

w okresie zawarcia umowy; Dz.U. z 2002 r. nr 171, poz. 1397). Oświadczenie woli

zostało złożone kontrahentowi (art. 61 k.c.) i istniały przewidziane w § 15 podstawy

wypowiedzenia (opóźnienia z zapłatą odpowiednich rat i innych należności).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego zarysowała się w 2010 r. rozbieżność

co do prawnego charakteru art. 703 zd. drugie k.c. (przepis iuris cogentis czy iuris

dispositivi; por. powoływane w skardze wyroki: z dnia 17 marca 2010 r, II CSK

454/09, niepubl., z dnia 15 lipca 2010 r., IV CSK 33/10, OSNC 2011, z. 3, poz. 31).

Należy podzielić to stanowisko judykatury, które dostrzega w art. 703 zdanie drugie

k.c. przepis o charakterze dyspozytywnym. Strony umowy dzierżawy mogą

odmiennie uregulować skutki zwłoki dzierżawcy z zapłatą czynszu dzierżawnego,

a przepis art. 703 k.c. miałby zastosowanie tyko wówczas, gdyby strony nie zawarły

w tej materii żadnych postanowień (por. pogłębiona analiza charakteru tego

przepisu – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2010 r., IV CSK

215/10, nie publ.).

3. Nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, że uchwała z dnia

15 marca 2010 r. podjęta została z naruszeniem art. 42 k.c. Z trafnych ustaleń

Sądu meriti wynika, że kurator pozwanej spółki, ustanowiony na podstawie art. 42

k.c., nie naruszył swoich ustawowych kompetencji, zwołując Nadzwyczajne

Zebranie Wspólników, które podjęło kwestionowaną uchwałę o rozwiązaniu

i likwidacji pozwanej Spółki. Eksponowany w skardze związek między treścią art.

42 k.c. a podjęciem kwestionowanej uchwały nie ma charakteru merytorycznego,

nie sposób też twierdzić, że doszło do naruszenia, ujmowanej nawet szeroko,

procedury podejmowania uchwały.

Z przedstawionych względów nie można twierdzić, że Sąd Apelacyjny

naruszył przepisy art. 703 k.c. i art. 42 k.c. Oznaczało to konieczność oddalenia

skargi kasacyjnej jako nieuzasadnionej (art. 39814 k.p.c.).