Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 16/10 Generato dall'IA

Supreme Court allows statutory interest claim by clarifying that interest accrues from debt due date, not from demand letter.

Numero d'incarto IV CSK 16/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially overturned the appellate court's dismissal of the plaintiff's claim for statutory interest on a loan. The lower court incorrectly held that interest for delay became due only after a demand letter was sent, whereas the Supreme Court ruled that interest accrues automatically from the day the debt became payable. Consequently, the case regarding interest from the due date until the notice of service was remanded to the appellate court for further proceedings.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

art. 455 k.c.; art. 481 k.c.: Statutory interest for delay becomes due from the first day after the main debt's due date, not from the date of a demand letter or acknowledgment.

Parole chiave

Generato dall'IA
statutory interest delayed payment demand letter accrual date loan contract civil code remand

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 455 k.c.
Sąd Najwyższy wyjaśnił w tym orzeczeniu, że przepis art. 455 k.c. rozróżnia
art. 481 k.c.
wynika z art. 481 k.c. – może żądać świadczenia ubocznego w postaci odsetek za
art. 65 k.c.
Naruszenia art. 65 k.c. skarżąca dopatrzyła się – jej zdaniem – w błędniej
art. 39815 § 1 k.p.c.
(art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art.
art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c.
oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c.).
art. 720 § 1 k.c
czynność prawna jest umową pożyczki (art. 720 § 1 k.c.).
art. 321 k.p.c
znalazł podstaw – ze względu na art. 321 k.p.c.
art. 123 § 1 pkt 2 k.c
przerwaniu (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.).
art. 455 k.c
Sąd Najwyższy wyjaśnił w tym orzeczeniu, że przepis art. 455 k.c.
art. 481 k.c
wynika z art. 481 k.c. – może żądać świadczenia ubocznego w postaci odsetek za

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 20/91
uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 5 kwietnia 1991 r., III CZP 20/91, OSNCP
III CZP 21/91
120, i z dnia 5 kwietnia 1991, III CZP 21/91, OSNCP 1991,
III CZP 10/02

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 16/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Gminy B.

przeciwko Klubowi Sportowemu "W." w B.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 czerwca 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 czerwca 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo

w zakresie odsetek ustawowych za okres od 14 lutego 2004 r.

do dnia 16 listopada 2007 r. z ustawowymi odsetkami od dnia

doręczenia pozwu (pkt II) i w tym zakresie przekazuje sprawę

Sądowi

Apelacyjnemu

pozostawiając

temu

do

Sądowi

postępowania kasacyjnego.

ponownego

rozpoznania,

rozstrzygnięcie

o kosztach

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo o

zasądzenie 618 627,13 zł z tytułu zwrotu pożyczki wraz ze skapitalizowanymi

odsetkami umownymi i ustawowymi oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanego

7 217 zł kosztów procesu.

Sąd ustalił, że dnia 11 stycznia 1994 r. strony zwarły umowę, na podstawie

której powódka zobowiązała się przenieść, po ustanowieniu hipoteki, na własność

pozwanego 1 500 000 000 zł (przed denominacją). Pozwany zobowiązał się

zwrócić tę samą ilość pieniędzy do dnia 30 kwietnia 1998 r., w piętnastu

kwartalnych ratach po 100 000 000 zł każda. Strony umowy uzgodniły, że pozwany

w terminie płatności wspomnianych rat zapłaci powódce także odsetki umowne

w wysokości 25% stopy kredytu refinansowego udzielanego przez NBP,

z uwzględnieniem rocznej kapitalizacji odsetek. Powódka wykonała wnikające

z przytoczonej umowy zobowiązanie.

Dnia 3 marca 1995 r. skarbnik powodowej gminy wysłał do pozwanej pismo,

w którym wezwał ją do terminowego spełniania wynikających z zawartej umowy

świadczeń.

Dnia 6 lipca 1999 r. prezes zarządu pozwanego Z. B. zwrócił się do powódki

z prośbą o umorzenie pożyczki w wysokości 150 000 zł. Następnie W. S. i M. W. w

wysłanym do powódki piśmie z dnia 15 kwietnia 2005 r. potwierdzili istnienie

wynikającego z umowy pożyczki zobowiązania w wysokości 150 000 zł. W

kolejnym piśmie z dnia 14 lutego 2007 r. K. N. zwrócił się do powódki z prośbą o

umorzenie odsetek od zaciągniętej pożyczki.

Sąd Okręgowy uznał, że dokonana przez strony w dniu 11 stycznia 1994 r.

czynność prawna jest umową pożyczki (art. 720 § 1 k.c.). Z zawartej umowy wynika

też obowiązek zapłaty przez pozwaną odsetek za korzystanie z pieniędzy (odsetek

kapitałowych) w wysokości określonej w umowie.

Sąd pierwszej instancji podzielił jednak zarzut pozwanej, że umowa pożyczki

jest nieważna z powodu zawarcia jej przez zarząd powódki bez wymaganej zgody

Rady Miejskiej, wyrażonej w postaci stosownej uchwały (art. 18 ust. 2 pkt 10

ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym, Dz. U. Nr 16, poz. 95

ze zm., w wersji obowiązującej w chwili zawarcia umowy). Jednocześnie Sąd nie

znalazł podstaw – ze względu na art. 321 k.p.c. – do uwzględnienia powództwa na

podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sąd pierwszej

instancji w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powódki 188 063,75 zł z

ustawowymi odsetkami od dnia 17 listopada 2007 r., oddalił powództwo w

pozostałej części i zasądził od pozwanej na rzecz powódki 22 339 zł tytułem

częściowego zwrotu kosztów procesu za obie instancje.

Sąd

odwoławczy

uznał

–

po

uzupełnieniu

materiału

zebranego

w postępowaniu w pierwszej instancji przez przeprowadzenie dowodów z uchwał

Rady Miejskiej w B. z dnia 6 grudnia 1993 r. i dnia 31 marca 1994 r. oraz protokołu

sesji Rady Miejskiej z dnia 6 grudnia 1993 r. – że nie zachodzi wskazana przez Sąd

Okręgowy podstawa nieważności umowy pożyczki, ponieważ z dokonanych na

podstawie przytoczonych dowodów ustaleń wynika, że umowa pożyczki została

zawarta za wyrażoną w odpowiedni sposób zgodą Rady Miejskiej.

Przyjmując, że dziesięcioletni termin przedawnienia roszczenia o zwrot

pieniędzy z tytułu zawartej umowy pożyczki rozpoczął bieg w dniu 30 września

1998 r., Sąd nie podzielił zarzutu pozwanej, iż dochodzone roszczenie uległo

przedawnieniu. Uznał bowiem, że pozwana przed upływem terminu przedawnienia

co najmniej dwukrotnie uznała roszczenie (pismo z dnia 5 lipca 1999 r. i z dnia

12 kwietnia 2005 r.). Bieg terminu przedawnienia roszczenia głównego uległ zatem

przerwaniu (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.).

Sąd uwzględnił także w całości żądnie zasądzenia odsetek kapitałowych.

Podlegające trzyletniemu terminowi przedawnienia roszczenie z tego tytułu nie

uległo przedawnieniu, ponieważ pozwana w piśmie procesowym z dnia 12 lutego

2007 r. uznała to roszczenie. Żądanie zasądzenia odsetek za opóźnienie

w spełnieniu świadczenia jest natomiast uzasadnione częściowo. Świadczenie

z tego tytułu stało się – zdaniem Sądu – wymagalne dopiero z upływem terminu

wskazanego w wezwaniu do jego spełnienia, tj. z dniem 16 listopada 2007 r.

Opóźnienie należy zatem liczyć od dnia 17 listopada 2007 r. W aktach sprawy nie

ma bowiem dowodów potwierdzających odebranie przez pozwaną wcześniejszych

wezwań do zapłaty odsetek za opóźnienie.

Wyrok zaskarżyła powódka w części oddalającej powództwo co do kwoty

68 095,89 z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu. W skardze

kasacyjnej, opartej na pierwszej podstawie, zarzuciła naruszenie art. 455, 481, 65

k.c. Powołując się na tę podstawę, wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej

części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo „o zmianę wyroku

w zakresie pkt II i zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki 68 095,89 zł

z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu oraz oddalenie powództwa

w pozostałej części” oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Naruszenie art. 455 i 381 k.c. polega – zdaniem skarżącej – na błędnym

ustaleniu

w sprawie

wymagalności odsetek za

opóźnienia w spełnieniu

świadczenia. Sąd odwoławczy uznał, że dochodzone przez powódkę odsetki za

opóźnienie w spełnieniu świadczenia z tytułu zwrotu pożyczki, którego termin został

oznaczony w umowie, stało się wymagalne z chwilą z wezwania dłużnika do ich

zapłaty. Tymczasem wymagalność wspomnianych odsetek – według skarżącej –

należy liczyć od pierwszego dnia po upływie terminu do zwrotu pożyczki.

W konsekwencji uzasadnione jest roszczenie o odsetki za opóźnienie – po

uwzględnieniu przedawnienia – także za okres od 14 lutego 2004 r. do 16 listopada

2007 r.

Kwestia wymagalności odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia

pieniężnego, którego termin został oznaczony, była przedmiotem rozważań Sądu

Najwyższego w wyroku z dnia 8 marca 2002 r., III CKN 548/00 (OSNC 2003, nr 5,

poz. 60).

Sąd Najwyższy wyjaśnił w tym orzeczeniu, że przepis art. 455 k.c. rozróżnia

zobowiązania

terminowe

i

bezterminowe,

a

z

jego

treści

wynika,

iż o przekształceniu zobowiązań bezterminowych w terminowe decyduje wierzyciel

przez wezwanie dłużnika do jego wykonania. Z chwilą nadejścia terminu spełnienia

świadczenia, który został oznaczony w umowie, wierzyciel uzyskuje możliwość

żądania od dłużnika spełnienia świadczenia, a dłużnik powinien to żądanie spełnić.

Skutkiem

niespełnienia

świadczenia

w

terminie

jest

opóźnienie

dłużnika,

a w każdym wypadku opóźnienia się ze spełnieniem świadczenia wierzyciel – jak

wynika z art. 481 k.c. – może żądać świadczenia ubocznego w postaci odsetek za

opóźnienie. Wspomniane odsetki należą się za cały okres opóźnienia, począwszy

od dnia wymagalności długu. Przepis art. 481 § 1 k.c. obciąża dłużnika

obowiązkiem zapłaty odsetek bez względu na przyczyny uchybienia terminowi

płatności

sumy

głównej.

Sam

fakt

opóźnienia

przesądza

więc

o

tym,

że wierzycielowi należą się odsetki. Odsetki te stają się wymagalne pierwszego

dnia po upływie terminu wymagalności roszczenia głównego, z tym że w pierwszym

dniu opóźnienia powstaje roszczenie tylko o odsetki za ten dzień. W razie dalszego

opóźnienia proces powstawania tego roszczenia toczy się dalej; wierzyciel nabywa

prawo do odsetek oddzielnie za każdy kolejny dzień przez cały okres opóźnienia.

Odsetki uzyskują tym samym samodzielność w zakresie wymagalności roszczenia

i jego przedawnienia. Roszczenie to staje się wymagalne osobno w każdym dniu

opóźnienia i w związku z tym przedawnia się osobno za każdy dzień opóźnienia

(por. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 5 kwietnia 1991 r., III CZP 20/91, OSNCP

1991, nr 10-12, poz. 120, i z dnia 5 kwietnia 1991, III CZP 21/91, OSNCP 1991,

nr 10-12, poz. 121).

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę podziela stanowisko

wyrażone przytoczonym wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2002 r.

To oznacza, że omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego jest uzasadniony.

Nie można bowiem podzielić poglądu Sądu odwoławczego, że odsetki za

opóźnienie w spełnieniu świadczenia, którego termin został oznaczony, stają się

wymagalne dopiero od chwili wezwania dłużnika do ich zapłaty.

Naruszenia art. 65 k.c. skarżąca dopatrzyła się – jej zdaniem – w błędniej

wykładni, że oświadczenie o uznaniu odsetek, o którym mowa w piśmie pozwanego

z dnia 12 lutego 2007 r., dotyczy jedynie odsetek kapitałowych, a nie również

odsetek za opóźnienie.

Uszło uwagi skarżącej, że zarzut naruszenia art. 65 k.c. w sposób wyżej

wskazany

nie

miał

wpływu

na

rozstrzygniecie

w

przedmiocie

odsetek

za opóźnienie. Sąd oddalił bowiem roszczenie z tego tytułu za okres od 14 lutego

2004 r. do 16 listopada 2007 r. nie z powodu przedawnienia roszczenia, którego

bieg nie został przerwany przez uznanie roszczenia, ale na skutek błędnego

uznania, że świadczenie z tytułu odsetek za opóźnienie stało się wymagalne

z chwilą wezwania do jego spełnienia. Kwestia ewentualnego sporu co do oceny

zakresu uznania roszczenia o odsetki może zatem nabrać znaczenia dopiero przy

ponownym rozpoznawaniu sprawy.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji wyroku

(art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c.).