Supreme Court dismisses cassation appeal on interest calculation, citing consistent jurisprudence and lack of legal controversy.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court refused to admit the plaintiff's cassation appeal for non-consideration, ruling that the lower court's decision on interest calculation was legally sound. The plaintiff argued for a specific interpretation of interest rates, but the Court found no significant legal issue requiring re-examination as existing case law is consistent. Consequently, the appeal was rejected, and the costs were assigned to the appellant based on the final outcome.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1, 2 k.p.c.; The Supreme Court rejects a cassation appeal if the grounds do not reveal a significant legal issue, a need for interpretation of laws causing serious doubts, or inconsistencies in case law.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 155/14 POSTANOWIENIE Dnia 11 września 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa M. R. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie (…)o odszkodowanie,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 września 2014 r.,na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt I ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od powódki na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600,- (trzy tysiące sześćset) zł tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie pozwanego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Powódka M. R. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 września 2013 r., oddalającego apelacje obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 4 października 2012 r., którym uwzględniono powództwo o zapłatę z tytułu uniemożliwienia realizacji roszczenia o zwrot nieruchomości położonej przy ul. C. w L., na skutek zbycia jej części na rzecz osób trzecich i obciążenia prawem wieczystego użytkowania, co do kwoty 3.720.000 zł i oddalono je w dalszym zakresie - w części oddalającej jej apelację.
Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył: Ustawodawca, wprowadzając skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek prawny służący od prawomocnych orzeczeń, podkreślił że jej celem jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Cel ten może być osiągnięty jedynie poprzez powołanie i wykazanie istnienia przesłanek umożliwiających jego realizację. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy.
Jego rolą nie jest zatem korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w danej sprawie, nawet gdyby rzeczywiście wystąpiły. Ocena podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Sąd Najwyższy bada, czy w wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. czy występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi i przyjmuje ją do rozpoznania jeżeli spełniona jest przynajmniej jedna z nich.
W art. 3984 § 2 k.p.c. przewidziano wymaganie przytoczenia i odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, który umożliwiać ma ocenę, czy spełnione są wskazane przyczyny. Kognicja Sądu Najwyższego na tym etapie postępowania jest ograniczona i nie obejmuje oceny zasadności podstaw skargi, zastrzeżonej dla Sądu orzekającego w innym składzie.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powódka podniosła, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do pytania „czy można stosować obniżenie wartości całej nieruchomości ze względu na obowiązujące w latach 80 - tych przepisów o szczególnym trybie najmu, w sytuacji kiedy prawo właściciela zostało wykreślone z księgi wieczystej dopiero w 1935 r., kiedy nie obowiązywał już szczególny tryb najmu”.
Ponadto wskazała, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, tj. art. 481 § 1 w zw. z art. 363 § 2 k.c., budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów w zakresie terminu płatności odsetek od odszkodowań z czynów niedozwolonych. W ocenie Sądu Najwyższego powyższe przyczyny nie usprawiedliwiają przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanej do rozpoznania. Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale i innych podobnych spraw, wymaga precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (por. m. in.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11).
Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji. Zagadnienia muszą mieć charakter rzeczywisty i konkretny. Argumentacja uzasadniająca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinna nawiązywać do przesłanek przedsądu, a ponadto stanowić odrębną, pogłębioną argumentację prawną (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2008 r., II PK 3/08, nie publ.; z dnia 19 października 2006 r., IV CSK 246/06, nie publ.; z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, nie publ.; z dnia 19 grudnia 2001 r., IV CZ 200/01, nie publ.).
Już tylko z tych względów, wskazane zagadnienie nie może być uznane za skuteczną przyczynę kasacyjną. Kwestia ustalania wysokości szkody należy do najczęściej podejmowanych w judykaturze. W odniesieniu do nieruchomości zgodnie przyjmuje się stosowanie metody dyferencyjnej. Rzeczywista szkoda polega bowiem na uszczerbku w dobrach poszkodowanego, obejmującym różnicę między ich stanem będących wynikiem zdarzenia szkodzącego a stanem jaki istniałby, gdyby ono nie wystąpiło (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 1963 r., III PO 31/63, OSNCP 1964 nr 7-8, poz. 128, uchwałę (7) Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 1968 r., III PZP 26/68, OSNCPUS 1969, nr 2 poz. 18, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 1957 r., 2 CR 304/57, OSN 1958 nr III, poz. 76, z dnia 22 stycznia 2013 r., I CSK 404/11, OSNC 2013, Nr 9, poz. 110, z dnia 6 marca 2008 r., I CSK 472/07, z dnia 13 października 2010 r., I CSK 678/09, z dnia 4 lipca 2013 r., I CSK 731/12, z dnia 14 czerwca 2013 r., V CSK 388/12, z dnia 14 marca 2014 r., III CSK 152/13 - nie publ.).
Art. 361 § 1 k.c. wskazuje na "odpowiednią sumę pieniężną", a odpowiednio stosowane przy ustalaniu wysokości odszkodowania art. 134 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jako zasadę przewidują wartość rynkową z uwzględnieniem aktualnego sposobu użytkowania i stanu nieruchomości w chwili dokonywania wyceny. Przez "aktualny sposób użytkowania" tym samym trzeba rozumieć stan istniejący w dacie wyrządzenia szkody. Stanowisko to zgodne jest z ogólną zasadą, że odszkodowanie powinno być adekwatne do rzeczywistej szkody, obejmującej utratę możliwości dotychczasowego sposobu wykonywania prawa, a nie przyszłych szans jego zmiany, wynikającej z nieprzewidywalnego rozwoju zdarzeń w znaczącym odstępie czasowym od jego utraty.
Podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2013 r., V CSK 81/13, nie publ. stwierdzono, że dla ustalenia wysokości odszkodowania należnego poszkodowanemu przyjmuje się stan majątku poszkodowanego (składników jego majątku) w chwili wyrządzenia szkody. Stan taki obejmuje nie tylko parametry fizyczne lub geodezyjne danej nieruchomości (np. jej powierzchnię, infrastrukturę), lecz także samo jej funkcjonalne przeznaczenie społeczno-gospodarcze i istniejące w tej dacie obciążenia.Druga ze wskazanych przyczyn kasacyjnych odwołuje się do potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Skuteczne powołanie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., wymaga jednak wskazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi wątpliwości, nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzeczeniach sądów (które należy przytoczyć), jak też umotywowania dlaczego dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia danej sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, nie publ.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z dnia 8 lipca 2008, I CSK 111/08; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 325/11; z dnia 4 kwietnia 2012 r., III SK 39/11; z dnia 26 kwietnia 2012 r., III SK 43/11, nie publ.).
Cechom tym powołana przyczyna nie odpowiada. Stanowisko judykatury dotyczące odsetek jest zgodne i nie wymaga poddania ponownie pod osąd (por. m. in wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2014 r., IV CSK 375/13, nie publ; z 14 marca 2014 r. III CSK 152/13, nie publ.; 22 stycznia 2014 r., III CSK 98/13, nie publ.). Zobowiązania powstające z czynów niedozwolonych są zobowiązaniami bezterminowymi i stają się wymagalne po wezwaniu sprawcy przez poszkodowanego (pokrzywdzonego) do spełnienia świadczenia odszkodowawczego. Od tej zatem chwili - co do zasady - biegnie termin do odsetek za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.).
Niemniej akcesoryjność roszczenia o odsetki za opóźnienie polega między innymi na uzależnieniu ich powstania od istnienia wierzytelności w zakresie należności głównej, zatem ma charakter uboczny. Konsekwentnie przyjmuje się, że od reguły, iż dłużnik popada w opóźnienie, jeżeli nie spełnia świadczenia w terminie, w którym stało się ono wymagalne, nawet jeśli kwestionuje jego istnienie lub wysokość (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1994 r. I CRN 121/94, OSNC 1995, nr 1, poz. 21, z dnia 17 maja 2000 r.
I CKN 302/00, nie publ. i z dnia 22 października 2003 r. II CK 146/02, nie publ.) zachodzi odstępstwo w sytuacji kiedy, pomiędzy datą wymagalności świadczenia a datą ustalenia jego rozmiaru w postępowaniu sądowym, dochodzi do istotnego wzrostu wartości. Z art. 361 § 2 k.c., pozostającego w ścisłym związku z art. 363 k.c., wynika bowiem obowiązek naprawienia szkody przez zapewnienie wierzycielowi kompensaty uszczerbku, który nie może jednak prowadzić do jego nieuzasadnionego wzbogacenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1998 r., III CZP 72/97, OSNC 1998 nr 9, poz. 133, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010 r., I CSK 262/09, nie publ.).
Przyjęcie zasady, że szkodę ustala się według wartości na datę orzekania o odszkodowaniu uzasadnia przyjęcie, że zapewniona jest pełna kompensatę i odsetki należą się od daty wyrokowania (por. m.in. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1994 r., III CZP 184/93, OSNCP 1994 nr 7-8, poz. 155, z dnia 6 września 1994 r., III CZP 105/94, OSNCP 1995, nr 2, poz. 26). Stanowisko to oparte jest na aksjologicznym założeniu ochrony dłużnika przed nałożeniem na niego ciężarów nie do udźwignięcia na skutek skumulowania znacznej kwoty odsetek (przekraczającej w praktyce nawet wielokrotnie należność główną), zapobieżeniu jego sankcjonowania bezczynnością wierzyciela oraz niedopuszczalnością uzyskania przez poszkodowanego przysporzenia majątkowego wykraczającego poza szkodę.Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.).