Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 153/07 Generato dall'IA

Supreme Court allows claim against State Treasury for administrative decision damages, rejecting municipal succession exclusion.

Numero d'incarto IV CSK 153/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's dismissal of the plaintiffs' claim for damages caused by an administrative decision. The appellate court had rejected the claim against the State Treasury, arguing that liability passed to the municipality under specific succession rules. The Supreme Court ruled that the State Treasury remains liable regardless of when the decision's invalidity was confirmed, establishing that the date of invalidity does not trigger the municipal succession exception.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 36 ust. 1, ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych; The State Treasury retains liability for damages arising from invalid administrative decisions, and the statutory exclusion of municipal succession applies only to obligations existing on May 27, 1990, not to those confirmed later.

Parole chiave

Generato dall'IA
State Treasury liability administrative decision damages municipal succession invalid administrative act civil liability succession art 36 ust 1 art 36 ust 3 pkt 3

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 160 k.p.a.
art. 417 k.c.
art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Zdaniem Sądu Apelacyjnego legitymacja ta – w świetle art. 36 ust.
art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Zdaniem Sądu Apelacyjnego legitymacja ta – w świetle art. 36 ust.
art. 398 § 1 k.p.c.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 15
art.160 k.p
na podstawie art.160 k.p.a., nie zaś – jak uznał Sąd Okręgowy - na podstawie art.
art. 417 k.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 153/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 października 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa M.R. i P.R.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie […]

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 3 października 2007 r.,

skargi kasacyjnej powoda M.R.

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla

zaskarżony

wyrok

i

przekazuje

sprawę

Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji – po rozpoznaniu roszczenia o naprawienie szkody

wynikłej z ostatecznej decyzji administracyjnej Wojewody z dnia 8 kwietnia 2002 r. zasądził od pozwanego Skarbu Państwa na rzecz poprzedniczki prawnej powodów

kwotę 275 103 zł z ustawowymi odsetkami, oddalając powództwo wobec tego

pozwanego w pozostałej części, a ponadto oddalił powództwo wobec pozwanej

Gminy i orzekł odpowiednio o kosztach procesu.

Według dokonanych ustaleń ostateczną decyzją Wojewody z dnia 8 kwietnia

2002 r. stwierdzono, że wcześniejsza decyzja administracyjna Prezydenta Miasta

B. z dnia 7 lipca 1978 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiących własność

powódki, wydana została z naruszeniem prawa.

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji powodów oraz pozwanego Skarbu

Państwa, wyrokiem z dnia 7 listopada 2006 r. uwzględniwszy apelację pozwanego

Skarbu Państwa zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo w

stosunku do tego pozwanego oraz orzekł odpowiednio o kosztach procesu i

kosztach sądowych, ponadto oddalił apelację powodów, „jako że dotyczyła

wyłącznie wysokości przyznanego przez Sąd pierwszej instancji odszkodowania od

pozwanego Skarbu Państwa”. Sąd Apelacyjny stwierdził, że wskutek wspomnianej

decyzji powodom wyrządzona została szkoda, której naprawienia mogą dochodzić

na podstawie art.160 k.p.a., nie zaś – jak uznał Sąd Okręgowy - na podstawie art.

417 k.c., zważywszy na okoliczność, że

zdarzenie wywołujące szkodę miało

miejsce przed dniem 1 września 2004 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia

17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692). Powództwo podlegało jednak oddaleniu z powodu

braku biernej legitymacji procesowej po stronie pozwanego Skarbu Państwa.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego legitymacja ta – w świetle art. 36 ust. 1 ustawy z dnia

10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i

ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 197 ze zm.) przysługuje Gminie. Na potwierdzenie swego stanowiska Sąd Apelacyjny odwołał

się do oceny prawnej dokonanej przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16

listopada 2004 r., III CZP 64/04, (OSNC 2005 r., Nr 11, poz. 182).

Powodowie oparli skargę kasacyjną na zarzucie błędnej wykładni art. 36 ust.

1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie

terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, dalej jako: „ustawa z dnia

10 maja 1990 r.” albo „ustawa” (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), wnosząc

o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie wobec zasadności zarzutu

błędnej wykładni a w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 36 ust. 1

ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Sąd odwoławczy, w zaskarżonym wyroku, dokonał

wykładni tego przepisu w sposób zgodny z interpretacją zaprezentowaną

w uchwale SN z dnia 16 listopada 2004 r., III CZP 64/04 (OSNC 2005 r., Nr 11,

poz. 182). Uchwała ta spotkała się jednak z rozbieżną oceną w piśmiennictwie.

W orzecznictwie również pojawiły się rozbieżne zapatrywania dotyczące wykładni

art. 36 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skłoniło to zwykły skład

Sądu Najwyższego do przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia

powiększonemu składowi tego Sądu. Następstwem rozstrzygnięcia zagadnienia

prawnego, przedstawionego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca

2006 r., sygn. akt III CZP 39/06, jest uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt III CZP 99/06 (OSNC 2007, nr 6,

poz. 79)), z której wynika, że Skarb Państwa jest biernie legitymowany w sprawie

o naprawienie szkody wynikłej z ostatecznej decyzji administracyjnej, o której mowa

w art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy także wtedy, gdy stwierdzenie jej nieważności lub

stwierdzenie, że została wydana z naruszeniem prawa nastąpiło po dniu

26 maja 1990 r.

Skład

orzekający

w

niniejszej

sprawie

uwzględnił

stanowisko

zaprezentowane w powołanej uchwale powiększonego składu Sądu Najwyższego.

Wyrażona w niej interpretacja art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ma

bezpośredni wpływ na sposób wykładni i w konsekwencji na podmiotowy zakres

zastosowania art. 36 ust. 1 tej ustawy. W jej uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał,

że źródłem szkody jest wydanie wadliwej decyzji administracyjnej i tej właśnie

decyzji dotyczy ocena bezprawności. Przyjęto także, że delikt stanowi wydanie

decyzji naruszającej prawo i z tym faktem należy łączyć powstanie zobowiązania,

a nie z faktem wydania decyzji w trybie nadzoru. Innymi słowy, późniejsze

rozstrzygnięcie nadzorcze nie jest kreatorem działania niezgodnego z prawem,

a decyzja

nadzorcza

otwiera

jedynie

w

sposób

prejudycjalny

możliwość

dochodzenia odszkodowania od podmiotu zobowiązanego do naprawienia szkody.

Decyzja

wydana

w

trybie

nadzoru

jest

jedynie

przesłanką

skutecznego

dochodzenia roszczenia odszkodowawczego, a nie jest zdarzeniem skutkującym

powstanie samego zobowiązania. W konsekwencji powyższego, w uzasadnieniu

uchwały powiększonego składu wyrażono pogląd, że przepis art. 36 ust. 3 pkt 3

ustawy

jest

podstawą

przejęcia

przez

Skarb

Państwa

odpowiedzialności

za wydanie wadliwych decyzji administracyjnych, niezależnie od daty, w której

nastąpiło stwierdzenie ich wadliwości.

Problematyka wyłączenia sukcesji gmin w odniesieniu do zobowiązań

wynikających z wydania wadliwych decyzji administracyjnych powinna być

rozważana wyłącznie na podstawie art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja

1990 r. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje na wyłączenie sukcesji gmin

także w sytuacji, gdy wymienione w nim zobowiązanie zostało stwierdzone decyzją

nadzorczą wydaną po dniu 27 maja 1990 r., ponieważ odmienny wniosek nie

wynika z treści tego przepisu. Wadliwe decyzje, do których odnosi się art. 36 ust. 3

pkt 3 ustawy były podejmowane przez organy administracji państwowej

i odpowiedzialność Skarbu Państwa za zobowiązania będące następstwem

wydania tych decyzji wydaje się naturalna. Przepis art. 36 ust. 1 ustawy określa

tylko zasadę sukcesji przez gminy zobowiązań Skarbu Państwa. Przy interpretacji

przepisów określających wyjątki od powyższej zasady istotne znaczenie oprócz

rodzaju zobowiązań podlegających sukcesji, ma moment powstania zobowiązania.

Zasada sukcesji, dla której istotna jest data 27 maja 1990 r. może dotyczyć

wyłącznie zobowiązań istniejących już w tej dacie. Przepisy art. 36 ustawy

określające podmiot przejmujący zobowiązanie nie posługują się, jako przesłanką

takiego przejęcia, datą stwierdzenia nieważności decyzji lub datą stwierdzenia,

że decyzja będąca źródłem zobowiązania wydana została z naruszeniem prawa.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 15

§ 1 k.p.c.).