Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 151/12 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal ruling on limitation period for damages from illegal expropriation decisions. Parties argue statute of limitations applies retroactively to pre-2004 decisions. Court rejects this, establishing limitation runs from final invalidation decision.

Numero d'incarto IV CSK 151/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's judgment dismissing the plaintiffs' claim for damages regarding an illegal expropriation. The plaintiffs argued that the statute of limitations should not apply retroactively to decisions made before the 2004 amendment, while the state contended the claim was time-barred. The court ruled that the new limitation period applies retroactively only if the decision's invalidity was confirmed after August 31, 1980, and the limitation period begins from that final confirmation.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 160 § 1, 2, 3, 6 k.p.a.; Art. 4171 § 2 k.c.: The statute of limitations for damages resulting from an illegal administrative decision begins to run from the date of the final decision confirming the invalidity or illegality of the original act, provided such confirmation occurred after August 31, 1980.

Parole chiave

Generato dall'IA
statute of limitations illegal expropriation retroactive application administrative damages final invalidation decision limitation period start Supreme Court ruling

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 160 § 1, 2, 3, 6 k.p.a.
prawa materialnego, to jest art. 160 § 1 i 6 k.p.a.
Art. 4171 § 2 k.c.
rozpatrywane na podstawie art. 4171 § 2 k.c. Źródłem szkody i odpowiedzialności
Art. 61 ust. 6 ustawy z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym
z art. 61 § 1 i § 6 w zw.
Art. 156 § 2 k.p.a.
art. 156 § 2 k.p.a.) – jedynym odpowiednim rozwiązaniem było przyjęcie,
Art. 158 § 2 k.p.a.
w myśl art. 158 § 2 k.p.a., że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem
Art. 398 § 15 § 1 k.p.c.
procesowych (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.), to jest: art.
Art. 108 § 2 w zw. z art. 398 § 21 i art. 391 § 1 k.p.c.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2
art. 4171 § 2 k.c
rozpatrywane na podstawie art. 4171 § 2 k.c.
art. 442 k.c
przedawnienia z art. 442 k.c., który upłynąłby jeszcze zanim uzyskali możliwość
art. 386 § 6 k.p.c
75), ale na mocy art. 386 § 6 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 151/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa W. W. - . i in. , przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie

X

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 listopada 2012 r.,

skargi kasacyjnej powodów

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 21 października 2011 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu

Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Powodowie – /…/

wnieśli ostatecznie o zasądzenie solidarnie od

pozwanego Skarbu Państwa kwoty 1.580.630 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty

76.000 zł od 3 marca 2007 r. do 23 kwietnia 2009 r. i od kwoty 1.580.630 zł od 24

kwietnia 2009 r., jako odszkodowania za szkodę wyrządzoną im – skierowaną do

nieżyjącej już wówczas J. Z. – decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w /…/

z 18 listopada

1971

r.

o

wywłaszczeniu

za

odszkodowaniem

nieruchomości położonej w C. o powierzchni 3,02 ha, której wydanie z naruszeniem

prawa w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości stwierdził Minister

Transportu i Budownictwa decyzją z 26 kwietnia 2006 r., a w części dotyczącej

ustalenia odszkodowania stwierdził jej nieważność.

Skarb Państwa - Wojewoda X wniósł o oddalenie powództwa.

Wyrokiem z 29 września 2009 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego

Skarbu Państwa - Wojewody solidarnie na rzecz powodów kwotę 1.584.630 zł z

ustawowymi odsetkami od kwot 76.000 zł od 27 czerwca 2007 r. i 1.508.630 zł od

13 maja 2009 r., a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.

Wyrokiem z 23 marca 2010 r. Sąd Apelacyjny na skutek apelacji pozwanego

uchylił ten wyrok w pkt 1 i 3 i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zaakceptował ustalenia

faktyczne Sądu Okręgowego, nie zaaprobował jednak ich oceny prawnej. Przyjął,

że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż nie odniósł się do

podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z 24 lutego 2011 r. Sąd

Okręgowy oddalił powództwo.

Sąd Okręgowy ustalił, że J. Z. zmarła 10 października 1944 r. Jej

spadkobiercami byli J. Z., Z. M., M.W. po 1/3 części. Przeprowadzili oni

postępowanie spadkowe po zmarłej, ale nie ujawnili się w księdze wieczystej

prowadzonej dla nieruchomości w C., oznaczonej jako parcele 4 i 5 o powierzchni

3,02 h. Nieruchomością w C. władali M. W. i J. Z. Wydzierżawili ją rolnikowi z C. Ich

siostra Z. M. zamieszkiwała w Anglii. Pod koniec lat 70 – tych, kiedy zakończył się

okres dzierżawy, M. W. dowiedziała się, że nieruchomość została przejęta przez

wojsko. Inne nieruchomości J. Z., przylegające do działek wywłaszczonych w 1971

r., zostały już wcześniej wywłaszczone na potrzeby wojska. Przed 1971 r. Zarząd

Lotniskowy Wojsk Lotniczych zwrócił się do J. Z. ujawnionej w księdze wieczystej

nieruchomości jako jej właścicielka, z propozycją jej zakupu za kwotę 9.155 zł.

Wobec braku odpowiedzi wszczęto postępowanie wywłaszczeniowe. Decyzją z 18

listopada

1971

r.

Prezydium

Wojewódzkiej

Rady

Narodowej

orzekło

o

wywłaszczeniu za odszkodowaniem w kwocie 11.383 zł nieruchomości położonej w

C., oznaczonej jako parcele 4 i 5 o powierzchni 3,02 h, stanowiącej własność J. Z.

J. Z. i M. W. 3 marca 1999 r. wystąpili do Centralnego Urzędu

Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w Warszawie z wnioskiem o stwierdzenie

nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 18 listopada 1971

r. Decyzją z 26 kwietnia 2006 r. Minister Transportu i Budownictwa stwierdził

wydanie decyzji z 18 listopada 1971 r. w części dotyczącej wywłaszczenia

nieruchomości

z

naruszeniem

prawa,

a

w

części

dotyczącej

ustalenia

odszkodowania stwierdził jej nieważność.

M. W. zmarła, a jej spadkobiercami testamentowymi są H. Ż., W. W. –R. i B.

W. po 1/3.

Spadkobiercy J. Z. wystąpili o odszkodowanie za szkodę spowodowaną

wydaniem wadliwej decyzji. Ich wniosek złożony na drodze administracyjnej został

zwrócony. Z pozwem do sądu powszechnego wystąpili 4 lipca 2007 r.

W ślad za poglądem wyrażonym przez Sąd Apelacyjny przy rozpoznaniu

sprawy po raz pierwszy, Sąd Okręgowy stwierdził, że roszczenie powodów dotyczy

stanu

prawnego

złożonego

z

kilku

zdarzeń,

z

których

pierwszym

jest

uprawomocnienie się decyzji wywłaszczeniowej z 18 listopada 1971 r., a drugim uprawomocnienie się decyzji z 26 kwietnia 2006 r., stwierdzającej częściowo,

że wydanie decyzji wywłaszczeniowej nastąpiło z naruszeniem prawa oraz

stwierdzającej jej nieważność co do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu. Do oceny

skutków tego złożonego zdarzenia prawnego należało stosować ustawę, która

obowiązywała, gdy zrealizował się ostatni jego element, to jest 26 kwietnia 2006 r.

Z art. 5 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692; dalej – ustawa nowelizująca)

wynika, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych po dniu jej wejścia w życie

stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro decyzja Ministra Budownictwa stała się

ostateczna po 1 września 2004 r., to roszczenie powodów powinno być

rozpatrywane na podstawie art. 4171 § 2 k.c. Źródłem szkody i odpowiedzialności

za nią jest ostateczna decyzja wywłaszczeniowa, a nie decyzja nadzorcza.

Ustawodawca nie uzależnił jednak biegu przedawnienia roszczeń o odszkodowanie

za szkodę spowodowaną wydaniem decyzji od wydania decyzji nadzorczej, choć

uznał te decyzje za materialnoprawną przesłankę dochodzenia roszczenia.

Do rozpoczęcia biegu przedawnienia wystarczy zatem sama świadomość doznanej

szkody. Powodowie o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia wiedzieli

od lat 70-tych. Do ich roszczenia ma zatem zastosowanie trzyletni termin

przedawnienia z art. 442 k.c., który upłynąłby jeszcze zanim uzyskali możliwość

dochodzenia odszkodowania. W okresie zawieszenia wymiaru sprawiedliwości,

to jest w czasie od uprawomocnienia się wadliwej decyzji do 4 czerwca 1989 r.

nie można było jednak skutecznie dochodzić roszczeń o naprawienie szkód

wynikłych z wydania wadliwych decyzji wywłaszczeniowych. Termin przedawnienia

roszczenia powodów liczony powinien być

od 4 czerwca 1989 r. i przy takim

założeniu minął 4 czerwca 1992 r. Skoro powodowie wystąpili z wnioskiem

o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej dopiero 5 marca 1999 r.,

a z pozwem o odszkodowanie - 4 lipca 2007 r., to ich roszczenie podlegało

oddaleniu jako przedawnione.

Wyrokiem z 21 października 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powodów od wyroku Sądu Okręgowego z 24 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny

zaakceptował ustalenia faktyczne tego Sądu i stwierdził, ze ocena prawna, która

legła u podstaw wydanego rozstrzygnięcia odpowiada

ocenie prawnej i

wskazaniom co do dalszego postępowania sformułowanym przy rozpoznawaniu

apelacji od poprzednio wydanego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd Apelacyjny

wskazał, że ocena ta odbiega od poglądu wyrażonego w uchwale pełnego składu

Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 31 marca 2011 r., III CZP 112/10 (OSNC 2011,

nr 7-8, poz. 75), ale na mocy art. 386 § 6 k.p.c. wiąże w sprawie ta właśnie ocena,

a nie pogląd wyrażony w abstrakcyjnej uchwale.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego z 21 października

2011 r. powodowie zarzucili, że wyrok ten zapadł z naruszeniem przepisów

procesowych (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.), to jest: art. 386 § 6 k.p.c. w zw. z art. 60

§ 1, w zw. z art. 61 § 1 i § 6 w zw. z art. 62 § 1 a fortiori ustawy z 23 listopada

2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. nr 240, poz. 2052 ze zm.), polegającym na

błędnym uznaniu, że Sąd był związany oceną prawną i wskazaniami co do

dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu swojego wyroku z 23 marca

2010 r., chociaż ocena ta i wskazania były sprzeczne z wykładnią dokonaną

w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 31 marca 2011 r.,

III CZP 112/10; - art. 386 § 6 k.p.c. poprzez błędne uznanie, że Sąd był związany

oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi

w uzasadnieniu wyroku z 23 marca 2010 r., w sytuacji, gdy zastosowanie się do tej

oceny i do przedmiotowych wskazań w oczywisty sposób prowadziło do naruszenia

prawa materialnego, to jest art. 160 § 1 i 6 k.p.a. oraz art. 442 § 1 k.c. oraz art 4171

§ 2 k.c., art. 5 ustawy nowelizującej.

Powodowie zarzucili nadto, że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem

prawa materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), to jest: art. 160 § 6 i art. 160 § 1

k.p.a. przez błędne niezastosowanie; - art. 442 § 1 i 4171 § 2 k.c. w zw. z art. 5

ustawy nowelizującej, poprzez uznanie, że do naprawienia szkody wyrządzonej

ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed 1 września 2004 r., której

nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu

należy zastosować te przepisy; - art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie przy

ocenie powołania się pozwanego na zarzut przedawnienia.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz

poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i przekazanie

sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania względnie

o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zmianę wyroku

Sądu Okręgowego i uwzględnienie powództwa w całości.

Pozwany wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Motywując swoje rozstrzygnięcie w sprawie, oparte na odmiennej wykładni

przepisów o przedawnieniu roszczenia odszkodowawczego niż przyjęta w uchwale

pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 31 marca 2011 r.,

III CZP 112/10 (OSNC 2011, nr 7-8, poz. 75), Sąd Apelacyjny odwołał się do art.

386 § 6 k.p.c. Stosownie do tego przepisu, ocena prawna i wskazania co do

dalszego postępowania wyrażone w wyroku sądu drugiej instancji wiążą także ten

sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Ocena prawna, o której mowa w art. 386

§ 6 k.p.c. musi pozostawać w związku z zakresem poprzedniego rozpoznania

sprawy przez sąd drugiej instancji. Dotyczy ona przepisów prawa materialnego

i procesowego zastosowanych lub wymagających zastosowania w sprawie,

a składa się na nią wyjaśnienie przez sąd drugiej instancji istotnej ich treści oraz

właściwego sposobu wykładni. Według utrwalonej wykładni, art. 386 § 6 k.p.c.

ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu

wyroku sądu drugiej instancji wiążą o tyle, o ile nie zmieniły się przepisy prawa

mające zastosowanie w sprawie oraz o ile przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie

zostaną ustalone inne okoliczności faktyczne, modyfikujące poprzednio rozważoną

podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (wyroki Sądu Najwyższego z 4 listopada

1967 r., I CR 381/67, OSNCP 1968, nr 7, poz. 122; z 27 lipca 1971 r., II CR 47/71,

OSPiKA 1972, nr 3, poz. 48; z 24 kwietnia 2002 r., IV CKN 946/00, LEX nr 560881).

Zmianą stanu prawnego sprawy, która by usprawiedliwiała odstępstwo od

związania oceną prawną (art. 386 § 6 k.p.c.), nie jest sytuacja, gdy Sąd Najwyższy

– w związku z udzieleniem odpowiedzi na pytanie prawne zadane mu w innej

sprawie, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., z rozstrzygnięciem o zagadnieniu

prawnym na podstawie 61 w zw. z art. 59 ustawy o Sądzie Najwyższym bądź

z rozstrzygnięciem o rozbieżnościach w orzecznictwie sądowym na podstawie art.

61 w zw. z art. 60 ustawy o Sądzie Najwyższym – dokona wykładni przepisu prawa

wyłożonego przez sąd drugiej instancji przy poprzednim rozpoznaniu sprawy.

Z art. 390 § 2 k.p.c. wynika, że uchwała rozstrzygająca zagadnienie prawne

przedstawione na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. wiąże w danej sprawie, a zatem –

podmiotowo – te sądy, które rozpoznają sprawę, w której jej dokonano. Skutki

podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne lub

rozbieżności w orzecznictwie oraz granice podmiotowe ich wiązania określa art. 61

§ 6 i 62 ustawy o Sądzie Najwyższym. Uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego,

składu połączonych izb oraz składu całej izby z chwilą ich podjęcia uzyskują moc

zasad prawnych, natomiast skład siedmiu sędziów może postanowić o nadaniu

uchwale mocy zasady prawnej. Jeżeli jakikolwiek skład Sądu Najwyższego

zamierza odstąpić od zasady prawnej, przedstawia powstałe zagadnienie prawne

do rozstrzygnięcia pełnemu składowi izby. Odstąpienie od zasady prawnej

uchwalonej przez izbę, przez połączone izby albo przez pełny skład Sądu

Najwyższego wymaga ponownego rozstrzygnięcia w drodze uchwały odpowiednio

przez właściwą izbę, połączone izby lub pełny skład Sądu Najwyższego.

Z zacytowanych przepisów wynika zatem, że to składy orzekające Sądu

Najwyższego związane są wykładnią prawa, która przyjęta została w uchwałach

mających moc zasad prawnych.

Zmieniona wykładnia przepisu prawa wynikająca z orzecznictwa Sądu

Najwyższego bezpośrednio nie ma wpływu na toczące się przed sądami

powszechnymi postępowanie, w którym sąd drugiej instancji dokonał już oceny

prawnej po myśli art. 386 § 6 k.p.c.

Zarzuty zgłoszone przez powodów w ramach drugiej podstawy kasacyjnej

okazały się bezzasadne.

2. Trafne okazały się zgłoszone przez powoda w ramach pierwszej podstawy

kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest art. 5 ustawy

nowelizującej, art. 160 k.p.a., a w konsekwencji także art. 442 § 1 k.c. (w brzmieniu

obowiązującym do dnia jego uchylenia ustawą o zmianie ustawy - Kodeks cywilny

z 16 lutego 2007 r. (Dz.U. Nr 80, poz. 538).

Szkoda, którą powodowie identyfikują z wywłaszczeniem na rzecz Skarbu

Państwa nieruchomości ich poprzedniczki prawnej, niewątpliwie miała źródło

w decyzji z 18 listopada 1971 r., jednak dopiero 26 kwietnia 206 r. powodowie

uzyskali decyzję stwierdzającą wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa i następnie

wystąpili z roszczeniami odszkodowawczymi przeciwko Skarbowi Państwa, jako

zobowiązanemu do naprawienia szkody.

W dacie wydania decyzji stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa

decyzji z 18 listopada 1971 r. zasady odpowiedzialności odszkodowawczej

za szkodę spowodowaną wykonywaniem władzy publicznej regulował już art. 4171

§ 2 k.c., w miejsce uchylonych z dniem 1 września 2004 r. art. 152, art. 160 k.p.a.

i art. 161 § 5 k.p.a. (art. 2 ustawy nowelizującej). Przed 1 września 2004 r. art. 160

był podstawą roszczeń w stosunku do Skarbu Państwa o naprawienie szkody

spowodowanej wydaniem decyzji dotkniętej wadami, o jakich mowa w art. 156 § 1

k.p.a. Decyzje w przedmiocie odpowiedzialności odszkodowawczej wydawał organ,

który stwierdził nieważność decyzji. Zgodnie z § 6 art. 160 k.p.a. roszczenie

o odszkodowanie przedawniało się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się

ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem

przepisu art. 156 § 1 k.p.a., albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158

§ 2 k.p.a., że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a.

Artykuł 160 § 2 k.p.a. przewidywał, że do odszkodowania należało stosować

przepisy kodeksu cywilnego, z wyłączeniem art. 418.

Artykuł 5 ustawy nowelizującej stanowił jednak, że „do zdarzeń i stanów

prawnych” powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej

zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe. Na pytanie o to, w jaki sposób

należy rozumieć użyte w art. 5 ustawy nowelizującej pojęcia „zdarzenie”

i „stan prawny” w orzecznictwie i w nauce przez pewien czas udzielano rozbieżnych

odpowiedzi. Wątpliwości związane ze stosowaniem tego przepisu zostały

wyjaśnione w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 31 marca

2011 r., III CZP 112/10 (OSNC 2011, nr 7-8, poz. 75), w której Sąd Najwyższy

przyjął, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją

administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub

wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma

zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Zgodnie z art. 61 ust. 6 ustawy

z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.),

uchwała ta ma moc zasady prawnej.

W motywach uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że zarówno art. 160 k.p.a.,

jak i art. 4171 § 2 k.c. regulują odpowiedzialność z czynów niedozwolonych,

a zatem za szkodę wyrządzoną przez wydanie decyzji naruszającej prawo. Decyzja

nadzorcza nie jest elementem czynu niedozwolonego ani w świetle art. 160 k.p.a.,

ani w świetle art. 4171 § 2 k.c.; jest natomiast wynikiem zgodnego z prawem

postępowania zmierzającego do usunięcia naruszeń prawa. Specyficzną cechą

odpowiedzialności deliktowej przewidzianej w art. 160 k.p.a. oraz art. 417 1 § 2 k.c.

jest natomiast uzależnienie skuteczności dochodzenia odszkodowania za szkodę

wyrządzoną wydaniem ostatecznej wadliwej decyzji od uprzedniego stwierdzenia

jej niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu.

Gdy chodzi o kwestię przedawnienia roszczenia odszkodowawczego,

to Sąd Najwyższy przyjął, że stosowanie art. 160 § 1, 2 i 3 k.p.a. bez § 6,

dotyczącego

przedawnienia,

byłoby

nie

do

pogodzenia

z

założeniami

przyświecającymi ustanowieniu przewidzianej w tych przepisach odpowiedzialności

odszkodowawczej. Wobec możliwości domagania się na podstawie art. 160 k.p.a.,

w związku z jego mocą wsteczną, odszkodowania także za szkody wyrządzone

decyzjami wydanymi przed kilkudziesięciu laty – jeżeli tylko ich nieważność

lub wydanie z naruszeniem prawa stwierdzono po dniu 31 sierpnia 1980 r.

(por. art. 156 § 2 k.p.a.) – jedynym odpowiednim rozwiązaniem było przyjęcie,

że przedawnienie roszczenia o odszkodowanie rozpoczyna bieg od dnia, w którym

stała

się

ostateczna

decyzja

stwierdzająca

nieważność

decyzji

wydanej

z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo decyzja, w której organ stwierdził,

w myśl art. 158 § 2 k.p.a., że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem

przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Zastosowanie innego rozwiązania, spośród spotykanych

sposobów określenia początku

biegu

przedawnienia

roszczenia,

czyniłyby

tę odpowiedzialność iluzoryczną lub w najlepszym razie sprzyjało wikłaniu się stron

w spory

na

tle

przedawnienia

dochodzonego

roszczenia.

Nie

można

odpowiedzialnie zakładać przekreślenia tego rozwiązania, w imię dostosowania

prawa do wyższych standardów konstytucyjnych, przez ustawę nowelizującą,

w odniesieniu do roszczeń o naprawienie szkód wyrządzonych wadliwymi

decyzjami wydanymi przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, zwłaszcza przy

uwzględnieniu rysujących się problemów na tle przedawnienia roszczenia, którego

podstawę stanowi art. 4171 § 2 k.c. Nie tylko więc art. 160 § 1, 2, i 3, ale i art. 160

§ 6 k.p.a. ma na podstawie art. 5 ustawy nowelizującej zastosowanie w sprawach

o naprawienie

szkody

wyrządzonej

podjętymi

przed

września

2004

r.

ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, których nieważność lub wydanie

z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu.

Rozstrzygnięcie wydane w niniejszej nie uwzględnia zaprezentowanego

wyżej stanowiska Sądu Najwyższego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2

w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

jw