Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 123/11 Generato dall'IA

Supreme Court quashes ruling on erasing a claim from land registry due to bankruptcy law misapplication.

Numero d'incarto IV CSK 123/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the District Court's decision to erase a claim from the land registry, remanding the case for a new ruling. The lower court incorrectly applied bankruptcy law provisions regarding non-monetary obligations, failing to recognize the underlying contract as a final sales agreement rather than a preliminary one. The Court determined that because the buyer had paid the full price upfront, the contract was mutual and the specific bankruptcy article regarding unperformed obligations did not apply.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali; art. 389, 487 § 2 k.c.; Art. 91 ust. 2 i 98 ust. 1 p.u.n.: When a contract involves full payment for property transfer, it constitutes a final mutual agreement, not a preliminary one, rendering bankruptcy provisions for unperformed non-monetary obligations inapplicable.

Parole chiave

Generato dall'IA
bankruptcy law application land registry entry preliminary contract classification mutual contract status property transfer agreement claim erasure procedure Supreme Court remand

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali
niego umowa jest umową określoną w art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali albo
Art. 389 k.c.
umową przedwstępną według art. 389 k.c. Jest to umowa nieunormowana de lege
Art. 487 § 2 k.c.
wszelkie cechy umowy określonej w art. 487 § 2 k.c., jako wzajemnej.
Art. 91 ust. 2 p.u.n.
art. 91 ust. 2, a nie art. 98 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego (p.u.n.),
Art. 98 ust. 1 p.u.n.
w okolicznościach sprawy zastosowanie art. 98 ust. 1 p.u.n., według którego, jeżeli
Art. 19 ust. 1 i 3 u.k.w.h.
a więc termin roczny wynikający z art. 19 ust. 1 i 3 u.k.w.h. już upłynął.
Art. 398 § 15 pkt 1 k.p.c.
Z tego względu należało na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c.
Art. 108 § 2 w zw. z art. 398 § 21 k.p.c.
z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 108
art. 65 § 2 k.c
art. 65 § 2 k.c. Ze względu na upadłość zobowiązanego z pierwotnej umowy
art. 6268 § 2 k.p.c
tj. art. 6268 § 2 k.p.c. przez uznanie, że do kognicji sądu w postępowaniu

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
IV CK 521/03
(wyrok SN z dnia 30 czerwca 2004 r., IV CK 521/03, Lex nr 183717; wyrok SN
IV CKN 305/01
Developer's construction contract dismissed as preliminary; treated as main contract with full liability.
III CK 537/02
2 kwietnia 2004 r., III CK 537/02, Lex nr 172786).
II CK 237/05
Bankruptcy court allows sale of properties under mutual contract despite non-monetary obligations due to equal creditor treatment.
V CSK 63/09
Supreme Court dismisses appeal; succession community cannot be extinguished via co-ownership termination; only succession partition applies.
V CSK 17/08
Supreme Court allows land registry entry despite missing shareholder resolution, permitting ex post approval.
II CSK 4/09
Supreme Court quashes lower court decision allowing property division despite prior warning entry in land registry. The court ruled that a final court judgment on property rights overrides the public trust warranty of the registry entry. The registry court must now reconsider the division based on the binding judicial decision. The case clarifies the hierarchy between court judgments and land registry entries. The decision establishes that a final judgment on property rights prevails over registry warnings. The registry court cannot independently assess the validity of the underlying property dispute. The ruling ensures that judicial determinations of ownership take precedence over registry entries. The case highlights the importance of final court judgments in land registry proceedings. The decision mandates a retrial to align the registry with the court's final ruling. The outcome protects the rights of the buyer against the seller's prior warning entry.
II CSK 115/08
Supreme Court quashes lower court decision for exceeding notary's jurisdiction by reviewing substantive validity of security order.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 123/11

POSTANOWIENIE

Dnia 23 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wojciech Katner (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku S. Spółki z o.o. z siedzibą w G.

przy uczestnictwie Igora P.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 listopada 2011 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego w G.

z dnia 18 grudnia 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania, pozostawiając

temu

Sądowi

kasacyjnego.

rozstrzygnięcie

o

kosztach

postępowania

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy w G. oddalił

apelację Igora P. od postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 3 grudnia 2008

r. w sprawie z wniosku S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G.

o wpis - wykreślenie z księgi wieczystej Kw [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy

w G., wpisanego w niej dnia 22 stycznia 2002 r. roszczenia o zawarciu umowy

przyrzeczonej sprzedaży nieruchomości objętej powołaną księgą.

Uwzględniając wniosek referendarz sądowy dokonał dnia 6 sierpnia 2008 r.

wpisu – wykreślenia roszczenia, zgodnie z wnioskiem, co zostało utrzymane

w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 3 grudnia 2008 r.

Oddalając

apelację

od

tego

postanowienia

Sąd

Okręgowy

podkreślił,

że przedmiotem sprawy jest wniosek o wykreślenie wpisu w księdze wieczystej,

a nie badanie prawidłowości jego dokonania. Dlatego chybiony jest zarzut

uczestnika postępowania o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 9 ust. 1

i 2 ustawy o własności lokali, gdyż Sąd ten prawidłowo wskazał w uzasadnieniu

swojego postanowienia, że treść ujawnionego w księdze wieczystej roszczenia jest

właściwa dla roszczenia powstającego w wyniku zawartej umowy przedwstępnej,

a roszczenie wynikające z art. 9 ust. 2 ustawy o własności lokali nie zostało

ujawnione, a ujawnione było roszczenie właściwe dla umowy przedwstępnej.

Jeśli nawet, jak stwierdza w uzasadnieniu Sąd Okręgowy, umowa łącząca strony

miała też cechy umowy deweloperskiej, to nie podlega to badaniu w niniejszej

sprawie, gdyż prawomocnie wpisane w księdze wieczystej roszczenie zostało

w niej wpisane w oparciu o umowę przedwstępną i ma treść stosownie do tej

umowy, natomiast sąd w postępowaniu wieczysto-księgowym nie może w zakresie

swojej kognicji dokonywać ustaleń odnośnie do istoty umowy stron na podstawie

art. 65 § 2 k.c. Ze względu na upadłość zobowiązanego z pierwotnej umowy

zawartej przez uczestnika postępowania, niepieniężne roszczenie o zawarcie

umowy przyrzeczonej uległo przekształceniu w roszczenie pieniężne i z dniem

ogłoszenia upadłości stało się wymagalne. Mając ponadto na uwadze, że umowa

przedwstępna nie jest umową wzajemną należało uznać zastosowanie w sprawie

art. 91 ust. 2, a nie art. 98 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego (p.u.n.),

jak też nienaruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 272 ust. 3 tego prawa,

odnoszącego się do układu obejmującego wierzytelności zależne od warunku,

w razie ziszczenia się warunku w czasie trwania układu, gdyż ogłoszenie upadłości

nastąpiło w 2004 r., a wniosek o wykreślenie roszczenia został złożony w 2008 r.,

a więc termin roczny wynikający z art. 19 ust. 1 i 3 u.k.w.h. już upłynął.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach uczestnik postępowania

zarzucił naruszenie przez zaskarżone postanowienie przepisów postępowania,

tj. art. 6268 § 2 k.p.c. przez uznanie, że do kognicji sądu w postępowaniu

wieczysto-księgowym nie należy dokonywanie wykładni umów stanowiących

podstawę żądania wpisu, jak też naruszenia tego przepisu w związku z art. 316 § 1

i 328 § 2 k.p.c. oraz w związku z art. 6268 § 7 i art. 6269 k.p.c. oraz art. 31 ust. 1

u.k.w.h. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia,

tzn. przyczyn przyjęcia, że roszczenie skarżącego jest właściwe dla umowy

przedwstępnej sprzedaży lokalu oraz wykreślenia roszczenia wnioskodawcy

w sytuacji niedołączenia do wniosku dokumentów stanowiących skuteczną

podstawę wykreślenia; art. 19 ust. 1 (mylnie w skardze oznaczony jako

3) w związku

z

ust.

u.k.w.h.

przez

niewykazanie

dokumentem

przez

wnioskodawcę, że warunkowe roszczenie przysługujące uczestnikowi stało się

wymagalne. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z zasądzeniem kosztów

postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Najpierw stwierdzić należy, że skarżący słusznie zarzucił naruszenie

w postanowieniu Sądu drugiej instancji art. 6268 § 2 k.p.c. Wbrew ocenom

zawartym w uzasadnieniu postanowienia, Sąd wieczysto-księgowy nie tylko może,

ale

musi

dokonać

wykładni

umowy,

stanowiącej

podstawę

żądania

wpisu/wykreślenia w księdze wieczystej. Jest to potrzebne dla dokonania oceny

skuteczności materialnoprawnej tej umowy, a więc zgodnego zamiaru stron i celu

umowy (art. 65 § 2 k.c.). Nie wyłącza tego okoliczność dokonania już uprzednio

wpisu określonego prawa do księgi wieczystej na podstawie tej umowy. Potwierdza

to orzecznictwo, wskazujące, że wykładni dokonuje się jedynie na podstawie tekstu

dokumentu i treści księgi wieczystej, nie prowadząc innego postępowania,

w szczególności nie wysłuchuje się stron czynności prawnej dla ustalenia ich

zgodnego zamiaru i celu zawierania umowy (postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 30 września 2009 r., V CSK 63/09, Lex nr 558633). Słusznie skarżący

twierdzi, że dokonanie wykładni umowy ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia

wniosku o wykreślenie jego roszczenia z księgi wieczystej. Nie można rozpoznać

wniosku o wykreślenie roszczenia w trybie art. 19 ust. 3 u.k.w.h. bez uprzedniej

wykładni umowy w celu ustalenia charakteru roszczenia.

W artykule 6268 k.p.c. wyznaczony jest zakres kognicji sądu drugiej instancji

do badania treści wniosku, treści i formy dołączonych do wniosku dokumentów oraz

treści księgi wieczystej. Zakreślenie kognicji sądu w ten sposób nie oznacza jednak

ograniczenia, sprowadzającego się do badania wniosku i dokumentów przez sąd

jedynie pod względem formalnym. Konieczne jest ich zbadanie i dokonanie oceny

pod względem skuteczności materialnoprawnej, gdyż niezasadne jest utożsamianie

roli sądu wieczysto-księgowego z rolą organu rejestrowego, co sprawia, że sąd

wieczysto-księgowy może przedmiotem swojego badania objąć nie tylko te

okoliczności, które wynikają z treści księgi wieczystej, wniosku i dołączonych

dokumentów (postanowienia SN z dnia 5 grudnia 2000 r., IV CKN 183/00, Lex nr

548775; z dnia 11 czerwca 2008 r., V CSK 17/08, Lex nr 602333 i z dnia 18

czerwca 2009 r., II CSK 4/09, Lex nr 519937). W razie stwierdzenia niezgodności

czynności prawnej z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa (art. 58 § 2

k.c.), którą to kwestię sąd wieczystoksięgowy zawsze winien zbadać, to wniosek

o wpis do księgi wieczystej zostanie oddalony (postanowienie SN z dnia 17 lipca

2008 r., II CSK 115/08, Lex nr 548808).

Skarżący ma również rację, że Sąd drugiej instancji nie wyjaśnił

w uzasadnieniu postanowienia, co należy rozumieć przez twierdzenie, że treść

roszczenia ujawnionego w księdze wieczystej jest właściwa dla roszczenia

powstającego w wyniku zawarcia umowy przedwstępnej. Odnośnie do charakteru

prawnego umowy stron z dnia 15 listopada 2001 r. Sądy w toku instancji uznały,

że jest to umowa przedwstępna. Z kolei, skarżący utrzymuje, że zawarta przez

niego umowa jest umową określoną w art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali albo

umową nienazwaną, jednak w każdym razie umową ostateczną, określaną mianem

umowy deweloperskiej sensu largo. Dokonując oceny treści umowy zawartej przez

skarżącego

stwierdzić

najpierw należy,

że

umowa,

na

podstawie

której

zamawiający jest zobowiązany do zapłaty całej należności za wybudowanie lokalu,

ustanowienie jego odrębnej własności i przeniesienia jej na zamawiającego, nie jest

umową przedwstępną według art. 389 k.c. Jest to umowa nieunormowana de lege

lata w przepisach prawa cywilnego, spełniająca warunki prawne, pozwalające

ją zaliczyć do umów nienazwanych i jak się wyjaśnia w orzecznictwie oraz doktrynie

stanowi kontrakt powstały w wyniku szczególnego powiązania czynności

realizowanych w ramach budowlanego procesu inwestycyjnego, z docelowym

zamiarem przeniesienia inwestycji (gruntu wraz z budynkiem, lokalami lub lokalem)

drugiej stronie umowy. Umowa taka ma charakter umowy właściwej, ostatecznej,

a nie przedwstępnej, stanowiącej dopiero sposób nawiązania umowy przyrzeczonej

(wyrok SN z dnia 30 czerwca 2004 r., IV CK 521/03, Lex nr 183717; wyrok SN

z dnia 9 lipca 2003 r., IV CKN 305/01, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 130).

Skoro zatem zawarta umowa nie jest umową przedwstępną, tylko

ostateczną, to nie ma powodu traktować taką umowę, która zawiera potrzebne

składniki umowy sprzedaży prawa, za umowę niewzajemną (por. wyrok SN z dnia

2 kwietnia 2004 r., III CK 537/02, Lex nr 172786). Przeciwnie, umowa taka ma

wszelkie cechy umowy określonej w art. 487 § 2 k.c., jako wzajemnej. Polega ona

na zobowiązaniu się firmy deweloperskiej do wybudowania budynku i ustanowienia

- przeniesienia odrębnej własności lokalu na nabywcę, a nabywca zobowiązuje się

do zapłaty całej oznaczonej ceny. Dojście do takiej konkluzji, wobec ustaleń

faktycznych, że skarżący w niniejszej sprawie uiścił z góry całą cenę za uzyskanie

praw do lokalu, prowadzi do wniosku, iż ze względu na spełnienie w rozpoznawanej

sprawie tak określonych przesłanek umowy zawartej przez skarżącego, nie można

było zastosować art. 91 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego. Przepis ten

stanowi, że zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się z dniem

ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne,

chociażby

ich

termin

wykonania

jeszcze

nie

nastąpił.

Ma

natomiast

w okolicznościach sprawy zastosowanie art. 98 ust. 1 p.u.n., według którego, jeżeli

w dniu ogłoszenia upadłości zobowiązania z umowy wzajemnej nie zostały

wykonane w całości lub w części, syndyk może wykonać zobowiązanie upadłego

i zażądać od drugiej strony spełnienia świadczenia wzajemnego lub od umowy

odstąpić. Jeżeli od umowy nie odstąpi, wykonanie zobowiązania z umowy

wzajemnej jest uprawnione (por. postanowienie SN z dnia 23 listopada 2005 r.,

II CK 237/05, Lex nr 188543). W konsekwencji nie znajduje w sprawie

zastosowania art. 19 ust. 1 i 3 u.k.w.h.

Z tego względu należało na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c. uchylić

zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania,

z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 108

§ 2 w związku z art. 39821 k.p.c.