Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 112/16 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal regarding civil court jurisdiction for unjust enrichment claims over land use. The court rejects the argument that such disputes must be handled administratively. The claim is a civil matter independent of administrative proceedings. The court upholds the lower court's decision to award compensation for unauthorized land use. The appeal is dismissed because the civil court had proper jurisdiction. The claim is a civil matter independent of administrative proceedings. The court upholds the lower court's decision to award compensation for unauthorized land use. The appeal is dismissed because the civil court had proper jurisdiction.

Numero d'incarto IV CSK 112/16
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the defendant's cassation appeal against a judgment ordering compensation for unauthorized use of land. The defendant argued that the matter should have been resolved administratively by the mayor rather than in civil court. The court ruled that claims for compensation under unjust enrichment are inherently civil disputes and fall within the jurisdiction of civil courts. Consequently, the appeal was rejected as the lower courts correctly exercised their authority.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 1 k.p.c.; Art. 224 § 2 k.c.; A claim for compensation for unauthorized use of property is a civil matter within the jurisdiction of civil courts, regardless of administrative arguments regarding land management procedures.

Parole chiave

Generato dall'IA
unjust enrichment claim civil court jurisdiction administrative procedure exclusion land use compensation property rights dispute

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 1 k.p.c.
225 k.c., jest niewątpliwie sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c., a co za tym idzie, w niniejszej sprawie droga sądowa jest dopuszczalna.
Art. 2 § 3 k.p.c.
378 § 1 k.p.c., a także art. 224 § 2 w zw.
Art. 224 § 2 k.c.
378 § 1 k.p.c., a także art. 224 § 2 w zw.
Art. 225 k.c.
224 § 2 w związku z art. 225 k.c., jest niewątpliwie sprawą cywilną w rozumieniu art.
Art. 140 k.c.
Postępowanie skarżącej stworzyło sytuację, w której właściciel nie mógł swobodnie korzystać ze swojej własności zgodnie z art. 140 k.c.
Art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.
z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw.
art. 3983 k.p.c
art. 379 pkt 1 k.p.c
- zawiera zarzut naruszenia art. 379 pkt 1 k.p.c.
art. 378 § 1 k.p.c
z art. 378 § 1 k.p.c., art.
art. 385 k.p.c
378 § 1 k.p.c., art. 385 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 112/16 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 stycznia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)‎SSN Marian Kocon (sprawozdawca)‎SSN Krzysztof PietrzykowskiProtokolant Hanna Kamińska w sprawie z powództwa B.F.‎przeciwko Gminie K.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 11 stycznia 2017 r.,‎skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]‎z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt I ACa …/14, oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia 9 września 2015 r. oddalił apelację pozwanej Gminy K. od wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 5 grudnia 2013 r., którym zasądzono od tej pozwanej na rzecz powoda B.F. kwotę 220764,08 zł z odsetkami tytułem wynagrodzenia za korzystanie bez tytułu prawnego od dnia 11 grudnia 2002 r. do dnia 3 listopada 2009 r. (6 lat i 11 miesięcy) z bliżej opisanych działek gruntu nr 114/13, 114/44 i 120/1.Sąd ustalił, że powód i jego matka są współwłaścicielami tych gruntów, przy czym działki nr 114/13 i 114/44 zajęte są pod drogi wykorzystywane przez mieszkańców usytuowanych przy nich domów, a działka 120/1 stanowi ciąg pieszy wykorzystywany nie tylko przez mieszkańców tych domów.Skarga kasacyjna pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego - oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 379 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c., art. 385 k.p.c. oraz art. 386 § 3 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c., a także art. 224 § 2 w zw. z art. 225 k.c. w zw. z art. 1 k.c. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, i zmierza do uchylenia wyroków obu instancji oraz odrzucenia pozwu, bądź oddalenia powództwa.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z istoty rzeczy najpoważniejsze są zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczące nieważności postępowania z uwagi na brak drogi sądowej (art. 379 pkt 1 k.p.c.).

Podstawową przesłanką dopuszczalności drogi sądowej jest zakwalifikowanie zgłoszonego roszczenia do kategorii spraw cywilnych, do której należą sprawy w znaczeniu materialnoprawnym, a więc sprawy pomiędzy równorzędnymi podmiotami z zakresu stosunków prawnych wymienionych w art. 1 k.p.c., a także sprawy niebędące ze swojej istoty sprawami cywilnymi, przekazane do rozpoznania na drogę sądową na podstawie przepisów szczególnych (sprawy cywilne w znaczeniu formalnym). Zgodnie przy tym z art. 2 § 3 k.p.c., przepis szczególny może wyłączyć sprawę cywilną w znaczeniu materialnoprawnym z drogi sądowej i przekazać ją do rozpoznania innemu organowi.Doktryna i orzecznictwo opowiadają się za szerokim ujmowaniem dopuszczalności drogi sądowej, przypisując zasadnicze znaczenie pojęciu roszczenia procesowego, a więc samemu twierdzeniu powoda o istnieniu stosunku prawnego z zakresu objętego pojęciem sprawy cywilnej w rozumieniu art. 1 i art. 2 § 1 i 3 k.p.c. (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 85/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 129, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2006 r., III CZP 121/05, OSNC 2006, nr 10, poz. 178, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1999 r., II CKN 340/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 161, z dnia 22 sierpnia 2000 r., IV CKN 1188/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 20, z dnia 9 maja 2007 r., I PZP 2/07, OSNP 2009, nr 15-16, poz. 224, z dnia 22 sierpnia 2007 r., III CZP 76/07, nie publ.).

W konsekwencji wyraża się pogląd, że w zasadzie każde roszczenie procesowe, sformułowane jako żądanie zasądzenia, ustalenia lub ukształtowania stosunku prawnego, niezależnie od jego merytorycznej zasadności, jest objęte drogą sądową, jeżeli dotyczy podmiotów, których pozycja w ramach tego stosunku prawnego jest równorzędna (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2011 r., I CSK 50/11, "Izba Cywilna" 2012, nr 10, s. 32, lub z dnia 21 marca 2013 r., III CZP 9/13, OSNC-ZD 2014, nr A, poz. 12).Na roszczenie procesowe składa się treść żądania (np. o zapłatę określonej kwoty) oraz okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie (podstawa faktyczna żądania).

Tak określone roszczenie procesowe formułuje powód w pozwie (art. 187 § 1 k.p.c.) i decyduje ono o rodzaju sprawy. W sprawie powód domaga się zasądzenia określonej kwoty tytułem wynagrodzenia za korzystanie z gruntów, których jest współwłaścicielem, przez ich posiadacza samoistnego, skarżącą, bez tytułu prawnego w złej wierze. Na tak ukształtowany rodzaj sprawy nie ma wpływu charakter zarzutów, którymi broni się skarżąca, mianowicie, że pomimo, iż powód i jego matka nie utracili własności należne odszkodowanie za, podług użytego określenia, ograniczenia możliwości korzystania z tego prawa, powinno być ustalone w trybie postępowania administracyjnego przez starostę, decyzją w tym przedmiocie, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce gruntami.Sprawa której przedmiotem jest roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy bez tytułu prawnego, przewidziane w art. 224 § 2 w związku z art. 225 k.c., jest niewątpliwie sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c., a co za tym idzie, w niniejszej sprawie droga sądowa jest dopuszczalna.

Trzeba zaznaczyć, że czym innym jest droga sądowa, a czym innym brak legitymacji biernej do występowania w sporze.Powyższe roszczenie przewidziane w art. 224 § 2 w związku z art. 225 k.c. przysługuje właścicielowi. Skarżąca zaś nie kwestionuje ustalenia Sądu Apelacyjnego, że własność działek nr 114/13, 114/44 i 120/1 przysługiwała powodowi i jego matce także w okresie, za który dochodzi on wynagrodzenia od skarżącej, która na pierwszych dwóch z tych działek wybudowała drogi, a na trzeciej ciąg pieszy. Ustalenie to wiąże się z oceną charakteru prawnego dróg na tym gruncie, aprobowaną przez skarżącą, w szczególności, że nie przynależą one do dróg gminnych, tj. dróg mających charakter drogi publicznej, jak i z oceną, iż nie doszło do zasiedzenia spornego gruntu przez skarżącą.

Postępowanie skarżącej stworzyło sytuację, w której właściciel nie mógł swobodnie korzystać ze swojej własności zgodnie z art. 140 k.c. Powstanie budowli drogowej na skutek prowadzenia wcześniejszych robót budowlanych w praktyczny sposób doprowadziło do objęcia przez skarżącą w posiadanie spornego gruntu.Zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie przyjęto, iż roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy ma charakter obligacyjny i gdy powstanie, uzyskuje byt samodzielny, niezależny od roszczeń chroniących własność (art. 222 § 1 i 2 k.c.), może zatem, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej, być dochodzone niezależnie od roszczenia windykacyjnego albo negatoryjnego, i być przedmiotem obrotu (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1967 r., II CKN 57/96, OSNCP 1967, nr 6 - 7, poz. 92 i z dnia 14 lutego 1967 r., I CR 443/66, OSNCP 1967, nr 9, poz. 163 oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2002 r., III CZP 21/02, OSNC 2002, nr 12, poz. 149, a także uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2013 r., OSNC 2014, Nr 3, poz. 24).W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. aj kc