Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 109/05 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses VAT refund claim as tax authority correctly applied exemption rules for used buildings.

Numero d'incarto IV CSK 109/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the taxpayer's cassation appeal against a lower court ruling that ordered the tax authority to refund overpaid VAT. The taxpayer had deducted input tax on invoices for a freezer and a steel hall structure, but the tax authority rejected these deductions, arguing the freezer lacked a copy and the hall was a 'used building' exempt from VAT. The court found the tax authority's interpretation of the VAT Act and implementing regulations correct, noting the hall was not a 'used building' and the freezer invoice was valid. Consequently, the court upheld the lower court's decision that the taxpayer's deductions were unlawful and the refund claim was inadmissible.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa o podatku od towarów i usług; rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o VAT; Art. 417 k.c.: If the tax authority correctly applies exemption rules for used buildings and validates input tax deductions based on sales registers, the taxpayer's claim for a refund of overpaid VAT is inadmissible.

Parole chiave

Generato dall'IA
VAT input tax deduction used building exemption tax authority error cassation appeal dismissal input VAT refund steel hall structure VAT Act provisions

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 417 k.c.
pozwanemu Skarbowi Państwa jest art. 417 k.c. w brzmieniu obowiązującym w
art. 33 ust. 1 ustawy o VAT
fakturą, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ dokumentuje
art. 4 pkt 7 ustawy o VAT
pozwanemu Skarbowi Państwa jest art. 417 k.c.
§ 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r.
§ 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w
art. 398 § 1 k.p.c.
art. 77 Konstytucji
14), nawiązującym do treści art. 77 ust.
art. 361 § 2 k.c
podatkowe wyrządziły powódce szkodę w postaci lucrum cessans (art. 361 § 2
art. 417 k.c
pozwanemu Skarbowi Państwa jest art. 417 k.c.
art. 417 § 1 k.c
Skarbu Państwa jest art. 417 § 1 k.c.
art. 77 ust. 1 Konstytucji
z art. 77 ust. 1 Konstytucji.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 34/03
w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 maja 2003 r., III CZP 34/03 (nie publ.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 109/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Iwona Koper

Protokolant Bogumiła Gruszka

w sprawie z powództwa "E." Spółki z o.o.

przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi Skarbowemu w S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 10 marca 2006 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 maja 2005 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 22 października 2004 r. zasądził od

pozwanego Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w S. na rzecz powodowej „E.”

spółki z o.o. kwotę 134.639,45 zł z ustawowymi odsetkami od 9 kwietnia 2003 r. i

kosztami procesu. Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia

faktyczne:

Powodowa spółka została założona w dniu 17 kwietnia 2001 r. Zajmowała

się przemiałem zboża oraz wytwarzaniem otrąb i produktów z mąki, szybko

opanowując rynek lokalny, na którym nie miała konkurencji. W dniu 29 maja 2001 r.

powódka kupiła od Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego „W......."

wytwornicę lodu „C." na podstawie faktury VAT nr 541/2001, a w dniu 31 maja od

spółki z o.o. „M. - Max" konstrukcję hali stalowej wraz z 19 sztukami betonowych

podwalin fundamentowych na fakturę VAT na 23/2001. Powódka dokonała

potrącenia podatku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej o kwoty VAT - u

z obu tych faktur.

Przeprowadzona w dniu 17 lipca 2001 r. kontrola skarbowa w powodowej

spółce zakwestionowała dopuszczalność tych potrąceń. Jeśli chodzi o fakturę

541/2001, stwierdzono, że firma „W.................." nie posiada jej kopii, z czego

wyprowadzono wniosek, że nie było podstawy do dokonania potrącenia

wspomnianego podatku. Z kolei, według oceny kontrolujących, zakup konstrukcji

stalowej od firmy „M. - Max" dotyczył towaru, określonego w art. 7 ust. 1 pkt 5

ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku

akcyzowym, jako budowle używane, które są zwolnione do opodatkowania

podatkiem VAT. Wystawienie faktur VAT nr 23/2001 na ten przedmiot zakupu było

więc nieuzasadnione, a zatem bezpodstawne też było dokonane przez powodową

spółkę potrącenie podatku o kwotę VAT - u z tej faktury. Na podstawie tych ustaleń

urząd skarbowy uznał, że na skutek bezpodstawnych potrąceń podatku o kwoty

VAT - u z obu tych faktur, powodowa spółka ma zaległości podatkowe za miesiące

maj i lipiec 2001 r. W dniu 25 października 2001 r. wydana została na podstawie

art. 33 § 2 ordynacji podatkowej decyzja zabezpieczająca należność podatkową

w kwocie 63.063 zł - przed wydaniem decyzji o ustaleniu zaległości podatkowej

z tego tytułu. Zabezpieczenia dokonano w ten sposób, że najpierw zajęto rachunek

bankowy powódki, a następnie przelano tę kwotę na rachunek Urzędu

Skarbowego. Decyzja o ustaleniu wysokości zaległości podatkowej w kwocie

63.063 zł została wydana przez Urząd Skarbowy w S. w dniu 28 listopada 2001 r.,

co spowodowało, zgodnie z art. 33 § 4 pkt 2 ordynacji podatkowej, wygaśnięcie

decyzji z dnia 25 października o zabezpieczeniu należności podatkowych. Z tej

przyczyny Urząd Skarbowy decyzją z dnia 17 grudnia 2001 r. umorzył

postępowanie

odwoławcze

wywołane

odwołaniem

powódki

od

decyzji

o zabezpieczeniu z dnia 25 października. Na skutek odwołania powódki od decyzji

z dnia 28 listopada 2001 r. ustalającej zaległości powoda, Izba Skarbowa decyzją

z dnia 28 maja 2002 r. uchyliła zaskarżoną decyzję i ustaliła kwotę zwrotu różnicy

podatku w wysokości 24.393 zł, zaległość podatkową na kwotę 9.750 zł, odsetki za

zwłokę w kwocie 1.281,90 zł oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe na kwotę

2.281 zł. W dniu 20 czerwca 2002 r. powódka wniosła skargę na decyzję Izby

Skarbowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podtrzymując stanowisko,

że nie miała żadnych zaległości podatkowych. Izba Skarbowa w odpowiedzi na

skargę w dniu 27 września 2002 r. uchyliła w całości swoją decyzję z dnia 28 maja

2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia

28 listopada 2001 r. i umorzyła postępowanie w sprawie zaległości podatkowej

powódki z tytułu podatku od towarów i usług, uznając, że nie było podstaw do

ustalania tej zaległości. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia

12 grudnia

2002

r.

umorzył

postępowanie

przed

tym

Sądem,

jako

bezprzedmiotowe.

Pozwany Urząd Skarbowy dokonywał w 2002 r. sukcesywnego zwrotu

pobranych od powódki kwot podatku. W sprawie niniejszej powódka dochodzi

zasądzenia odszkodowania za straty poniesione na skutek bezpodstawnego, jak

się okazało, przejęcia jej środków finansowych w kwocie 63.063 zł, których nie

mogła przeznaczyć na inwestowanie i dalszy rozwój firmy. Spowodowało to

ograniczenie jej działalności, gdyż nie miała odpowiednich środków na zakup zboża

do przemiału i przerobu i pociągnęło przejściową utratę lokalnego rynku zbytu.

Jednocześnie powódka musiała w tym czasie ponosić koszty działalności w postaci

pokrycia kosztów energii, zobowiązań z tytułu zawartych umów oraz wynagrodzeń

pracowniczych. Straty te szacuje na łączną kwotę 144.626,17 zł. Sąd Okręgowy

uznał, że roszczenie powódki znajduje usprawiedliwienie co do zasady w treści art.

77 Konstytucji, gdyż poniosła ona szkodę na skutek niezgodnych z prawem aktów

władczych strony pozwanej. Jeśli chodzi o fakturę VAT 541/2001, to organ

podatkowy nie dołożył starań aby ustalić, czy sprzedawca odprowadził podatek

w niej wskazany do właściwego urzędu skarbowego, „choć posiadał ku temu

odpowiednie instrumenty". Z kolei w przypadku faktury VAT nr 23/2001 organ

podatkowy dokonał błędnej interpretacji ustawy o podatku od towarów i usług oraz

o podatku akcyzowym, uznając, że od wymienionego w tej fakturze towaru podatek

VAT nie przysługuje. W konsekwencji tych błędów doszło do zabezpieczenia

należności podatkowych, które nie istniały. Niezgodne z prawem decyzje

podatkowe wyrządziły powódce szkodę w postaci lucrum cessans (art. 361 § 2

k.c.), którą pozwany Skarb Państwa obowiązany jest powetować. Wyliczoną przez

biegłego wysokość szkody Sąd pomniejszył o kwotę odsetek ustawowych

zwróconych powódce, przyjmując, że odsetki te mają funkcje kompensacyjną

i odszkodowawczą, w związku z czym ich suma powinna zmniejszać należne

powódce odszkodowanie. Dlatego powództwo zostało uwzględnione do wysokości

134. 639,45 zł, a w pozostałej części oddalone, jako niezasadne.

Apelacja pozwanego od tego rozstrzygnięcia została oddalona wyrokiem

Sądu Apelacyjnego z dnia 11 maja 2005 r. Sąd Apelacyjny podzielając ustalenia

Sądu Okręgowego uznał, że podstawą prawną przypisania odpowiedzialności

pozwanemu Skarbowi Państwa jest art. 417 k.c. w brzmieniu obowiązującym w

dacie

wyrządzenia

obiektywnej

szkody,

przesłanki

w

którego

zastosowanie

wymagało

wystąpienia

postaci

działania

funkcjonariusza

publicznego

niezgodnego z prawem, niezależnie od jego zawinienia. Ponieważ bezprawne

działanie

funkcjonariuszy

pozwanego

zostało

wykazane, uwzględnienie

powództwa było usprawiedliwione, a kwestionująca to orzeczenie apelacja

podlegała oddaleniu, jako niezasadna.

W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie art. 417 k.c. i na tej podstawie wniósł o uchylenie skarżonego wyroku

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, albo o orzeczenie co do istoty

sprawy i oddalenie powództwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie chodzi o naprawienie szkody wyrządzonej powódce na skutek

decyzji pozwanego z dnia 25 października 2001 r., zabezpieczającej należność

podatkową

powodowej

spółki,

ustaloną

następnie

decyzją

tegoż

Urzędu

Skarbowego w S. z dnia 28 listopada 2001 r. Nie ulega wątpliwości,

że, ze względu na datę tej decyzji, podstawą odpowiedzialności pozwanego

Skarbu Państwa jest art. 417 § 1 k.c. w jego pierwotnej wersji, z tym tylko, że

w rozumieniu ustalonym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 grudnia

2001 r. SK 18/00 (OTK 2001, nr 8, poz. 14), nawiązującym do treści art. 77 ust. 1

Konstytucji, czyli jako odpowiedzialność za niezgodne z prawem działanie organu

władzy publicznej. W stanie prawnym znajdującym zastosowanie do tej

odpowiedzialności brak było odpowiednika obecnie obowiązującego art. 417 1 § 1

i 2 k.c., co oznaczało, że na sąd orzekający spadał ciężar ustalenia i oceny czy

działanie organu władzy w formie decyzyjnej było niezgodne z prawem

w rozumieniu art. 417 § 1 k.c. w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji. Trudność tego

zadania polegała na tym, że, jak zaznaczył to Trybunał Konstytucyjny

w uzasadnieniu powołanego wyroku, przepisów tych nie należy rozumieć w ten

sposób,

ze

każda

wadliwość

prawna

decyzji

stwarza

podstawę

do

odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Nie ma więc podstaw do

przyjęcia stanowiska, że każde orzeczenie lub decyzja uchylona w toku instancji

może być uznana w rozumieniu tych przepisów za niezgodną z prawem i tym

samym rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą (tak też m.in. Sąd Najwyższy

w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 maja 2003 r., III CZP 34/03 (nie publ.).

W niniejszej sprawie stopień tej trudności jest znacznie złagodzony przez

fakt, że prawnej oceny poprawności postępowania Urzędu Skarbowego, w kwestii

związanej

najpierw

z

zabezpieczeniem

należności

podatkowej

a

potem

z ustaleniem jej wysokości, dokonała Izba Skarbowa w G. w decyzji z dnia 29

września 2002 r., uchylając własną decyzję z dnia 28 maja 2002 r. oraz decyzję

Urzędu Skarbowego w S. z dnia 28 listopada 2001 r. i umarzając postępowanie w

sprawie. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że jeśli chodzi o fakturę nr

541/2001, to jej oryginał jest w posiadaniu powodowej spółki, jako nabywcy towaru,

natomiast pozostała u zbywcy kopia uległa zniszczeniu. W takiej sytuacji, zgodnie z

§ 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w

sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz

o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 109, poz. 1245, ze zm.), gdy wystawca takiej

faktury uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla

podatku od towarów i usług, to faktura ta stanowi podstawę do obniżenia podatku

należnego oraz do zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Z

protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 5 września 2001 r. w firmie zbywcy

wynika, że faktura ta została ujęta w rejestrze sprzedaży za maj 2001 r. i następnie

w deklaracji VAT - 7 za ten miesiąc. Oznacza to, zdaniem Izby Skarbowej, że „brak

było podstaw do kwestionowania prawa spółki „E." do ujęcia w rozliczeniu za maj

2001 r. podatku naliczonego, wynikającego z faktury nr 541/2001. Taka ocena

organu nadrzędnego pozwalała w pełni przyjąć Sądom, że obciążenie powodowej

spółki podatkiem, odliczonym przez nią z tej faktury, było niezgodne z powołanym

przepisem rozporządzenia, a zatem niezgodne z prawem w rozumieniu art. 417 k.c.

Podobnie przedstawia się sprawa z fakturą nr 23/2001, wystawioną przez

Przedsiębiorstwo „M. - Max" na zakupiony przez powódkę fragment konstrukcji

stalowej hali. Jest bezsporne, że elementy tej konstrukcji nie były zmontowane u

zbywcy, stąd też, jak przyjmuje Izba Skarbowa, nie można uznać, żeby mogły one

w jakikolwiek sposób służyć spółce „M. - Max" w prowadzonej przez nią

działalności gospodarczej. Nie były to zatem „towary używane" w rozumieniu art. 4

pkt 7 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz od

podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50, ze zm.). Dlatego faktura ta nie jest

fakturą, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ dokumentuje

sprzedaż towaru podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na

zasadach ogólnych. Oznacza to, że nie ma do niej zastosowania § 50 ust. 4 pkt 3

cytowanego rozporządzenia, jak to błędnie przyjął Urząd Skarbowy. Naruszenie

przez ten Urząd przytoczonych przepisów ustawy o VAT i rozporządzenia

wykonawczego nie budziło, zdaniem Izby Skarbowej, wątpliwości, wobec czego

trafnie zostało zakwalifikowane przez Sądy orzekające, jako niezgodne z prawem w

rozumieniu art. 417 k.c. Kwestionowanie w skardze kasacyjnej tej kwalifikacji

prawnej jest więc chybione. Inną kwestią jest, czy szkoda, wyliczona przez biegłego

i zaakceptowana przez Sądy, jest w całości następstwem tych decyzji Urzędu

Skarbowego, podjętych niezgodnie z prawem. Kwestia ta uchyla się jednak spod

kontroli Sądu Najwyższego, ponieważ nie została objęta podstawą skargi (art.

39813 § 1 k.p.c. Dlatego orzeczono jak w sentencji (39814 k.p.c.).

jz

/tp/