Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 103/11 Generato dall'IA

Supreme Court quashes real estate registry decision for exceeding administrative court jurisdiction over administrative act validity.

Numero d'incarto IV CSK 103/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's decision to reject a request to register a property ownership right based on an administrative act. The lower courts had conducted a substantive review of the administrative decision's validity, determining that the housing management company lacked standing to convert usage rights to ownership. The Supreme Court ruled that the real estate registry court lacks jurisdiction to examine the substantive legality of administrative decisions, reserving such review for administrative courts.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 6268 § 2 k.p.c.; Art. 6269 k.p.c.: The court handling the entry into the real estate register may not examine the substantive legality of the administrative decision serving as the basis for the entry; such examination belongs to the administrative court.

Parole chiave

Generato dall'IA
real estate registry administrative act validity court jurisdiction substantive review administrative law

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności
wniosły osoby fizyczne i prawne, zgodnie zaś z art. 1 ust.
Art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności
zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 3 ust.
Art. 6268 § 2 k.p.c.
(art. 6268 § 2 k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego jest utrwalony pogląd, że
Art. 6269 k.p.c.
6268 § 2 i art. 6269 k.p.c.
Art. 378 § 1 k.p.c.
626 8 § 2 oraz art. 378 § 1 w
Art. 398 § 15 § 1 k.p.c.
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1
art. 6269 k.p.c
6268 § 2 i art. 6269 k.p.c.
art. 6268 § 2 k.p.c
(art. 6268 § 2 k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego jest utrwalony pogląd, że
art. 156 k.p
przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 k.p.a.), takich

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 103/11

POSTANOWIENIE

Dnia 17 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

SSA Agnieszka Piotrowska

w sprawie z wniosku Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w C., Agnieszki L., Haliny P., Dawida G., Mariana C., Sylwii S.,

Waldemara O. i Piotra S.

przy uczestnictwie Gminy Miejskiej C.

o wpis do księgi wieczystej [...],

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 listopada 2011 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej Spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością w C.

od postanowienia Sądu Okręgowego w S.

z dnia 25 sierpnia 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek

Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej spółki z o.o. w C. oraz siedmiu osób fizycznych

o ujawnienie w księdze wieczystej prawa własności w miejsce użytkowania

wieczystego. Wskazał, że sąd wieczystoksięgowy jest uprawniony do badania, czy

decyzja nie została wydana przez oczywiście niewłaściwy organ oraz czy nie

zachodzi przeszkoda powodująca, że decyzja została wydana z oczywistym

naruszeniem prawa. Powołał się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia

27 listopada 1984 r., III CZP 70/84 (OSNCP 1985, nr 8, poz. 108). Zdaniem Sądu

Rejonowego, decyzja Burmistrza C. z dnia 5 maja 2009 r. o przekształceniu prawa

użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie może stanowić

podstawy wpisu. W niniejszej sprawie wniosek o ujawnienie prawa własności

wniosły osoby fizyczne i prawne, zgodnie zaś z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca

2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności

(Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.; dalej „ustawa z dnia 29 lipca 2005 r.”) mogą

wystąpić osoby fizyczne lub prawne będące właścicielami lokalu. We wspomnianej

decyzji przekształcenie nastąpiło na rzecz Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej

spółki z o.o. w C., który nie jest właścicielem wyodrębnionego lokalu.

Zakład Gospodarki Mieszkaniowej spółki z o.o. w C. wniósł apelację od

postanowienia Sądu Rejonowego.

Sąd Okręgowy w S. postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010 r. oddalił

apelację. Podkreślił, że z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. wynika, iż

osoba

prawna

posiadająca

budynek

mieszkalny

na

gruncie

oddanym

w użytkowanie wieczyste, w którym nie wyodrębniono jeszcze wszystkich

samodzielnych lokali, nie może wystąpić o przekształcenie tego prawa w prawo

własności nieruchomości. Dopiero po wyodrębnieniu samodzielnych lokali w takim

budynku osoba prawna będzie mogła skorzystać z przekształcenia na podstawie

art. 1 ust. 2 pkt 1, nawet jeżeli wszystkie lokale będą własnością tej samej osoby

prawnej. Jest bezsporne, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego

w prawo własności dotyczy całego takiego prawa, a w konsekwencji musi objąć

wszystkich współużytkowników wieczystych, którzy stają się współwłaścicielami

nieruchomości. Jeżeli w odniesieniu do jednego ze współużytkowników wieczystych

nie

byłoby

dopuszczalne

przekształcenie,

wykluczałoby

to

możliwość

przekształcenia w ogóle. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r., która stanowi lex specialis

w stosunku do ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst:

Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.; dalej: u.w.l.), nie zawiera wprawdzie

definicji lokalu, ale wskazuje, iż z wnioskiem o przekształcenie może wystąpić

wyłącznie właściciel lokalu.

Wnioskodawca Zakład Gospodarki Mieszkaniowej sp. z o.o. w C. wniósł

skargę kasacyjną, w której zaskarżył postanowienie Sądu Okręgowego w całości,

zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 3 ust.

3 u.w.l. i art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., a także rażące

naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 626 8 § 2 oraz art. 378 § 1 w

związku z art. 6268 § 2 i art. 6269 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trafne są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów

prawa materialnego i przepisów postępowania.

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. przewiduje administracyjnoprawny tryb

przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Decyzję w tym zakresie wydaje starosta wykonujący zadania z zakresu

administracji rządowej - w przypadku nieruchomości stanowiących własność

Skarbu Państwa, w tym również nieruchomości, w stosunku do których prawo

własności Skarbu Państwa wykonują inne państwowe osoby prawne, oraz wójt,

burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu albo zarząd województwa –

odpowiednio w przypadku nieruchomości stanowiących własność jednostek

samorządu terytorialnego (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.). Z wnioskiem

o dokonanie rozważanego przekształcenia mogą wystąpić m.in. osoby fizyczne

i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej

obejmuje prawo użytkowania wieczystego (art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca

2005 r.). Zdaniem Sądów orzekających w niniejszej sprawie, ustawa z dnia 29 lipca

2005 r., która wprawdzie nie definiuje lokalu, jest ustawą szczególną w stosunku do

ustawy do własności lokali. Dlatego z żądaniem, o którym mowa w art. 1 ust. 2

pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., osoby fizyczne i prawne będą mogły wystąpić

dopiero po wyodrębnieniu własności wszystkich lokali.

Przedstawione stanowisko jest błędne. Przede wszystkim należy podkreślić,

że nie ma podstaw do twierdzenia, aby ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. mogła być

traktowana jako szczególna w stosunku do ustawy o własności lokali, pomijając

w tym miejscu oczywistą okoliczność, że reguła lex specialis derogat legi generali

może się odnosić do poszczególnych przepisów, a nie do całych ustaw. Żaden

przepis ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. nie zawiera definicji lokalu, na co zresztą

trafnie wskazuje Sąd Okręgowy w zaskarżonym postanowieniu. W tej sytuacji

definicja lokalu zamieszczona w ustawie o własności lokali jest miarodajna z punktu

widzenia przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.w.l.,

samodzielne lokale mieszkalne oraz lokale o innym przeznaczeniu „mogą stanowić

odrębne nieruchomości”. Definicja lokalu zamieszczona w art. 2 ust. 2 u.w.l. nie jest

więc uzależniona od tego, czy własność lokalu została wyodrębniona. Ustawa

o własności

lokalu

i niewyodrębnionych

jednakowo

(art.

ust.

traktuje

właścicieli

u.w.l.).

Udział

wyodrębnionych

właściciela

lokali

niewyodrębnionych w nieruchomości wspólnej (czyli tzw. dotychczasowego

właściciela, którym w praktyce może być w szczególności Skarb Państwa,

jednostka samorządu terytorialnego, państwowa lub komunalna osoba prawna,

deweloper lub spółdzielnia mieszkaniowa) określa się zatem w taki sam sposób jak

udziały właścicieli lokali wyodrębnionych (art. 3 ust. 3 u.w.l.). Przyjęcie, że art. 1

ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. dotyczy wyłącznie właścicieli lokali

wyodrębnionych, nie znajduje więc podstaw prawnych. Wykładnia tego przepisu

dokonana

przez

Sądy

orzekające

w

niniejszej

sprawie

nakładałaby

na

dotychczasowego właściciela obowiązek wyodrębnienia własności lokali dla siebie

na podstawie jednostronnej czynności prawnej, podczas gdy jest to jedynie jego

uprawnienie. W konsekwencji należy przyjąć, że z wnioskiem o dokonanie

przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. mogą wystąpić osoby

fizyczne i osoby prawne, będące właścicielami lokali wyodrębnionych lub

niewyodrębnionych.

Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym bada jedynie treść i formę

wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej

(art. 6268 § 2 k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego jest utrwalony pogląd, że

oddalenie wniosku o wpis w księdze wieczystej na podstawie art. 6269 w związku

z art. 6268 § 2 k.p.c. jest dopuszczalne w przypadku nieważności decyzji

administracyjnej stanowiącej podstawę wpisu (uchwała z dnia 27 listopada 1984 r.,

III CZP 70/84, OSNCP 1985, nr 8, poz. 108, uzasadnienie uchwały z dnia 19 marca

1998

r.,

III

CZP 3/98,

OSNC 1998, nr 10,

poz.

152,

postanowienie

z 19 października 2000 r., II CKN 451/00, nie publ.) bądź istnienia określonych

przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 k.p.a.), takich

jak wydanie decyzji przez organ oczywiście niewłaściwy (uchwała z dnia

21 stycznia 1980 r., III CZP 43/80, OSNC 1981, nr 8, poz. 142) lub poza tym

wydanie

decyzji bez jakiejkolwiek

naruszeniem

administracyjnego

podstawy prawnej albo z oczywistym

prawa

materialnego

i

przepisów

k.p.a.

(postanowienie z dnia 5 czerwca 2003 r., II CKN 194/01, nie publ.). Jedynie

w wyroku z dnia 2 grudnia 2003 r., III CKN 1461/00 (nie publ.). Sąd Najwyższy

podkreślił – w związku z postępowaniem o wpis do księgi wieczystej – że nawet

decyzja administracyjna dotknięta wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej

nieważności nie jest aktem pozornym, lecz istniejącym i funkcjonującym w obrocie

prawnym. Ma ona moc obowiązującą dopóty, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu

przez stwierdzenie jej nieważności w trybie i na zasadach określonych w kodeksie

postępowania administracyjnego. Sąd Najwyższy przyjmuje ponadto, że sąd

wieczystoksięgowy nie może badać prawidłowości przeprowadzenia postępowania

administracyjnego (w najnowszym orzecznictwie zob. postanowienia z dnia

10 lutego 2011 r., IV CSK 349/10 i z dnia 25 lutego 2011 r., IV CSK 392/10 oraz

trzy postanowienia z dnia 17 listopada 2011 r., IV CSK 20/11, IV CSK 23/11

i IV CSK 50/11). Tymczasem w niniejszej sprawie Sądy obu instancji dokonały

merytorycznej kontroli decyzji administracyjnej, w dodatku nietrafnej, wkraczając

w ten sposób w kompetencje organów administracji publicznej i sądów

administracyjnych.

Trafny jest w konsekwencji zarzut naruszenia art. 378 § 1 w związku z art.

6268 § 2 i art. 6269 k.p.c., a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1

k.p.c. orzekł, jak w sentencji.