Supreme Court dismisses cassation appeal for failure to prove new legal issue regarding acquisition of easement by prescription.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal filed by PJ against the lower court's ruling on the acquisition of a servitude by prescription. The appellant argued that the legal issue regarding the acquisition of non-existent servitudes by prescription constituted a significant legal question requiring Supreme Court review. The court rejected this claim because the issue lacked novelty and did not meet the statutory requirements for admissibility under Article 3989 of the Code of Civil Procedure. Consequently, the appeal was inadmissible, and the appellant was ordered to pay the cassation costs.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 3989 § 2 k.p.c.: A cassation appeal is admissible only if it raises a significant legal issue of novelty or creates serious interpretative doubts; mere disagreement with the Supreme Court's established doctrine or lack of novelty renders the appeal inadmissible.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 101/21 POSTANOWIENIE Dnia 15 lipca 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z wniosku E. […] Spółki Akcyjnej w G.przy uczestnictwie P. J. i Skarbu Państwa - Starosty R.o stwierdzenie zasiedzenia,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 lipca 2021 r.,na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania P. J.od postanowienia Sądu Okręgowego w W.z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt I 1 Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od P. J. na rzecz wnioskodawczyni kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt 00/100) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.
W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). W złożonej skardze kasacyjnej skarżący P. J. powołał się na istotne zagadnienie prawne wyrażające się w pytaniu, czy dopuszczalne jest nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Przyczyna kasacyjna w postaci istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter.
Problem ten powinien odnosić się do konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen i możliwych kierunków interpretacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, niepubl., z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, niepubl., z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl., z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.).Sformułowane we wniosku zagadnienie nie odpowiadało tym wymaganiom, ponieważ nie spełniało kryterium nowości.
Dopuszczalność nabycia w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu była wielokrotnie analizowana w judykaturze Sądu Najwyższego. W świetle tego dorobku, za utrwalone należy uznać stanowisko, że dopuszczalne jest - także przed dniem wejścia w życie art. 3051 i n. k.c. regulujących służebność przesyłu - nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej umożliwiającej posadowienie na nieruchomości urządzeń energetycznych wchodzących w skład sieci, a także ich eksploatację i konserwację (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2003 r., III CZP 79/02, OSNC 2003, nr 11, poz. 142, z dnia 7 października 2008 r., III CZP 89/08, Biul.
SN 2008, nr 10, s. 7, z dnia 22 października 2009 r., III CZP 70/09, OSNC 2010, nr 5, poz. 64, z dnia 27 czerwca 2013 r., III CZP 31/13, OSNC 2014, nr 2, poz. 11, z dnia 22 maja 2013 r., III CZP 18/13, OSNC 2013, nr 12, poz. 139, z dnia 8 kwietnia 2014 r., III CZP 87/13, OSNC 2014, nr 7-8, poz. 68, i z dnia 30 listopada 2016 r., III CZP 77/16, OSNC 2017, nr 9, poz. 94). W nowszym orzecznictwie wyjaśniono również, że linia orzecznicza zapoczątkowana uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2003 r., III CZP 79/02, nie może być utożsamiana z „wykreowaniem” nowego prawa rzeczowego z pominięciem zasady numerus clausus tych praw lub z działalnością o charakterze „prawotwórczym”, lecz stanowi ona wynik wykładni prawa odzwierciedlającej uzasadnione potrzeby społeczno-gospodarcze, ujawnione m.in. w związku z transformacją ustrojową.
W ramach tej wykładni, mającej z istoty rekonstrukcyjny charakter, uwzględniono również akcentowane we wniosku aspekty konstytucyjne i prawnomiędzynarodowe (art. 64 Konstytucji RP i art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie, dnia 4 listopada 1950 r., Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284), mając na uwadze, że jakkolwiek instytucja zasiedzenia stanowi istotną ingerencję w prawo własności, to jednak pełni ona doniosłą rolę społeczną i gospodarczą, eliminując - z korzyścią dla racjonalnego i społecznie użytecznego korzystania z rzeczy - długotrwałą rozbieżność między stanem faktycznym a stanem prawnym.
Racje te należy uznać za w pełni aktualne także w odniesieniu do zasiedzenia służebności gruntowej zaspokajającej potrzeby przedsiębiorstw przesyłowych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2017 r., V CSK 33/17, niepubl. i z dnia 12 września 2018 r., II CSK 876/16, niepubl. oraz powołane tam szeroko wcześniejsze orzecznictwo). Stanowisko to jest podtrzymywane również w najnowszej judykaturze (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2020 r., IV CSK 493/19, niepubl., z dnia 30 czerwca 2020 r., II CSK 628/19, niepubl., i z dnia 27 sierpnia 2020 r., IV CSK 165/20, niepubl.).
Motywy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, bazujące na wątpliwościach co do „twórczej” interpretacji prawa dokonanej przez Sąd Najwyższy w kontekście konstytucyjnym, zasadzie numerus clausus praw rzeczowych oraz niemożności nabycia przez zasiedzenie prawa nieistniejącego w chwili rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia, nie wnosiły żadnych nowych elementów do argumentacji wnikliwie rozważonej w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego, którego analiza została w skardze pominięta. Dodać trzeba, że za dowód rozbieżności w rozważanym zakresie w żadnym przypadku nie może być poczytywana powołana w skardze uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2014 r., III CZP 87/13, OSNC 2014, nr 7-8, poz. 68 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r., V CSK 276/12, niepubl., odnoszące się do konsekwencji korzystania z nieruchomości w oparciu o decyzję administracyjną wydaną na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst:
Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.). Z tych względów, uznawszy, że skarżący nie wykazał twierdzonej przyczyny kasacyjnej, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 520 § 3 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. ke a.s.