Supreme Court dismisses retrial claim as new facts concern legal interpretation, not established facts.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court rejected the plaintiffs' request to retry the case, ruling that the alleged new circumstances did not meet the statutory requirements for retrial. The plaintiffs argued that a 2004 Constitutional Tribunal decision regarding fishing rights constituted a new fact under civil procedure law. The court determined that such developments relate to legal interpretation rather than factual circumstances, which are the sole basis for retrial under the applicable provisions.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 403 § 2 k.p.c.; Art. 410 § 1 k.p.c.: A retrial is only permissible based on new facts or evidence, not on changes in legal interpretation or constitutional rulings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CO 6/05
POSTANOWIENIE
Dnia 7 lipca 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Iwona Koper
SSN Barbara Myszka
w sprawie ze skargi J. N., K. M. i W. J.
o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa J. N., K. M. i W. J.
przeciwko Skarbowi Państwa – (…) Parkowi Narodowemu w K. i Skarbowi Państwa Wojewodzie X.
o ustalenie,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej na skutek skargi powodów o wznowienie
postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 22
grudnia 2004 r., sygn. akt IV CK (…),
odrzuca skargę o wznowienie postępowania i nie obciąża powodów kosztami tego
postępowania.
Uzasadnienie
Powodowie J. N., K. M. i W. J. w skardze o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2004 r.
sygn. akt IV CK (…) wnosili o zmianę tego orzeczenia poprzez oddalenie kasacji
pozwanego Skarbu Państwa – (…) Parku Narodowego. Z powołaniem się na przepisy
art. 401 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 405 i 67 § 2 k.p.c. zarzucili, że w świetle obowiązujących
przepisów ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz. U.
z 2001 r., Nr 3, poz. 21) organ w postaci dyrektora wskazanego Parku nie istnieje,
a osoba udzielająca pełnomocnictwa w imieniu Skarbu Państwa nie pełni funkcji
w administracji państwowej. W kolejnym piśmie podnoszącym – jak to wskazano –
argumenty przemawiające za wznowieniem postępowania skarżący wskazali, że
Trybunał Konstytucyjny już w roku 2004 prowadził postępowanie w sprawie sygn. akt Sk
24/04 bezpośrednio dotyczące służebności brzegowego połowu ryb na jeziorach
Suwalszczyzny,
która
to
okoliczność
faktyczna
została
wykryta
dopiero
po
kwestionowanym wyroku i dlatego spowodowała, iż skarżący nie mogli z niej skorzystać
w poprzednim postępowaniu. Taka sytuacja ściśle – zdaniem skarżących odpowiada
treści art. 405 § 2 k.p.c. i stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Nadto
skarżący – w tym piśmie – zarzucili liczne błędy merytoryczne zawarte w uzasadnieniu
kwestionowanego
wyroku
Sądu
Najwyższego,
naruszenie
wszystkich
zasad
wypracowanych w orzecznictwie w dziedzinie ochrony prawa własności, poszukiwanie z
urzędu w instancji kasacyjnej naruszenia prawa materialnego przez skład Sądu który
„…dopasował sobie art. 1 i 2 prawa wodnego z 1962 roku”, a także „…Gdyby jednak
skład, który wydał zaskarżone orzeczenie zadał sobie trud i zapoznał się z art. 33 ust. 1 i
2 oraz art. 43 ust. 3 pkt 1 prawa wodnego z 1962 r., na które się powołał, to
dowiedziałby się, że z mocy prawa każdy rolnik mógł korzystać z wód państwowych do
zaspokojenia potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego, zaś uprawianie
w 1962 r. rybołówstwa nie wymagało pozwolenia, nawet jeśli wykraczało poza
powszechne korzystanie z wód (art. 42)”.
Pozwany Skarb Państwa: Wojewoda X. i Dyrektor (…) Parku Narodowego –
wniósł o oddalenie skargi z zasądzeniem kosztów postępowania.
Sąd Najwyższy – po uwzględnieniu postanowień art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia
2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego… (Dz. U. z 2005 r. Nr 13,
poz. 98) zważył, co następuje:
Artykuł 401 pkt 2 k.p.c., do którego odwołują się skarżący, wiążący się ściśle z
art. 379 pkt 2 k.p.c., wśród powodów nieważności postępowania stanowiących podstawy
wznowienia wymienia brak należytej reprezentacji strony, jeżeli nie był on przed
uprawomocnieniem się orzeczenia podniesiony w drodze zarzutu albo jeżeli w okresie
tym strona nie potwierdziła dokonanych czynności procesowych. Brak należytego
umocowania pełnomocnika procesowego jest – jak to wynika z uzasadnienia skargi o
wznowienie postępowania – następstwem braku właściwego organu powołanego do
reprezentowania pozwanego Skarbu Państwa (art. 67 § 2 k.p.c.). Brak należytej
reprezentacji strony, rozumiany m.in. jako niedziałanie za stronę – także za Skarb
Państwa - organu uprawnionego lub osób upoważnionych do działania za ten organ – a
w odniesieniu do Skarbu Państwa niedziałanie organu państwowej jednostki
organizacyjnej spełniającej przesłanki z art. 67 § 2 k.p.c. – sąd bierze pod rozwagę z
urzędu w każdym stanie sprawy (art. 202 zd. 2 k.p.c.).
Rozważając tak rozumianą podstawę wznowienia należy wskazać, że (…) Park
Narodowy został utworzony, czego nie kwestionują skarżący, rozporządzeniem Rady
Ministrów z dnia 27 czerwca 1988 r. w sprawie utworzenia (…) Parku Narodowego (Dz.
U. Nr 25, poz. 173). Rozporządzenie to utraciło moc, z wyjątkiem § 1 w części
dotyczącej utworzenia wskazanego Parku z dniem 29 marca 1997 r., na podstawie § 7
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 marca 1997 r. w sprawie (…) Parku
Narodowego (Dz. U. Nr 24, poz. 124). Określa ono granice (…) Parku Narodowego, w
skład którego wchodzi Jezioro Wigry. W myśl art. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. o
zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001 r. Nr 3, poz. 21) parki utworzone
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stają się parkami narodowymi
w rozumieniu przedmiotowej ustawy. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. – prawo wodne (Dz.
U. Nr 115, poz. 1229) nałożyła – w art. 11 ust. 1 pkt 3 – na dyrektora parku narodowego,
obowiązek wykonywania praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych
stanowiących własność Państwa znajdujących się w granicach parku. Chybione są
zatem wywody i zarzuty skarżących jakoby Skarb Państwa nie był reprezentowany w
procesie przez właściwą państwową jednostkę organizacyjną, z której działalnością
wiązało się dochodzone roszczenie (art. 67 § 2 k.p.c.).
Powodowie – jak wskazano – powołali się na nową obok pierwotnej podstawę
wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. załączając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21
marca 2005 r. sygn. akt Sk 24/04, którego sentencja została ogłoszona dnia 6 kwietnia
2005 r. (Dz. U. Nr 57, poz. 501).
Zważywszy na doniosłość podstawy wznowienia zarówno dla dopuszczalności
wznowienia, jak i dla postępowania wywołanego wniesieniem skargi o wznowienie
postępowania – powyżej przytoczone w skrócie wywody i zarzuty autora tego pisma,
wykraczającego poza ukształtowany i powszechnie respektowany poziom kultury
prawnej wymagają ich odniesienia do powołanej przez skarżących podstawy z art. 403 §
2 k.p.c. Oczywiście - jako bezprzedmiotowe – podlegają wyłączeniu zwroty
sformułowania oraz obszerne wywody pochodzące od profesjonalnego pełnomocnika
strony powodowej godzące w osobowość członków składu orzekającego, wskazywane
cechy rozpoznawcze członków tego składu i w konsekwencji podważające pozycję
organu władzy publicznej w opinii społeczeństwa. Merytoryczna wartość argumentacji
wyłącznie stanowi wyznacznik, w jakim stopniu profesjonalny pełnomocnik jest
współuczestnikiem wymiaru sprawiedliwości, którego opinia w społeczeństwie oraz
elementy i przesłanki ją kształtujące, powinny stanowić przedmiot troski wszystkich
uczestników wymiaru sprawiedliwości.
Niewątpliwym jest fakt różnicy pomiędzy interpretacją dokonaną przez Trybunał
Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego wyroku w sprawie sygn. akt Sk 24/04 z
rozstrzygnięciem
zapadłym
w
podważanym
przez
skarżących
wyroku
Sądu
Najwyższego. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. XXVI i art. XXXI dekretu z dnia
11 października 1946 r. – przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i księgach
wieczystych oraz art. XXXVII i art. XII ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. przepisy
wprowadzające kodeks cywilny są zgodne z art. 2 i art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Sąd Najwyższy rozstrzygał o istocie, charakterze i genezie spornego prawa
rybołówstwa ustanowionego w 1869 r. oraz konsekwencjach jakie dla tego prawa
wynikały po wejściu w życie ustawy z dnia 30 maja 1962 r. – prawo wodne (Dz. U. Nr
34, poz. 158). Rozstrzygnięcie o istnieniu lub braku podstawy wznowienia z art. 403 § 2
k.p.c. nie wymaga dociekania różnicy w interpretacji dokonanej przez Trybunał
Konstytucyjny a Sąd Najwyższy. Różnica ta uwarunkowana jest bowiem funkcją
wymiaru sprawiedliwości sprawowaną przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy a
funkcją kontroli konstytucyjności prawa sprawowaną przez Trybunał Konstytucyjny,
czego nie dostrzegają skarżący.
Okoliczności faktyczne i środki dowodowe, o których stanowi art. 403 § 2 k.p.c.
stanowią równoważne oraz samodzielne podstawy wznowienia postępowania i do nich
odnosi się wykrycie w rozumieniu tego przepisu. Wykrycie oznacza uzyskanie możności
skorzystania z okoliczności faktycznej lub ze środka dowodowego, o których istnieniu
strona w poprzednim postępowaniu nie wiedziała i nie mogła się na nie powołać. Czyli
podstawą wznowienia (art. 403 § 2 k.p.c.) mogą być takie nowe okoliczności oraz środki
dowodowe, które zaszły przed rozstrzygnięcie sporu a dotyczyły podstawy faktycznej
pozwu oraz uzasadniały przytoczony w pozwie stan faktyczny. Nowe fakty i dowody nie
mogą odnosić się do norm prawnych i ich interpretacji. Skarga powodów nie została
oparta na ustawowej podstawie wznowienia (art. 410 § 1 k.p.c.). Stosownie do
wyrażonej – w powołanym na wstępie art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. – ogólnej
zasady natychmiastowego działania uchwalonych przepisów, sprawy wszczęte przed
dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się od tego dnia według przepisów tej
ustawy. Odstępstwo, stanowiące wyjątek od tej zasady, na rzecz zasady stadialności
obejmuje złożenie i rozpoznanie kasacji od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy. Artykuł 410 § 1 k.p.c. w nowym brzmieniu stanowi, że sąd
odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub
nieopartą na ustawowej podstawie a postanowienie w tym przedmiocie może być
wydane na posiedzeniu niejawnym. Przytoczone uregulowanie wykracza poza ramy
postępowania wstępnego ze skargi o wznowienie postępowania. Zastosowanie tego
przepisu oznacza, że przedmiotem badania sądu jest zachowanie terminu oraz oparcie
skargi na jednej z ustawowych podstaw wznowienia, a w konsekwencji także
dopuszczalności skargi z mocy ustawy i legitymację do jej wniesienia. Stwierdzenie, na
posiedzeniu niejawnym dopuszczalności wznowienia nie ogranicza się do badania, czy
wskazane przez skarżących okoliczności dają się podciągnąć pod przewidzianą w
ustawie podstawę wznowienia, lecz obejmuje badanie i ustalenie, czy podstawa
wznowienia rzeczywiście istnieje. Nastąpiła bowiem – wskutek uchylenia art. 411 k.p.c. eliminacja dwustopniowego postępowania. Skarga o wznowienie postępowania podlega
– w myśl art. 410 § 1 k.p.c. - odrzuceniu jeżeli – w okolicznościach konkretnej sprawy –
podawana podstawa nie zostanie przez sąd stwierdzona. Odrzucając skargę Sąd
Najwyższy nie obciążył powodów kosztami postępowania wywołanymi wniesieniem
skargi o wznowienie postępowania przyjmując, że okoliczności leżące u podstaw
takiego rozstrzygnięcia zawartego w wyroku z dnia 22 grudnia 2004 r. nie ustały (art.
102 k.p.c.).