Supreme Court dismisses appeal for non-compliance with structural requirements of a legal challenge under Polish Civil Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the participant's appeal against a final judgment regarding the division of marital property. The appellant argued they missed the appeal deadline due to misleading court staff information and claimed a violation of fair trial rights, but failed to substantiate these claims. The court rejected the appeal because it lacked essential structural elements required by law, specifically failing to prove the impossibility of using other remedies and demonstrating actual material damage.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 4245 § 1 k.p.c.; Art. 5192 § 1, § 2 k.p.c.; A legal challenge must strictly comply with structural requirements, and failure to prove the impossibility of other remedies or the existence of actual damage renders it inadmissible.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CNP 40/18 POSTANOWIENIE Dnia 11 kwietnia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka w sprawie ze skargi uczestnika postępowania o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. z siedzibą w Ś.z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt I Ns (…),w sprawie z wniosku E. S.przy uczestnictwie B. B.o podział majątku wspólnego,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 kwietnia 2019 r., odrzuca skargę.
UZASADNIENIE
Uczestnik zaskarżył prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia 21 października 2016 r. skargą o stwierdzenie niegodności z prawem „w części, tj. w pkt 1 orzeczenia w zakresie ustalenia, że nakład z majątku wspólnego wnioskodawczyni E. S. i uczestnika B. B., wynikający ze związku małżeńskiego (…), na majątek osobisty uczestnika (…) w postaci nieruchomości gruntowej stanowi wartość 352.631,27 zł oraz pkt 2 orzeczenia w zakresie zasądzenia od uczestnika (…) na rzecz wnioskodawczyni (…) kwoty 176.315,63 zł, z odroczeniem płatności na okres sześciu miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia”.
Jako przepisy, z którymi zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, uczestnik wskazał art. 45 i 46 k.r.o. w zw. z art. 1035 i art. 212 § 1 oraz art. 212 § 3 k.c. Skarżący podniósł, że na skutek wyjątkowych okoliczności nie skorzystał z przysługującego mu środka prawnego, gdyż został wadliwie poinformowany przez pracownika sądu, iż w dniu 21 października 2016 r. nie wydano postanowienia i skarżący zostanie powiadomiony o wyznaczeniu kolejnego terminu, a o zapadłym orzeczeniu dowiedział dopiero dnia 27 lipca 2017 r. Stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza gwarantowane w art. 45 Konstytucji RP prawo do sprawiedliwego procesu.
Wyjaśnił ponadto, że z dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego wystąpiła szkoda majątkowa w wysokości 33.140,88 zł stanowiąca sumę opłat w tym postępowaniu.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:Skarga uczestnika dotknięta jest nieusuwalnymi brakami w zakresie istotnych elementów konstrukcyjnych określonych w art. 4245 § 1 k.p.c. Brak każdego z tych elementów stanowi wystarczającą i samodzielną podstawę odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2007 r., V CNP 8/07, niepubl.).
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jako środek procesowy o szczególnym charakterze musi spełniać wszystkie wymagania konstrukcyjne, a uchybienia w zakresie jej niezbędnych elementów nie mogą być usunięte na zasadach przewidzianych dla wymagań formalnych skargi jako pisma procesowego, które wymienia art. 4245 § 2 k.p.c.Skarga uczestnika nie spełnia wymagania określonego w pierwszej części art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. Jego wypełnienie polega na przedstawieniu w skardze wyodrębnionej jurydycznie argumentacji dowodzącej w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych niż wniesiona skarga środków prawnych nie jest możliwe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006 r., nr 7-8, poz. 140).
Skarżący powinien wykazać, że wyczerpał wszystkie możliwości w celu doprowadzenia do uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia.Z dniem 3 kwietnia 2018 r. ustawodawca wprowadził do polskiego systemu prawnego nowy nadzwyczajny środek zaskarżenia - skargę nadzwyczajną, która została uregulowana w art. 89 i nast. ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2018 r. poz. 5 ze zm.). Podstawy zaskarżenia orzeczenia tym szczególnym środkiem prawnym są częściowo zbieżne z podstawami skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, gdyż skargę nadzwyczajną można wnieść od orzeczenia naruszającego zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji lub w rażący sposób naruszającego prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
Podstawy nowego środka zaskarżenia częściowo wykraczają poza ustawowe podstawy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, można bowiem w skardze nadzwyczajnej skutecznie zarzucić oczywistą sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, na czym nie można oprzeć skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W przypadku uwzględnienia skargi nadzwyczajnej z reguły będzie dochodzić do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia, natomiast uwzględnienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia do takich skutków nie prowadzić nie może. Zgodnie z art. 5191 § 1 i 2 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest dopuszczalna w sytuacji, w której uczestnik (strona) może doprowadzić do jego wzruszenia w drodze innych środków prawnych, a zatem wykorzystanie możliwości wniesienia skargi nadzwyczajnej powinno wyprzedzać ewentualne wniesienie skargi przewidzianej w tym przepisie.
W konsekwencji, wnosząc skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i wypełniając wymaganie przewidziane w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., uczestnik (strona) powinien także wykazać, że zwrócił się z wnioskiem do właściwego organu o wniesienie skargi nadzwyczajnej, a ponadto iż jego wniosek nie został uwzględniony (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 30 sierpnia 2018 r., III CNP 9/18, OSNC 2018, nr 12, poz. 121, z dnia 12 października 2018 r. IV CNP 38/18, niepubl. i z dnia 6 listopada 2018 r., II CNP 17/18, niepubl.).
Wymaganie to dotyczy również podmiotów, które wniosły skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przed dniem 3 kwietnia 2018 r. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2019 r., II CNP 2/18, niepubl. i z dnia 28 lutego 2019 r., V CNP 53/17, niepubl.). Uczestnik do możliwości skorzystania ze skargi nadzwyczajnej się nie odniósł.Skarga nie spełnia również wymagania przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 5 in fine k.p.c. Uczestnik nie wykazał bowiem, że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi, o którym mowa w art. 5192 § 2 k.p.c. Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy kończącego postępowanie można skutecznie wnieść od orzeczenia sądu drugiej instancji (art. 5192 § 1 k.p.c.).
Jedynie w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga może być także wniesiona od orzeczenia sądu pierwszej instancji, jeżeli uczestnicy nie skorzystali z przysługujących im środków prawnych i nie jest możliwa zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze innych przysługujących im środków prawnych (art. 5192 § 2 k.p.c.). Podmiot wnoszący skargę od niezaskarżonego orzeczenia sądu pierwszej instancji, poza innymi przesłankami, musi wykazać przede wszystkim istnienie tych szczególnych okoliczności.
W orzecznictwie Sąd Najwyższego zostało wyjaśnione, że wyjątkowe wypadki, o których mowa w art. 5192 § 2 k.p.c., odnoszą się także do przyczyn nieskorzystania przez uczestnika z przysługujących jej środków zaskarżenia. Przyczyny te muszą mieć charakter wyjątkowy w znaczeniu obiektywnym, co oznacza, że chodzi o szczególne okoliczności obiektywnie uniemożliwiające wniesienie środka zaskarżenia, a nie o okoliczności, które wynikają z woli lub zaniedbań samego uczestnika (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 113 i z dnia 7 lutego 2008 r.
IV CNP 217/07 OSNC-ZD 2008, nr 4, poz. 114). Skarżący powołał się wprawdzie na zewnętrzną przyczynę niewniesienia środka zaskarżenia (apelacji) w postaci błędnej informacji pracownika sądu o niewydaniu w dniu 21 października 2016 r. zaskarżonego obecnie orzeczenia oraz zapewnienia, że zostanie zawiadomiony o wyznaczeniu terminu następnego posiedzenia, lecz twierdzenie uczestnika nie jest wystarczające do przyjęcia, że omawiana przesłanka została wykazana, zwłaszcza w kontekście jego zupełnej bierności trwającej około dziewięciu miesięcy.Nie można pominąć, że gdy wniosek uczestnika o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji został na skutek naruszenia przez niego terminu przewidzianego w art. 168 § 1 k.p.c. odrzucony postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 23 sierpnia 2017 r., a w konsekwencji odrzucono także jego apelację, uczestnik nie zakwestionował tego orzeczenia w drodze przysługujących mu środków prawnych.Skarżący nie wykazał też, że niezgodność z zaskarżonego orzeczenia z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, gdyż nie przedstawił żadnego wywodu prawnego, który odnosiłby się do powołanego w skardze art. 45 Konstytucji RP i wynikającego z niego prawa do sprawiedliwego procesu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2006 r., II CNP 2/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 112).Skarga dotknięta jest także inną wadą konstrukcyjną, gdyż uczestnik nie uprawdopodobnił, że wskutek wydania zaskarżonego orzeczenia doznał szkody w rozumieniu art. 5192 § 1 k.p.c. Skarżący powołał się na uszczerbek, który miał powstać w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, ale nie wykazał, aby uiścił już kwotę, którą wskazał w skardze bądź że została ona od niego wyegzekwowana.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący może skutecznie powołać się jedynie na taką szkodę, która powstała już w jego majątku, nie zaś na szkodę przyszłą bądź hipotetyczną (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC 2006, nr 6, poz. 110 i z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c.aj