Supreme Court dismisses appeal for non-compliance as the lower court did not rule on the disputed care cost claim.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appeal for non-compliance with the law against the District Court's final ruling on inheritance proceedings. The appellant argued that the District Court failed to adjudicate her claim for reimbursement of care costs incurred for her ill mother and the decedent between 1993 and 2002. The Court determined that because the lower court explicitly rejected the appeal without addressing this specific claim, no final decision on the matter was issued, rendering the appeal inadmissible under the relevant procedural statutes.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 5192 § 1 k.p.c.; Art. 4241 § 1 k.p.c.: An appeal for non-compliance with the law is inadmissible if the court of second instance did not issue a final decision on the contested claim, as the prerequisite of a decision causing harm is absent.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CNP 13/20 POSTANOWIENIE Dnia 26 lutego 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Janiszewska w sprawie ze skargi uczestniczki postępowania H. J.o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w G.z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt XVI Ca (...), w sprawie z wniosku A. S., M. B. i B. P.przy uczestnictwie J. J., M. J. i H. J.o dział spadku,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 lutego 2021 r., 1. odrzuca skargę, 2. zasądza od H. J. na rzecz A. S., M. B. i B. P. kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
Uczestniczka H. J. złożyła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w G. z 6 listopada 2017 r. wydanego w sprawie z wniosku A. S., M. B. i B. P. o dział spadku. Orzeczenie to zostało zaskarżone „w części nieuwzględniającej roszczenia powódki o rozliczenie kosztów opieki uczestniczki H. J. nad obłożnie chorą matką w okresie od 1993 r. do 2002 r. oraz nad spadkodawcą”. A. S., M. B. i B. P. wniosły o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie, oraz o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.Zgodnie z art. 5192 § 1 k.p.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego postanowienia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
Przepis ten stanowi, na gruncie unormowań dotyczących postępowania nieprocesowego, odpowiednik art. 4241 § 1 k.p.c. Oba wskazane tu przepisy umożliwiają zaskarżenie orzeczenia, które zostało „wydane”, to jest w zakresie przedmiotu, o którym orzekał sąd drugiej instancji. Wniosek o tym, że przedmiotem skargi musi być rozstrzygnięcie „wydane”, a nie ewentualne pominięcie części kwestii, o których sąd powinien był orzec, doznaje wzmocnienia dzięki użytemu w przytoczonych przepisach sformułowaniu, że „przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda”.Analiza treści postanowienia Sądu Okręgowego wskazuje, że Sąd ten nie rozstrzygał o roszczeniu powódki dotyczącym rozliczenia kosztów opieki.
Wniosek powyższy dotyczy również tego punktu postanowienia Sądu Okręgowego, w którym orzeczono o oddaleniu apelacji H. J., aprobując w tym zakresie rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego. Orzeczenie Sądu pierwszej instancji nie odnosiło się bowiem do wskazanego przez skarżącą roszczenia, wobec czego Sąd drugiej instancji, oddalając apelację, nie orzekł o tym, czy skarżącej przysługiwały wskazywane obecnie roszczenia.Gdyby w istocie doszło do nieorzeczenia przez Sądy o całości zgłoszonych w sprawie żądań, to skarżącej przysługiwałaby możliwość zgłoszenia wniosku o odpowiednie uzupełnienie orzeczenia, stosownie do art. 351 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Obiter dictum wypada jednak zauważyć, że, wbrew stanowisku obecnie prezentowanemu przez skarżącą, analiza sprawy nie świadczy o tym, by żądanie takie zostało zgłoszone.
Wskazane w skardze pismo z 15 grudnia 2011 r. (k. 570) nie zawiera żądania rozliczenia kosztów opieki, lecz obejmuje jedynie wniosek o doręczenie uczestnice protokołu rozprawy. Stanowisko o niezgłoszeniu żądania pozostaje aktualne również w razie uznania, że wskazanie w skardze daty pisma stanowi oczywistą omyłkę pisarską, a skarżąca chciała w istocie powołać się na pismo z 15 czerwca 2015 r. (k. 1500, uzupełnione pismem datowanym na 22 czerwca 2015 r. - k. 1521). Rozważenie jego treści nie pozwala bowiem na przyjęcie, że zgłoszono w nim roszczenie o rozliczenie kosztów opieki, chociaż rzeczywiście wspomniano o fakcie jej sprawowania.
Także stanowisko przedstawione w dalszym piśmie złożonym już przez profesjonalnego pełnomocnika (k. 1549) oraz na ostatnim terminie rozprawy przed Sądem Rejonowym (k. 1563) świadczy o tym, że uczestniczka domagała się wówczas wyłącznie przyznania jej określonych nieruchomości, bez wskazania, że wnosi o jakąkolwiek spłatę. Nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu sprawy wywody skargi (s. 4), w których przywoływany jest wniosek o uzupełnienie protokołu rozprawy z dnia 18 czerwca 2015 r. i 2 czerwca 2015 r. przez dodanie bliżej określonego oświadczenia skarżącej dotyczącego domagania się do wnioskodawczyń i uczestnika M.
J. kosztów poniesionych w związku z jej opieką, sprawowaną nad M. J. Skarżąca pominęła bowiem, że wniosek o uzupełnienie protokołu rozprawy, datowany na 24 marca 2016 r. (k. 1719-1720), został oddalony zarządzeniem Przewodniczącego z 9 maja 2016 r. (k. 1730), a odwołanie od tego zarządzenia zostało oddalone zarządzeniem z 21 czerwca 2016 r. (k. 1754). W piśmie z 24 marca 2016 r. zawarte zostało wprawdzie stwierdzenie precyzujące żądanie związane z kosztami opieki nad zmarłą matką (łącznie 50 000 zł), częściowo odmienne od tego, które przywoływane jest obecnie w skardze (łącznie 60 000 zł), jednak pismo to zostało złożone już po wydaniu orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji, toteż nie mogło zawierać nowych żądań, niezgłoszonych uprzednio w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a w konsekwencji niebędących przedmiotem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie przed Sądem Rejonowym.Wniosek kierunkowo zbieżny ze stanowiskiem prezentowanym w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia został złożony, jednak bez wskazania konkretnej kwoty, dopiero w piśmie datowanym na 24 lipca 2015 r., a zatem już po zamknięciu rozprawy i wydaniu postanowienia co do istoty sprawy przez Sąd Rejonowy (postanowienie z 16 lipca 2015 r. - k. 1574).
Skarżąca wskazała w tym piśmie (k. 1590 v.), że „domaga od wnioskodawczyń i uczestników spłaty za opiekę nad matką spadkodawcy i uczestników (dowody złożone do akt sprawy, pisma z dnia 15.06/2015 i 22.06/2015”).Niezależnie od tego, że opisany wyżej ciąg zdarzeń nie doprowadził do sytuacji, w której Sąd drugiej instancji nie orzekł o całości żądań zgłoszonych w toku sprawy, nie ulega wątpliwości, że Sąd ten nie orzekał w ogóle w przedmiocie rozliczenie kosztów opieki uczestniczki H. J. nad jej matką oraz spadkodawcą.
Jednocześnie nie można uznać, by orzeczenie w tym przedmiocie zostało w jakiś sposób (nieprzedstawiony w skardze) zawarte w ewentualnym pomniejszeniu (względnie braku pomniejszenia) roszczeń z tytułu spłat czy dopłat. Wymaga podkreślenia, że art. 4241 § 1 k.p.c. i art. 5192 § 1 k.p.c. są skorelowane z art. 4171 k.c., który normuje m.in. odszkodowanie za wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia (art. 4171 § 2 k.c.). Normy prawa materialnego wyraźnie odróżniają przy tym odszkodowanie za wydanie bezprawnego orzeczenia oraz bezprawne niewydanie orzeczenia (art. 4171 § 3 k.c.).
Brak rozstrzygnięcia, które zostało określone w zakresie zaskarżenia, powoduje, że skarga jest niedopuszczalna, przysługuje ona bowiem od „postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie”, tymczasem Sąd Okręgowy nie oddalił (ani nie zaaprobował oddalenia przez Sąd Rejonowy) wskazanego w skardze żądania. Nie istnieje zatem substrat zaskarżenia wskazany w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem.Ze skargi nie wynika wprawdzie, by skarżąca chciała w istocie zakwestionować właśnie brak orzeczenia o części zgłoszonych żądań, gdyby jednak takie były zamierzenia skarżącej, to wypada zauważyć, że powinna ona była skorzystać z możliwości, które stwarzało stosowanie art. 351 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Istniał bowiem środek prawny, który pozwalał na wyeliminowanie źródła ewentualnej szkody.
W takim przypadku skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia również byłaby jednak niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu już przez Sąd Okręgowy, zgodnie z art. 4248 § 2 in principio k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia. O kosztach orzeczono na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). jw