Supreme Court dismisses appeal for legal review due to missing statutory requirements for damages and exhaustion of remedies.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court rejected the plaintiff's appeal to declare a final judgment unlawful, citing critical procedural deficiencies. Although the lower court had dismissed the original alimony claim, the appeal failed to substantiate damages or prove that no other legal remedies were available. The court ruled that the appeal lacked essential elements mandated by civil procedure law, rendering it inadmissible without further correction.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 4245 § 1 k.p.c.; Art. 4248 § 1 k.p.c.: An appeal for review of a final judgment must cumulatively demonstrate the specific legal provision violated and prove the occurrence of damages; failure to meet any single requirement constitutes a fatal defect leading to dismissal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CNP 122/10
POSTANOWIENIE
Dnia 8 kwietnia 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Hubert Wrzeszcz
w sprawie ze skargi powódki
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku
Sądu Okręgowego w G.
z dnia 26 lutego 2010 r.,
w sprawie z powództwa D. M.
przeciwko J. M.
o alimenty,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 8 kwietnia 2011 r.,
1. odrzuca skargę,
2. oddala wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu,
3. nie obciąża powódki kosztami postępowania
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy w G. – na skutek cofnięcia
przez powódkę apelacji i pozwu – uchylił wyrok Sądu Rejonowego w G.
zasądzający alimenty i umorzył postępowanie.
Od wyroku Sądu drugiej powódka wniosła skargę o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,
ustanowiona ustawą z 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania
cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r.
Nr 13, poz. 98) jest – podobnie jak skarga kasacyjna – środkiem
prawnym
sformalizowanym. Wysokie wymagania formalne stawiane skardze są związane nie
tylko z jej specjalną, nadzwyczajną funkcją w systemie prawa, ale wynikają także z
potrzeby spełnienia wysokich oczekiwań profesjonalnych.
Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia powinna zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego
została wniesiona, przytoczenie jej podstaw i ich uzasadnienia, wskazanie przepisu
prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, uprawdopodobnienie
wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga
dotyczy, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych
środków prawnych nie było i nie jest możliwe i wniosek o stwierdzenie niezgodności
orzeczenia z prawem.
Wymienione wymagania skargi mają charakter konstrukcyjny i powinny być
spełnione kumulatywnie. To oznacza, że skarga niespełniająca któregokolwiek
z nich jest dotknięta tzw. brakiem istotnym, nienaprawialnym w trybie właściwym
dla usuwania braków i podlega odrzucenie bez wzywania do ich usunięcia. Każde
z tych wymagań przewidzianych w art. 4245 § 1 k.p.c. – na co Sąd Najwyższy
wielokrotnie zwracał uwagę – ma charakter samoistny, powinno być zatem
spełnione niezależnie od innych wymagań (por. postanowienia Sąd Najwyższego:
z dnia 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05 i z dnia 18 stycznia III CNP 21/05 niepubl.).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało wyjaśnione, że przewidziany
w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. obowiązek uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody
polega na złożeniu przez skarżącego oświadczenia, że szkoda wystąpiła – ze
wskazaniem jej rodzaju i rozmiaru – oraz uwiarygodnieniu tego oświadczenia przez
powołanie i przedstawienie dowodów bądź innych środków, nawet nieuznawanych
przez kodeks postępowania cywilnego za dowody, jak pisemne oświadczenia,
surogaty dokumentów czy tzw. opinie prywatne (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 16,
z dnia 23 września 2005 r., III CNP 5/05, niepubl.). Niezbędne jest przy tym
przeprowadzenie przekonywającego wywodu wskazującego czas powstania
szkody oraz związek przyczynowy między wydaniem zaskarżonego orzeczenia
a szkodą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2006 r.,
IV CNP 38/05 OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141).
Tymczasem
uprawdopodobnienia
zamieszczony
szkody
nie
w
odpowiada
skardze
wywód
dotyczący
przedstawionym
wymaganiom.
Uszło bowiem uwagi skarżącej, że przez wydanie zaskarżonego wyroku nie mogło
dojść do wyrządzenia szkody. Cofnięty pozew – zgodnie z art. 203 § 2 k.p.c. – nie
wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Nie ma
zatem przeszkód, aby skarżąca ponownie wytoczyła powództwo o alimenty (o ich
zasądzenie, jak w cofniętym pozwie, od 1 lipca 2009 r.). Zawarte w skardze
uprawdopodobnienie szkody spowodowanej wydaniem zaskarżonego orzeczenia
nie może być więc uznane za spełniające wymaganie przewidziane w art. 424 5 § 1
pkt 4 k.p.c.
Wniesiona przez skarżącą skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia nie spełnia też wymagania polegającego na wykazaniu,
że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było
i nie jest możliwe. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że ten obciążający
skarżącego obowiązek oznacza przeprowadzenie prawniczej analizy przepisów
dotyczących środków prawnych, których zastosowanie jest niedopuszczalne lub
które z innych przyczyn nie mogły odnieść skutku. Zgodnie z art. 424 5 § 1 pkt 5
k.p.c. skarżący musi „wykazać” (a
więc nie „wskazać”, „przytoczyć” czy
„uwiarygodnić”), że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków
prawnych nie było i nie jest możliwe. Podkreśla się, że nie chodzi tylko o skargę
kasacyjną czy skargę o wznowienie postępowania, ale także o inne środki prawne
pozwalające na zmianę lub uchylenie orzeczenia, ewentualnie służące pozbawieniu
lub ograniczeniu wykonalności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140).
Wprawdzie w skardze został zamieszczony odrębny punkt dotyczący
wykazania, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków
prawnych nie było i nie jest możliwe, jednakże został on ograniczony do
stwierdzenia, iż skarga kasacyjna nie przysługuje i nie ma podstaw do wniesienia
skargi o wznowienie postępowania. Okoliczności poddane przez skarżących nie
mogą być zatem uznane za spełniające wymaganie przewidziane w art. 424 5 § 1
pkt 5 k.p.c.
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy odrzucił skargę (art. 424 8 § 1
k.p.c.) i nie obciążył powódki – ze względu na jej sytuacją życiowa i materialną –
kosztami postępowania (art. 102 w związku z art. 424 12, 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.).
Oddaleniu podlega natomiast wniosek adwokata o przyznanie od Skarbu Państwa
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu, związanych
w wniesieniem skargi. Kierując się wnioskami wynikającymi z praktyki kasacyjnej,
że adwokatowi (radcy prawnemu) nie przysługują koszty „pomocy prawnej”
udzielonej
stronie
z
uchybieniem
podstawowym
zasadom
staranności
i profesjonalizmu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 lutego 1999 r.,
II CKN 341/98, OSNC 1999, nr 6, poz. 123, i z dnia 18 marca 1999 r., I CKN
1046/97, OSNC 1999, nr 10, 178), można bowiem również przyjąć, jak trafnie
wskazano w piśmiennictwie, że omawiane koszty nie przysługują także wtedy, gdy
pełnomocnik z urzędu – mimo oczywistych przeciwwskazań i przewidywań –
sporządził i wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia, podlegającą odrzuceniu z powodu braku przesłanek określonych w art.
4245 (por. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 września
2000 r., III CZP 14/00, OSNC 2001, nr 2, poz. 21).