Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CKN 421/00 Generato dall'IA

Sale of apartment with partial land share is void if other units sold with easement; municipality liable for damages.

Numero d'incarto IV CKN 421/00
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's dismissal of the plaintiffs' claim for damages against the municipality. The plaintiffs lost their property rights because the municipality inconsistently sold some apartments with land shares while granting others with partial perpetual usage rights, a practice deemed legally impermissible. The court ruled that the municipality, as the owner, must know the property's legal status and is liable for the resulting loss under Article 4201 § 1 of the Civil Code, overturning the lower court's finding that the plaintiffs caused their own damage.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 4201 § 1 k.c.; Art. 58 § 1 k.c.: A sale by a municipality of an apartment unit accompanied by a share in common land ownership is void if other units in the same building were sold with the grant of perpetual usage rights in a fractional part, as this mixed form of land rights is impermissible; the municipality bears liability for the resulting damage.

Parole chiave

Generato dall'IA
municipal sale perpetual usage right void contract liability for damages inconsistent land rights Civil Code liability declaratory invalidity

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 4201 § 1 k.c.
podstawie art. 4201 § 1 k.c.
Art. 58 § 1 k.c.
Art. 361 § 1 k.c.
4201 § 1 i art. 361 § 1 k.c. oraz art.
Art. 393 § 13 k.p.c.
skarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 393 13
art. 4201 § 1 k.c
podstawie art. 4201 § 1 k.c.
art. 4201 k.c
Sąd Wojewódzki we Włocławku, na podstawie art. 4201 k.c., wyrokiem z dnia 19
art. 361 § 1 k.c
4201 § 1 i art. 361 § 1 k.c.
art. 233 § 1 k.p.c
oraz art. 233 § 1 k.p.c., wnosząc o jego
art. 58 § 1 k.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 127/95
III CZP 127/95 (OSNC 1996, nr 1, poz.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 26 lipca 2001 r., IV CKN 421/00

Umowa sprzedaży przez gminę lokalu wraz z udziałem we

współwłasności gruntu jest nieważna, jeżeli inne lokale w tym samym

budynku zostały sprzedane wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste gruntu

w ułamkowej części. Za wynikłą szkodę gmina może odpowiadać na

podstawie art. 4201 § 1 k.c.

Sędzia SN Maria Grzelka (przewodniczący), Sędzia SN Antoni Górski

(sprawozdawca), Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Renaty R.-H. i Piotra H. przeciwko

Gminie Miasta W. o zapłatę, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej w dniu 26 lipca

2001 r. na rozprawie kasacji powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z

dnia 11 września 1998 r.

uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w

Gdańsku do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

W dniu 14 października 1994 r. powodowie zawarli umowę notarialną

o nabycie od pozwanej Gminy własności lokalu mieszkalnego nr 18 położonego

w budynku przy ul. D. nr 24 w W. wraz z odpowiednim udziałem w działce, na której

posadowiony jest budynek. Jednakże wniosek powodów o założenie księgi

wieczystej dla nabywanej nieruchomości został prawomocnie oddalony, okazało się

bowiem, że dokonując sprzedaży lokali w tym budynku, nie przestrzegano jednolitej

zasady. Niektórym nabywcom sprzedawano bowiem lokale wraz z udziałem we

współwłasności gruntu, a innym z oddaniem w użytkowanie wieczyste gruntu w

ułamkowej części. Uznając taką mieszaną formę uprawnień do gruntu za

niedopuszczalną, Sąd wieczystoksięgowy odmówił wpisu prawa własności

powodów.

Powodowie wystąpili z powództwem odszkodowawczym, domagając się

zasądzenia od pozwanej Gminy kwoty 70 000 zł odszkodowania za utratę prawa do

lokalu i kwoty 30 000 zł zadośćuczynienia za doznaną w związku z tym krzywdę.

Sąd Wojewódzki we Włocławku, na podstawie art. 4201 k.c., wyrokiem z dnia 19

grudnia 1997 r. zasądził od pozwanej na rzecz powodów kwotę 36 466 zł i oddalił

powództwo w pozostałym zakresie. Na zasądzoną kwotę składa się kwota 30 000 zł

odszkodowania za utracony lokal i kwota 6466 zł utraconych premii z posiadanych

przez powodów mieszkaniowych książeczek oszczędnościowych.

Na skutek apelacji pozwanej od tego orzeczenia Sąd Apelacyjny w Gdańsku

wyrokiem z dnia 11 września 1998 r. zmienił je i oddalił powództwo w całości. W

ocenie Sądu Apelacyjnego poniesiona przez powodów szkoda nie pozostaje w

związku przyczynowym z zachowaniem się pozwanej Gminy, lecz jest następstwem

działań samych powodów. Powodowie utracili bowiem prawo własności do

nabytego od pozwanej lokalu aktem notarialnym z dnia 14 października 1994 r. na

skutek stwierdzenia nieważności tego aktu w sprawie Sądu Rejonowego we

Włocławku, którą sami wytoczyli. Popierali oni żądanie w tamtej sprawie, mimo że

pozwana Gmina oferowała wszystkim nabywcom lokali w budynku przy ul. D. nr 24

możliwość konwalidowania zawartych umów sprzedaży. W ten sposób powodowie

doprowadzili sami do uszczerbku w ich majątku, a zatem nie mogą rościć pretensji

do pozwanej Gminy. Dlatego Sąd Apelacyjny oddalił ich powództwo w całości.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyli powodowie kasacją, zarzucając

naruszenie art. 4201 § 1 i art. 361 § 1 k.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c., wnosząc o jego

zmianę przez oddalenie apelacji, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

W niniejszej sprawie zachowuje aktualność pogląd wyrażony w uchwale Sądu

Najwyższego z dnia 28 września 1995 r. III CZP 127/95 (OSNC 1996, nr 1, poz.

12). W jej uzasadnieniu Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na obowiązującą w naszym

systemie zasadę, zgodnie z którą prawo wieczystego użytkowania może być

ustanowione tylko na gruntach Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego.

Wykluczona jest zatem możliwość oddania w wieczyste użytkowanie gruntu,

stanowiącego współwłasność osoby fizycznej i Skarbu Państwa lub gminy. W

rezultacie Sąd Najwyższy uznał, że niedopuszczalna jest sprzedaż przez gminę

ułamkowej części gruntu zabudowanego domem wielomieszkaniowym – jako prawa

związanego z własnością lokalu – jeżeli grunt ten stanowi przedmiot

współużytkowania wieczystego związanego z własnością uprzednio

wyodrębnionych lokali. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przez użyte w tym

kontekście przez Sąd Najwyższy sformułowanie o „niedopuszczalności” takiej

czynności prawnej, należy rozumieć jej sprzeczność z prawem. Zgodnie zaś z art.

58 § 1 k.c. czynność taka jest nieważna od chwili jej dokonania, dlatego trzeba

przyjąć, że umowa sprzedaży przez pozwaną Gminę powodom lokalu

mieszkalnego wraz z udziałem we współwłasności gruntu, na którym wcześniej już

ustanowiono użytkowanie wieczyste, była od początku nieważna. Wyrok Sądu

Rejonowego z dnia 28 kwietnia 1997 r. stwierdzający tę nieważność miał więc tylko

charakter deklaratoryjny. (...) Prezentowany w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia

pogląd, że skoro powodowie sami doprowadzili do sądowego stwierdzenia

nieważności czynności notarialnej, to tym samym wyłącznie sami wyrządzili sobie

szkodę, której naprawienia dochodzą w niniejszym procesie, jest nietrafny i stanowi

błędne zastosowanie normy art. 361 § 1 k.c. (...)

Pozwana Gmina jako właścicielka i zarządzająca nieruchomością obowiązana

jest znać jej status prawny. Jeżeli zatem dopuszcza do sprzecznego z prawem

zbycia wyodrębnionych lokali w ten sposób, że niektórym nabywcom zbywa lokal

wraz z udziałem we współwłasności gruntu, a innym z udziałem w prawie

użytkowania wieczystego, to ponosi odpowiedzialność za wyrządzoną w ten sposób

szkodę na podstawie art. 4201 § 1 k.c. Odmienne stanowisko zajęte w tej kwestii

przez Sąd Apelacyjny nie da się pogodzić z prawidłową interpretacją tego przepisu,

co oznacza, że zarzut kasacji o jego naruszeniu jest trafny.

W rezultacie kasacja okazała się usprawiedliwiona, co skutkuje uchylenie

skarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 393 13

k.p.c.). (...)