Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CKN 1558/00 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses cassation as Article 321 § 2 CPC applies only to first instance, not appeal proceedings.

Numero d'incarto IV CKN 1558/00
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the plaintiffs against the appellate court's judgment regarding a compensation claim for the death of their father. The plaintiffs argued that the appellate court should have granted alimony for a period not explicitly requested in their initial claim, relying on a provision applicable to first-instance proceedings. The court ruled that this specific legal provision does not apply to appeal proceedings, which are strictly limited to the scope of the contested judgment.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 321 § 2 k.p.c.; Art. 378 § 1 k.p.c.: The provision allowing courts to rule independently of the parties' claims applies only to first-instance proceedings and cannot be invoked in appeal proceedings, which must be confined to the scope of the contested judgment.

Parole chiave

Generato dall'IA
appeal proceedings scope of appeal independent ruling cassation appeal civil procedure code alimony claim judgment scope

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 321 § 2 k.p.c.
Przepis art. 321 § 2 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu
Art. 367 § 1 k.p.c.
jest jednak istnienie wyroku (art. 367 § 1 k.p.c.), który może być zaskarżony tylko w
Art. 351 § 1 k.p.c.
Wszelkie wątpliwości usuwa treść art. 351 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem,
Art. 378 § 1 k.p.c.
na treść art. 378 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny nie mógł orzekać co do niezaskarżonej
Art. 446 § 2 k.c.
oparty na podstawie naruszenia prawa materialnego – art. 446 § 2 k.c. przez
Art. 393 § 12 k.p.c.
podstawach przewidzianych w art. 3931 k.p.c., zarzucając naruszenie art.
art. 321 § 2 k.p.c
Przepis art. 321 § 2 k.p.c.
art. 3931 k.p.c
podstawach przewidzianych w art. 3931 k.p.c., zarzucając naruszenie art.
art. 446 § 2 k.c
oparty na podstawie naruszenia prawa materialnego – art. 446 § 2 k.c.
art. 481 § 1 k.c
art. 481 § 1 k.c. przez oddalenie roszczenia powodów w zakresie żądania odsetek

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2001 r.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 13 grudnia 2001 r., IV CKN 1558/00

Przepis art. 321 § 2 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu

apelacyjnym.

Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący)

Sędzia SN Mirosław Bączyk

Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Elżbiety A.-K. oraz małoletnich

Adriana K., Grzegorza K. i Dawida K., reprezentowanych przez matkę Elżbietę A.K. przeciwko Skarbowi Państwa, Jednostce Wojskowej JW (...) w G., Wojewodzie

M. i Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. o odszkodowanie, rentę i

ustalenie, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej w dniu 13 grudnia 2001 r. na rozprawie

kasacji powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2000 r.

oddalił kasację.

Uzasadnienie

Powodowie Elżbieta A.-K. oraz małoletni Adrian, Grzegorz i Dawid K.

wytoczyli powództwo o ustalenie, że pozwany Skarb Państwa – Jednostka

Wojskowa w G. będzie odpowiadać za szkody, jakie mogą powstać w przyszłości w

związku ze śmiercią męża powódki a ojca powodów Czesława K., oraz o

zasądzenie od pozwanego odszkodowania na rzecz powódki w kwocie 80 000 zł i

na rzecz małoletnich powodów w kwotach po 40 000 zł dla każdego z nich.

Domagali się także zasądzenia od pozwanego renty od dnia 1 czerwca 1997 r. na

rzecz powódki w kwotach po 500 zł miesięcznie i na rzecz małoletnich powodów: po

600 zł na rzecz Adriana K., po 500 zł na rzecz Grzegorza K. i po 400 zł na rzecz

Dawida K. – łącznie w wysokości po 2000 zł miesięcznie. Ponadto powódka wniosła

o zasądzenie na jej rzecz kwoty 4810 zł z tytułu kosztów pogrzebu i kwoty 882 zł z

tytułu utraconych przedmiotów przez Czesława K.

W uzasadnieniu podano, że Czesław K. w dniu 27 czerwca 1994 r. został

zamordowany przez Dariusza S., żołnierza jednostki wojskowej (...) w G., z broni

służbowej.

W toku postępowania pierwszoinstancyjnego powodowie rozszerzyli

powództwo o rentę na rzecz powódki do kwoty 600 zł oraz na rzecz małoletnich

powodów po 800, 600 i 500 zł – łącznie do kwoty po 2500 zł miesięcznie.

Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 czerwca 1999 r. zasądził od

pozwanego na rzecz powódki kwotę 40 000 zł oraz na rzecz małoletnich powodów

kwoty po 20 000 zł na rzecz każdego z nich z ustawowymi odsetkami od dnia 4

lipca 1997 r. – tytułem odszkodowania, na rzecz powódki i małoletnich powodów

kwoty po 500 zł miesięcznie dla każdego z nich od dnia 10 lipca 1999 r. – tytułem

renty, na rzecz powódki i powoda Grzegorza K. kwoty po 10 800 zł dla każdego z

nich oraz na rzecz Adriana K. i Grzegorza K. kwoty po 10 200 zł – tytułem

skapitalizowanej renty za okres od dnia 4 lipca 1997 r. do dnia 28 czerwca 1999 r. z

ustawowymi odsetkami od uprawomocnienia się wyroku, a także na rzecz powódki

kwoty 4810 zł tytułem kosztów pogrzebu i kwotę 882 zł tytułem równowartość

utraconych przedmiotów. W pozostałej części Sąd Okręgowy powództwo oddalił.

Powyższy wyrok zaskarżony został apelacją powodów jedynie w części

określającej wysokość odszkodowania i wysokość rent. W apelacji nie zaskarżono

tej części wyroku, w której oddalone zostało powództwo o renty dla powodów za

okres od dnia 1 czerwca do dnia 3 lipca 1997 r. oraz o odsetki od zaległych rat

zasądzonych rent.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku, uwzględniając apelację częściowo, wyrokiem z

dnia 4 lutego 2000 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że ponad kwoty

zasądzone z tytułu odszkodowania zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę

20 000 zł oraz na rzecz małoletnich powodów kwoty po 10 000 zł dla każdego z

nich z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lipca 1997 r. W pozostałej części apelację

oddalił.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego w części oddalającej apelację i orzekającej o

kosztach powodowie wnieśli kasację, domagając się jego uchylenia w zaskarżonym

zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Kasację oparto na obu

podstawach przewidzianych w art. 3931 k.p.c., zarzucając naruszenie art. 446 § 2

k.c. przez nieprzyznanie powodom stosownej renty od dnia śmierci Czesława K.,

art. 481 § 1 k.c. przez oddalenie roszczenia powodów w zakresie żądania odsetek

za opóźnienie w płatności każdej z zasądzonych na rzecz powodów rat

alimentacyjnych od dnia ich wymagalności do dnia zapłaty oraz naruszenie prawa

procesowego – art. 321 § 2 k.p.c., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez

niezasądzenie stosownej renty za okres od dnia 27 czerwca 1994 r. do dnia 4 lipca

1997 r. ponad żądaną przez powodów kwotę, mimo że roszczenie za ten okres nie

było zgłoszone w pozwie, lecz wynikało z faktów przez powodów przytoczonych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 321 § 2 k.p.c. pozwalający w sprawach o naprawienie szkody

wyrządzonej czynem niedozwolonym wyrokować co do przedmiotu, który nie był

objęty żądaniem, dotyczy postępowania przed sądem pierwszej instancji. W

postępowaniu apelacyjnym przepis ten mógłby znaleźć zastosowanie tylko przez

art. 391 § 1 k.p.c. Taką ewentualność wykluczono w wyrokach Sądu Najwyższego z

dnia 28 września 1999 r., II CKN 472/98 (nie publ.) i z dnia 24 marca 1999 r., I PKN

631/98 (OSNAPUS 2000, nr 10, poz. 381). Sąd Najwyższy w obecnym składzie

także podziela pogląd, że przepis art. 321 § 2 k.p.c. nie ma zastosowania w

postępowaniu apelacyjnym.

Stosowanie tego przepisu w postępowaniu apelacyjnym można by rozważać

w dwóch wypadkach: w razie podniesienia w apelacji, że sąd pierwszej instancji

wbrew wynikom postępowania nie orzekł o roszczeniu nie zgłoszonym w żądaniu

lub przyznał je w rozmiarze mniejszym niż należało, albo przy przyjęciu możliwości

działania sądu apelacyjnego z urzędu. Założeniem apelacji jako środka zaskarżenia

jest jednak istnienie wyroku (art. 367 § 1 k.p.c.), który może być zaskarżony tylko w

takiej części, w jakiej istnieje. Nie można zaskarżyć rozstrzygnięcia, którego nie ma.

Wszelkie wątpliwości usuwa treść art. 351 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem,

stronie przysługuje wniosek o uzupełnienie wyroku, gdy w sprawie, której zakres nie

zależy od treści żądania pozwu, sąd – wbrew wynikom postępowania – nie orzekł o

roszczeniu nie zgłoszonym w żądaniu lub przyznał je w rozmiarze mniejszym niż

należało, natomiast apelacja wniesiona od nieistniejącej części wyroku, w myśl

jednolitego i utrwalonego stanowiska judykatury, podlega odrzuceniu.

Powodowie ani w pozwie, ani nawet w apelacji nie zgłaszali żądania

zasądzenia na ich rzecz rent za okres od dnia 27 czerwca 1994 r. do dnia 31 maja

1997 r.; uczynili to dopiero w kasacji. Pozostaje więc kwestia, czy sąd drugiej

instancji z urzędu władny był badać, czy powodom należą się renty także za okres

pominięty w ich żądaniach i orzec niezależnie od tych żądań. Na gruncie

obowiązującego do dnia 1 lipca 1996 r. systemu rewizyjnego dopuszczano taką

możliwość, ale ówczesny art. 390 § 2 k.p.c. stanowił, że orzekając co do istoty

sprawy, sąd rewizyjny może orzec niezależnie od żądań stron w tych wypadkach, w

których na podstawie przepisów kodeksu uprawniony jest do tego sąd pierwszej

instancji. W ukształtowanym ustawą z dnia 1 marca 1996 r., nowelizującą k.p.c.,

systemie apelacji nie ma odpowiednika wyżej cytowanego przepisu, zaś art. 378 § 1

k.p.c., zarówno w obecnie obowiązującym brzmieniu, jak i w brzmieniu

obowiązującym w czasie rozpoznawania tej sprawy przez Sąd Apelacyjny, wyraźnie

ogranicza zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji do granic apelacji.

Oznacza to, że zastrzeżone w art. 321 § 2 k.p.c. wyjątki od zasady wyrokowania w

granicach żądania, nie mogą dotyczyć postępowania przed sądem apelacyjnym.

Niezastosowanie przez Sąd Apelacyjny art. 321 § 2 k.p.c. nie może być zatem

uchybieniem, w związku z czym nie jest także usprawiedliwiony zarzut kasacji

oparty na podstawie naruszenia prawa materialnego – art. 446 § 2 k.c. przez

nieprzyznanie powodom rent za okres nie objęty ich żądaniami.

Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo w zakresie żądania zasądzenia rent

na rzecz powodów za okres od dnia 1 czerwca do dnia 3 lipca 1997 r. i żądania

odsetek na wypadek opóźnienia w płatności rat rent, jednakże w tej części wyrok

Sądu Okręgowego nie został zaskarżony apelacją i uprawomocnił się. Ze względu

na treść art. 378 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny nie mógł orzekać co do niezaskarżonej

części wyroku Sądu pierwszej instancji. (...)

Z powyższych względów na podstawie art. 39312 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.