Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CK 557/04 Generato dall'IA

Supreme Court quashes divorce judgment for failure to consider defendant's new request to assign fault.

Numero d'incarto IV CK 557/04
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's divorce judgment because it failed to consider the defendant's new request to assign marital fault. The defendant argued that events occurred after the first instance closed, warranting a change in the fault ruling, while the appellate court ignored this procedural shift. The court ruled that under the Civil Procedure Code, parties may change their stance on fault in appeal proceedings, necessitating a retrial to ensure a complete two-instance review.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 57 § 1 and 2 of the Family and Guardianship Code; Art. 393 § 13 of the Civil Procedure Code: Parties may change their position regarding the assignment of fault for divorce in appeal proceedings, requiring the quashing of the first-instance judgment to allow for a full two-instance review of the matter.

Parole chiave

Generato dall'IA
divorce fault assignment change of position appeal two-instance review marital breakdown fault civil procedure code

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 57 § 1 k.r. i o.
Należy pamiętać, że według art. 57 § 1 k.r. i o. odstąpienie od orzekania w tym
Art. 57 § 2 k.r. i o.
odpowiada przepis art. 57 § 2 k.r. i o.) jest dopuszczalne również w postępowaniu przed
Art. 386 § 4 k.p.c.
pociąga przeważnie za sobą konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku (art. 386 § 4
Art. 393 § 13 k.p.c.
pierwsza podstawa kasacji i Sąd Najwyższy z mocy art. 393 13 § 1 k.p.c.
art. 383 k.p.c
modelu zaskarżania wyroku wydanego w pierwszej instancji dotychczasowy art. 383
art. 193 k.p.c
stanowi zmianę powództwa w rozumieniu art. 193 k.p.c.
art. 386 § 4 k.p.c
pociąga przeważnie za sobą konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku (art. 386 § 4

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CR 226/58
III CR 226/58, OSNCK 1959/3/90 stwierdzono, że cofnięcie żądania zaniechania
III CRN 271/82
Sąd Najwyższy w wyroku z 12 listopada 1982 r., III CRN 271/82, OSNC 1983/8/118

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CK 557/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lutego 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z powództwa I. K.

przeciwko S. K.

o rozwód,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 17 lutego 2005 r.,

kasacji pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 maja 2004 r., sygn. akt I

ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach procesu w postępowaniu

kasacyjnym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony przez pozwanego

wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach sądowych a w pozostałym

zakresie oddalił apelację i orzekł o kosztach procesu. Sąd pierwszej instancji orzekł

rozwód bez orzekania o winie rozkładu pożycia, ponieważ do chwili zamknięcia

rozprawy obie strony wnosiły o to wnosiły.

Pozwany zaskarżył orzeczenie rozwodu oraz rozstrzygnięcia o kosztach

sądowych. W postępowaniu odwoławczym pozwany domagał się orzeczenia rozwodu z

winy powódki i w związku z tym wnosił o dopuszczenie dowodu z zeznań wielu

świadków oraz dokumentów, twierdząc, że po zamknięciu rozprawy poprzedzającej

wyrok sądu okręgowego nastąpiły zdarzenia uzasadniające zmianę dotychczasowego

stanowiska w zakresie orzekania o winie rozkładu pożycia. Sąd Apelacyjny w

uzasadnieniu swego wyroku nie odniósł się do tej czynności procesowej poprzestając na

ocenie stanu z chwili zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji.

Wyrok ten zaskarżył pozwany opierając kasację na obydwu podstawach. Zarzucił

naruszenie art. 57 § 1 i 2 k.r. i o. przez niewłaściwe zastosowanie, tj. zaniechanie

orzekania o winie za rozkład pożycia oraz naruszenie wielu wymienionych przepisów

postępowania, które miało wpływ na treść wyroku, polegające na odmowie

przeprowadzenia dowodów wskazanych przez pozwanego, oddalenie apelacji i

nienależyte uzasadnienie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Skarżący domagał się

uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozstrzygnięcie o jej zasadności wymaga wpierw ustalenia, czy w postępowaniu

odwoławczym dopuszczalna jest zmiana stanowiska strony w przedmiocie orzekania o

winie. Należy pamiętać, że według art. 57 § 1 k.r. i o. odstąpienie od orzekania w tym

przedmiocie może nastąpić tylko na zgodny wniosek stron. Nie zmienia to jednak

ścisłego związku obydwu elementów wyroku orzekającego rozwód, tj. orzeczenia o

rozwiązaniu związku małżeńskiego i orzeczenia w przedmiocie winy. W piśmiennictwie

podkreśla się, że rozstrzygnięcie w sprawach dotyczących wspólnego małoletniego

dziecka oraz rozstrzygnięcie

w sprawach dotyczących

wspólnego mieszkania

małżonków stanowią oddzielne od orzeczenia rozwodu części wyroku rozwodowego,

natomiast orzeczenie co do winy rozkładu pożycia jest tylko elementem orzeczenia

rozwodu jako zasadniczej części wyroku rozwodowego. Dlatego zaskarżenie jednej z

tych części, implicite obejmuje również zaskarżenie drugiej.

Nie

budzi

wątpliwości,

że

stanowisko

stron

w

przedmiocie

zgody

usprawiedliwiającej zaniechanie orzekania o winie rozkładu pożycia może być

zmieniane w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. W postępowaniu

odwoławczym pod rządem dawnego kodeksu postępowania cywilnego taką zmianę

dopuszczało również orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z 3 września 1958 r.,

III CR 226/58, OSNCK 1959/3/90 stwierdzono, że cofnięcie żądania zaniechania

orzekania o winie na podstawie art. 31 § 2 kodeksu rodzinnego z 1950 r., (któremu

odpowiada przepis art. 57 § 2 k.r. i o.) jest dopuszczalne również w postępowaniu przed

sądem rewizyjnym. Strony, które przed Sądem I instancji nie żądały zaniechania

orzekania o winie, mogą żądanie takie zgłosić po raz pierwszy w postępowaniu

rewizyjnym. Żądanie to będzie wiążące dla sądu.

Kodeks postępowania cywilnego z 1964 r. w brzmieniu pierwotnym nie przyniósł

zmian wpływających na tę wykładnię. Dopiero wraz z wprowadzeniem apelacyjnego

modelu zaskarżania wyroku wydanego w pierwszej instancji dotychczasowy art. 383

k.p.c. uzyskał brzmienie wykluczające w postępowaniu apelacyjnym rozszerzenie

żądania pozwu oraz występowanie z nowymi roszczeniami, z wyjątkiem dotyczącym

zmiany okoliczności i odnośnie do świadczeń powtarzających się. Przepisu tego nie

można jednak rozszerzyć na oświadczenia w sprawie orzekania o winie za rozkład

pożycia, które przysługuje obojgu małżonkom i nie może być utożsamiane z żądaniem

pozwu.

Sąd Najwyższy w wyroku z 12 listopada 1982 r., III CRN 271/82, OSNC 1983/8/118

stwierdził, że wystąpienie z wnioskiem o orzeczenie rozwodu z winy pozwanego, w

miejsce pierwotnego żądania rozwiązania małżeństwa bez orzekania o winie stron,

stanowi zmianę powództwa w rozumieniu art. 193 k.p.c. Zasługuje ono na akceptację w

takim kontekście, w jakim zostało wyrażone – co do potrzeby zawiadomienia nieobecnej

strony przeciwnej o treści wniosku. Ponieważ przepisy regulujące postępowanie

odwoławcze nie zawierają szczególnej regulacji uprawniającej do przyjęcia, iż w

zakresie zgody, o której mowa w art. 57 § 1 k.r. i o. następuje prekluzja procesowa z

chwilą wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji, zaś postępowanie apelacyjne w

większym stopniu niż rewizyjne ma charakter merytoryczny, należy dojść do wniosku, że

strona zaskarżająca orzeczenie rozwodu może w postępowaniu odwoławczym cofnąć

również zgodę na zaniechanie orzekania o winie za rozkład pożycia. W takim wypadku

zgoda drugiej strony traci również znaczenie.

Unormowanie takie wpływa niekorzystnie na sprawność postępowania, gdyż

pociąga przeważnie za sobą konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku (art. 386 § 4

k.p.c.) ze względu na spór co do okoliczności decydujące o winie - jednak ze względu

na doniosłe skutki orzeczenia, sprawność postępowania musi ustąpić potrzebie

zapewnienia dwuinstancyjnego rozpoznawania sprawy również w tym przedmiocie.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd Apelacyjny nie wziął pod rozwagę zmiany

stanowiska pozwanego w przedmiocie zgody na zaniechanie orzekania o winie rozkładu

pożycia, a uwzględnienie tego wniosku prowadziłoby nieuchronnie do zmiany treści

wyroku

w

części

zasadniczej,

dotyczącej

rozwodu,

polegającej

na

dodaniu

rozstrzygnięcia wymaganego w myśl art. 57 § 1 k.r. i o. Dlatego usprawiedliwiona jest

pierwsza podstawa kasacji i Sąd Najwyższy z mocy art. 393 13 § 1 k.p.c. orzekł jak w

sentencji.