Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CK 408/05 Generato dall'IA

Supreme Court voids bankruptcy lien registration under Art. 27 of 1934 Bankruptcy Law.

Numero d'incarto IV CK 408/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court voided the lower court's decision allowing a voluntary security mortgage registration after the debtor's bankruptcy declaration. The bankruptcy administrator argued that Article 27 of the 1934 Bankruptcy Law prohibits any new encumbrances on the debtor's assets post-bankruptcy filing, regardless of how the lien was created. The court rejected the distinction between voluntary and involuntary liens, ruling that the legislative intent to freeze the debtor's estate for all creditors applies uniformly to all forms of mortgages.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 27 ust. 1 Prawa upadłościowego z 1934 r.; Art. 81 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego z 2003 r.: The prohibition on encumbering bankruptcy assets applies to all forms of security interests, including voluntary security mortgages, regardless of the timing of the application relative to the bankruptcy declaration.

Parole chiave

Generato dall'IA
bankruptcy law security mortgage voluntary lien asset freezing creditor protection mortgage registration bankruptcy estate

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 27 ust. 1 of the Bankruptcy Law of 1934
Masy Upadłości wnioskodawcy) wskazywał na naruszenie art. 27 prawa
Art. 81 ust. 1 of the Bankruptcy and Restructuring Law of 2003
wierzytelność powstała przed ogłoszeniem upadłości (art. 81 ust.
art. 628 § 2 k.p.c
ograniczonej kognicji tego sądu (art. 628 § 2 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
IV CKN 1805/00
2002 r., IV CKN 1805/00, nie opublik.) przytoczono wystarczająco doniosłe
III CZP 4/94
W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 1994 r., III CZP 4/94 (OSNC

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CK 408/05

POSTANOWIENIE

Dnia 29 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

w sprawie z wniosku Syndyka masy upadłości „A.”

Spółki z o.o.

przy uczestnictwie „S.” GmbH z siedzibą w B. (Niemcy) i "T." Spółki z o.o.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 29 marca 2006 r.,

kasacji wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w G.

z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu

w

G. do

ponownego

rozpoznania

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

oraz

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy dokonał w dniu 3 października 2001 r. wpisu hipoteki

kaucyjnej (w dziale IV księgi wieczystej nr [...]) do kwoty 600 000 DEM, zgodnie z

wnioskiem A. Spółki z o.o. z dnia 8 sierpnia 2000 r. Hipotekę tę wpisano na rzecz

S.. GmbH (Niemcy). Podstawę wniosku o wpis stanowiło oświadczenie o

ustanowieniu hipoteki w akcie notarialnym z dnia 26 lipca 2000 r. W dziele II księgi

wieczystej [...] w dniu 25 czerwca 2003 r. wpisano jako właściciela – „T.” – Spółkę

z o.o. na podstawie umowy o przeniesienie własności nieruchomości.

W apelacji od wpisu z dnia 3 października 2001 r. wnioskodawca (Syndyk

Masy Upadłości wnioskodawcy) wskazywał na naruszenie art. 27 prawa

upadłościowego z 1934 r. Podniósł, że w dniu 12 września 2000 r. ogłoszono

upadłość wnioskodawcy, a w dniu 13 września tego roku o takiej upadłości

powiadomiony został sąd wieczystoksięgowy. Uczestnik postępowania (wierzyciel

hipoteczny) wnosił o oddalenie apelacji jako nieuzasadnionej.

Sąd Okręgowy oddalił apelację, przyjmując ogólnie, że przepis art. 27 prawa

upadłościowego z 1934 r. nie ma zastosowania w danej sprawie. Przepis ten

obejmuje bowiem tylko takie postacie hipoteki, które powstają w sposób

niezależny, bez współdziałania właściciela nieruchomości. W niniejszej sprawie

właściciel nieruchomości złożył oświadczenie o ustanowieniu hipoteki kaucyjnej

i następnie sam wniósł o dokonanie wpisu tej hipoteki. Nie jest możliwe

dokonywanie wykładni rozszerzającej omawianego przepisu. Nie bez znaczenia też

pozostaje treść art. 26 prawa upadłościowego, który reguluje materialno-prawną

skuteczność czynności prawnej dokonanej w przedmiocie ustanowienia hipoteki.

Skuteczność ta bowiem nie może być badana przez sąd wieczystoksięgowy z racji

ograniczonej kognicji tego sądu (art. 628 § 2 k.p.c.).

W kasacji wnioskodawcy (Syndyka) zakwestionowano wykładnię art. 27

prawa upadłościowego dokonaną przez Sąd drugiej instancji. W

ocenie

skarżącego, przepis ten obejmuje także hipotekę kaucyjną. Oznacza to, że wpis

hipoteki kaucyjnej nie może nastąpić na nieruchomości upadłego po ogłoszeniu

upadłości, nawet wówczas, gdyby wniosek o wpis został złożony przez upadłego

(przyszłego) jeszcze przed ogłoszeniem upadłości. W rezultacie skarżący wnosił

o zmianę zaskarżonego wpisu i wykreślenie hipoteki kaucyjnej, ewentualnie –

o uchylenie zaskarżonego postanowienia o wpis i przekazanie sprawy Sądowi

drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pojawiła się kwestia zasięgu zastosowania przepisu art.

27 prawa upadłościowego z 1934 r. Zgodnie z tym przepisem, po ogłoszeniu

upadłości żaden wierzyciel nie może uzyskać przeciwko upadłemu prawa zastawu

ani wpisu do księgi wieczystej lub wpisu w rejestrze celem zabezpieczenia

wierzytelności, chociażby powstała ona przed ogłoszeniem upadłości. Z ustaleń

dokonanych przez sądy wynika to, że wpis hipoteki kaucyjnej nastąpił po

ogłoszeniu upadłości wnioskodawcy. Sąd Okręgowy – konstatując istnienie różnic

interpretacyjnych odnośnie do zakresu zastosowania art. 27 prawa upadłościowego

– opowiedział się za stanowiskiem, zgodnie z którym przepis ten nie obejmuje

hipoteki ustanowionej dobrowolnie przez dłużnika, w tym też – hipoteki kaucyjnej.

Omawiany przepis obejmuje natomiast hipoteki ustanowione wbrew woli upadłego.

Stanowiska takiego nie można podzielić. W literaturze nowszej oraz

w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. up. postanowienia z dnia 22 stycznia

2002 r., IV CKN 1805/00, nie opublik.) przytoczono wystarczająco doniosłe

argumenty, które mogą przemawiać za przyjęciem opinii, zgodnie z którą przepis

art. 27 prawa upadłościowego z 1934 r. ma zastosowanie także do hipoteki

umownej, w tym – do hipoteki kaucyjnej.

Za stanowiskiem prezentowanym przez Sąd Okręgowy nie przemawia

językowo – stylistyczne ujęcie przepisu art. 27 prawa upadłościowego z 1934 r.

Użyte w nim sformułowanie „przeciwko upadłemu” nie może być uznane za

tożsame z wyrażeniem „wbrew woli upadłego” (dłużnika). Z natury swej każdy

rodzaj hipoteki – niezależnie od źródła jej

powstania – jest zabezpieczeniem

rzeczowym ustanowionym właśnie przeciwko upadłemu dłużnikowi (podobnie też

np. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2002 r.,

IV CKN 1805/00). Jeżeli zatem w art. 27 prawa upadłościowego nie zróżnicowano

wyraźnie zabezpieczeń hipotecznych w zakresie możliwości ich ustanowienia

po ogłoszeniu upadłości dłużnika, to nie ma podstaw do twierdzenia, że sam

sposób ustanowienia hipoteki (umowny lub pozaumowny) mógłby mieć w tym

względzie znaczenie decydujące.

W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 1994 r., III CZP 4/94 (OSNC

1994, nr 9, poz. 170) wskazano m.in. na to, że prawny sens art. 27 prawa

upadłościowego z 1934 r. polega na „zamrożeniu reszty majątku upadłego” w celu

zaspokojenia

wszystkich

wierzycieli

upadłego.

Ogólny

cel

postępowania

upadłościowego eliminuje zatem możliwość przyznania zróżnicowanej ochrony

prawnej wierzycielom hipotecznym w zależności od sposobu ustanowienia

zabezpieczenia hipotecznego.

Należy zwrócić uwagę na to, że także de lege lata sformułowano jako

zasadę zakaz obciążania składników masy upadłości, m.in. hipoteką (bez

różnicowania jej postaci) w celu zabezpieczenia wierzytelności, chociażby

wierzytelność powstała przed ogłoszeniem upadłości (art. 81 ust. 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r., - Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz.U. nr 60, poz. 535 ze

zm.). Wyłączenie tej zasady następuje jedynie wówczas, gdy wniosek o wpis

hipoteki został złożony w ciągu sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku

o ogłoszenie upadłości (art. 81 art. 1 ustawy z 2003 r.).

W konkluzji należy uznać, że przepis art. 27 prawa upadłościowego z 1934 r.

miał zastosowanie także do umownej hipoteki kaucyjnej. Po ogłoszeniu upadłości

dłużnika niedopuszczalny jest wpis hipoteki kaucyjnej na nieruchomości upadłego,

nawet gdyby wniosek o wpis (jak w niniejszej sprawie) został złożony przed

ogłoszeniem upadłości.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1

k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.