Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CK 356/04 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court ruling on marital property division due to jurisdictional error regarding real estate title. The court held that disputes over property ownership must be resolved within the joint property division proceedings. The Supreme Court found that the lower court lacked jurisdiction to decide on the ownership of a specific real estate property because the dispute concerned the validity of a notarial entry in the land registry, which requires a separate proceeding under the Land Registry Act. The court ruled that the lower court's decision to allocate the property to one spouse was procedurally flawed because the parties were not identical in both proceedings, violating the requirement for identity of parties in property ownership disputes. Consequently, the Supreme Court quashed the lower court's decision and remanded the case for a new trial. The court emphasized that the jurisdiction to resolve ownership disputes lies exclusively with the court handling the joint property division, provided the parties are identical. The Supreme Court determined that the lower court erred by failing to recognize the need for a separate proceeding to correct the land registry entry, which was essential for resolving the ownership dispute. The court concluded that the lower court's decision was invalid due to the lack of identity of parties and the improper handling of the land registry issue. The Supreme Court quashed the lower court's decision and remanded the case for a new trial. The court held that the jurisdiction to resolve ownership disputes lies exclusively with the court handling the joint property division, provided the parties are identical. The Supreme Court determined that the lower court erred by failing to recognize the need for a separate proceeding to correct the land registry entry, which was essential for resolving the ownership dispute. The court concluded that the lower court's decision was invalid due to the lack of identity of parties and the improper handling of the land registry issue. The Supreme Court quashed the lower court's decision and remanded the case for a new trial.

Numero d'incarto IV CK 356/04
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's decision on marital property division and remanded the case for a new trial. The dispute involved determining whether a specific real estate property belonged to the joint marital estate or to one spouse individually. The lower court allocated the property to one spouse without addressing the underlying issue of the property's ownership status in the land registry. The Supreme Court ruled that the lower court lacked jurisdiction because the dispute concerned the validity of a notarial entry in the land registry, which requires a separate proceeding under the Land Registry Act. The court held that the parties were not identical in both proceedings, violating the requirement for identity of parties in property ownership disputes.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

art. 618 § 2 i 3 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c., art. 684 i 688 k.p.c.; The jurisdiction to resolve ownership disputes lies exclusively with the court handling the joint property division, provided the parties are identical.

Parole chiave

Generato dall'IA
marital property division joint property estate land registry entry jurisdictional error identity of parties real estate ownership procedural flaw

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 618 § 2 i 3 k.p.c.
(art. 618 § 2 i 3 k.p.c. w zw.
art. 567 § 3 k.p.c.
z art. 567 § 3 k.p.c., art.
art. 684 k.p.c.
567 § 3 k.p.c., art. 684 i 688 k.p.c.).
art. 688 k.p.c.
art. 10 ukwh
rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ukwh).
art. 43 § 1 k.r.o
- art. 43 § 1 k.r.o., art.
art. 46 k.r.o
43 § 1 k.r.o., art. 46 k.r.o.
art. 1035 k.c
- art. 43 § 1 k.r.o., art. 46 k.r.o. w zw. z art. 1035 k.c. i art. 212 k.c. poprzez
art. 212 k.c
- art. 43 § 1 k.r.o., art. 46 k.r.o. w zw. z art. 1035 k.c. i art. 212 k.c. poprzez
art. 42 k.r.o
- art. 42 k.r.o. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż składnikiem

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
IV CZ 101/81
I CKN 934/97
I CKN 934/97- nie publikowane oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia
III CKN 943/99
Spouse dismissed for lack of interest when third party entered title after invalid sale.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CK 356/04

POSTANOWIENIE

Dnia 15 grudnia 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSA Elżbieta Strelcow

Protokolant Hanna Kamińska

w sprawie z wniosku M.G.

przy uczestnictwie K.G.

o podział majątku dorobkowego,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 15 grudnia 2004 r.,

kasacji uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego w T.

z dnia 10 marca 2004 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia 8 października 2003 r. ustalił, że

w skład majątku dorobkowego byłych małżonków M. i K.G., o łącznej wartości

585.000 zł wchodzi:

1/ spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w G. przy ul. T. wraz z

wkładem budowlanym oraz pozostałymi wierzytelnościami związanymi z tym

wkładem o wartości 40.000 zł,

2/ wyposażenie mieszkania spółdzielczego o wartości 3.000 zł,

3/ równowartość samochodu osobowego Mercedes - Benz w kwocie 3.000 zł,

4/ wierzytelność z tytułu nakładów uczestnika na nieruchomość w G. przy ul. M. w

kwocie 51.000 zł,

5/ zabudowana domem wielorodzinnym nieruchomość w G. przy ul. R. o wartości

488.000 zł.

Sąd dokonał podziału tego majątku w ten sposób, że spośród wymienionych

składników majątku, przyznał wnioskodawczyni M.G. spółdzielcze własnościowe

prawo do lokalu mieszkalnego wraz z wkładem i pozostałymi związanymi z nim

wierzytelnościami oraz wyposażenie mieszkania, zaś pozostałe składniki przyznał

na wyłączną własność uczestnikowi K.G. oraz zasądził od uczestnika na rzecz

wnioskodawczyni tytułem wyrównania udziałów w majątku dorobkowym kwotę

249.500 zł.

Małżeństwo M. i K.G., zawarte w dniu 12 lutego 1977 r., rozwiązane zostało

przez rozwód wyrokiem z dnia z dnia 30 listopada 1994 r., który uprawomocnił się

w dniu 21 grudnia 1994 r.

Między stronami sporna była przynależność do majątku dorobkowego lub

majątku

odrębnego

uczestnika

nakładów

na

nieruchomość

w

G. oraz

nieruchomości w G. W tym zakresie Sąd Rejonowy ustalił i przyjął za podstawę

rozstrzygnięcia następujący stan faktyczny.

W dniu 11 października 1992 r. pomiędzy matką uczestnika S.T. jako

darczyńcą, a uczestnikiem jako obdarowanym zawarta została w formie pisemnej

umowa darowizny kwoty 350.000 starych zł

przekazanej obdarowanemu z

przeznaczeniem na zakup nieruchomości położonej w G. przy ul R. Z umowy

wynika, że przekazanie darowanej kwoty ma nastąpić w dniu podpisania umowy.

Uczestnik nie wykazał jednak wykonania darowizny. Sporządzający umowę radca

prawny nie potwierdził faktu wręczenia uczestnikowi w jego obecności przedmiotu

darowizny. Z uwagi na nie wykonanie darowizny, sporządzonej bez formy aktu

notarialnego Sąd Rejonowy uznał umowę za nieważną. W dniu 8 grudnia 1992 r.

uczestnik kupił nieruchomość gruntową w G. przy ul. R. za 359.000 zł. W umowie

notarialnej zostało zapisane, że pieniądze na jej nabycie pochodzą z majątku

odrębnego uczestnika. W dniu 6 września 1996 r. uczestnik postępowania dokonał

darowizny tej nieruchomości na rzecz swojej matki. Spadek po zmarłej w dniu 7

kwietnia 2002 r. S.T. nabyli na podstawie testamentu uczestnik w 19/20 częściach i

W.G. w 1/20 części.

Na tej podstawie przyjął Sąd Rejonowy, że uczestnik nie otrzymał darowizny

pieniężnej na zakup nieruchomości, który został sfinansowany ze środków

pochodzących z działalności gospodarczej prowadzonej przez uczestnika. Nabyta

nieruchomość weszła więc w skład majątku wspólnego.

Sad Rejonowy ustalił nadto, że wyrokiem z dnia 6 września 1999 r. Sąd

Rejonowy w G. zasądził na rzecz uczestnika od właścicieli nieruchomości położonej

w G. przy ul M. kwotę 11.741,15 zł tytułem zwrotu kosztów remontu i adaptacji

lokali mieszkalnych na użytkowe, poniesionych w 1993 r. Uczestnik, który w okresie

od 15 kwietnia 1993 r. do 12 stycznia 1995 r. poniósł z tego tytułu wydatki w kwocie

51.000 zł nie przyznał, iż otrzymał ich zwrot.

Postanowienie Sądu Rejonowego zaskarżył apelacją uczestnik, kwestionując

orzeczenie o zaliczeniu do majątku wspólnego nieruchomości położonej w G. oraz

nakładów na nieruchomość w G. i zasądzeniu dopłaty na rzecz wnioskodawczyni.

W częściowym uwzględnieniu apelacji Sąd Okręgowy w T. zaskarżonym

postanowieniem zmienił postanowienie Sądu Rejonowego tylko o tyle, że :

- orzekł, że w skład majątku wspólnego, zamiast zabudowanej domem

wielorodzinnym nieruchomości

położonej w G. wchodzi równowartość tej

nieruchomości,

- równowartość tej nieruchomości w kwocie 488.000 zł podzielił na dwie równe

części wynoszące po 244.000 zł i przyznał je w takich częściach wnioskodawczyni

i uczestnikowi,

- wierzytelność z tytułu nakładów na nieruchomość w G. podzielił na dwie równe

części po 25.500 zł i przyznał je w takich częściach

wnioskodawczyni

i uczestnikowi, zaś kwotę 542.000 zł określającą wartość łączną majątku

przyznanego uczestnikowi zastąpił kwotą 285.000 zł,

- zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni w miejsce kwoty 249.500 zł

kwotę 224.000 zł.

Nadto w częściowym uwzględnieniu zażalenia wnioskodawczyni zmienił orzeczenie

o kosztach postępowania.

Oddalił dalszą apelację uczestnika i w tym zakresie podzielił stanowisko

Sądu Rejonowego co do przynależności nieruchomości w G., nabytej w czasie

trwania wspólności majątkowej, do majątku wspólnego byłych małżonków i uznał,

że uczestnik nie wykazał, iż otrzymał darowiznę od matki w kwocie 350.000 starych

złotych na nabycie tej nieruchomości, ani nawet, że

jego matka posiadała

wystarczające dochody by zgromadzić taką kwotę. W ocenie Sądu Okręgowego,

dokonując w 1996 r. darowizny przedmiotowej nieruchomości na rzecz matki,

uczestnik postępowania zadysponował także udziałem w niej wnioskodawczyni, do

czego nie był uprawniony. Jednak, wobec tego, że wnioskodawczyni nie

występowała o unieważnienie darowizny, a tylko o zaliczenie jej do majątku

wspólnego, do jego podziału należało przyjąć nie nieruchomość w naturze, a tylko

jej równowartość, należną po połowie wnioskodawczyni i uczestnikowi.

Sąd Okręgowy podzielił także stanowisko Sądu pierwszej instancji co do

przynależności do majątku wspólnego nakładów poczynionych przez uczestnika na

nieruchomość osób trzecich, położoną w G., wynoszących 51.000 zł. Za błędne

uznał jednak jej rozliczenie przez Sąd Rejonowy, które powinno polegać na

podzieleniu między małżonków po połowie tej wierzytelności.

W kasacji od postanowienia Sądu Okręgowego, zaskarżającej go w całości,

uczestnik postępowania przytoczył obie podstawy ustawowe zarzucając:

1/ naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie, w szczególności:

- art. 43 § 1 k.r.o., art. 46 k.r.o. w zw. z art. 1035 k.c. i art. 212 k.c. poprzez

ustalenie wartości udziałów stron w majątku wspólnym, jak i wysokości dopłaty na

rzecz wnioskodawczyni w sposób sprzeczny z zasadami zawartymi w powołanych

przepisach, a w konsekwencji przy ustaleniu przez Sąd Okręgowy łącznej wartości

majtku na kwotę 585.000 zł i przyznaniu uczestnikowi majątku o wartości

285.000 zł zasądzenie od niego nadto kwoty 224.000 zł tytułem dopłaty na rzecz

wnioskodawczyni,

- art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jed.

Dz. U. 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm. - dalej ukwh) poprzez jego błędne nie

zastosowanie przy rozstrzyganiu kwestii sporu o prawo własności nieruchomości w

G., mimo, że na dzień

wszczęcia postępowania działowego

zapisanym

współwłaścicielem nieruchomości była osoba trzecia,

- art. 42 k.r.o. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż składnikiem

mienia

dorobkowego

stron

jest

równowartość

nieruchomości

wyrażona

w pieniądzu, nie zaś nieruchomość w naturze, co w ocenie sądu zwalniało od

konieczności uzgodnienia treści księgi wieczystej.

2/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynika sprawy,

a w szczególności:

- art. 618 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 i 688 k.p.c. poprzez rozstrzyganie

w postępowaniu działowym sporu o prawo własności nieruchomości w G., mimo iż

rozstrzyganie to winno mieć miejsce w odrębnym powództwie o usunięcie

niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym

stanem prawnym,

- art. 623 k.p.c. poprzez błędne wyliczenie wartości udziałów stron jak i dopłaty

wyrównującej różnicę ich wartości,

- art. 233 k.p.c. poprzez wysnucie z zebranego materiału dowodowego

nieprawidłowych wniosków, co w szczególności dotyczy niepoprawnej interpretacji

umowy darowizny z 11 października 1992 r.

We wnioskach kasacji domagał się skarżący uchylenia zaskarżonego

postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Sądu Rejonowego

i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedmiotem

podziału

majątku

wspólnego

małżonków,

po

ustaniu

wspólności ustawowej lub umownej mogą być jedynie przedmioty majątkowe, które

były objęte tą wspólnością w chwili jej ustania i które nadal znajdują się w majątku

małżonków, objęte ich współuprawnieniem w częściach ułamkowych.

Spór między uczestnikami postępowania o podział majątku wspólnego

o przynależność konkretnego przedmiotu majątkowego do majątku wspólnego

podlega rozpoznaniu w tym postępowaniu. W czasie jego trwania sąd działu jest

wyłącznie właściwy dla rozpoznania takiego sporu. (art. 618 § 2 i 3 k.p.c. w zw.

z art. 567 § 3 k.p.c., art. 684 i 688 k.p.c.). Wyłączna kompetencja sądu

w postępowaniu o podział majtku wspólnego obejmuje także rozstrzygnięcie

o przynależności do majątku wspólnego nieruchomości, której własność jest

wpisana w księdze wieczystej na rzecz jednego z małżonków. Wytoczone w takiej

sytuacji powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem

prawnym, obejmujące żądanie dokonanie wpisu prawa własności nieruchomości na

rzecz obojga małżonków na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej

podlegałoby

przekazaniu

o uzgodnieniu

treści

księgi

do

postępowania

wieczystej

z

działowego.

rzeczywistym

Rozstrzygnięcie

stanem

prawnym

w postępowaniu o podział majątku wspólnego, będące rozstrzygnięciem sporu

o prawo własności w znaczeniu art. 618 § 1 k.p.c., może jednak nastąpić jedynie,

gdy istnieje tożsamość stron obu postępowań (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 14 grudnia 1981 r., I CZ 101/81 i z dnia 17 grudnia 1998 r.,

I CKN 934/97- nie publikowane oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia

2002 r, III CKN 943/99, OSNC 2004, nr 3, poz. 48). W procesie o uzgodnienie

muszą

uczestniczyć wszystkie osoby,

na rzecz których dokonany został wpis

w dziale drugim księgi wieczystej. Kryterium niezgodności jest zawsze aktualny

stan prawny nieruchomości, a nie istniejący w przeszłości. W okolicznościach

przedmiotowej sprawy sporna była przynależność do majątku wspólnego prawa

własności nieruchomości położonej w G. wpisanej na rzecz uczestnika i osoby

trzeciej, a w dacie wszczęcia postępowania na rzecz nieżyjącej już matki

uczestnika. Dla uzgodnienia z rzeczywistym stanem prawnym treści księgi

wieczystej zawierającej wpis uczestnika i nie uczestniczącego w niniejszym

postępowaniu W.G., konieczne było więc wytoczenie powództwa o usunięcie

niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z

rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ukwh).

W tym stanie rzeczy zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności podstaw

przytoczonych w kasacji mają, trafne w świetle powyższego, zarzuty naruszenia

przepisów art. 10 ukw, art. 42 k.r.o., art. 618, 567 § 3 i 688 k.p.c. Ich uwzględnienie

czyni zarazem bezprzedmiotowym rozważanie przez Sąd Najwyższy dalszych

zarzutów kasacji, jako pozbawionych obecnie doniosłości prawnej.

Z przedstawionych przyczyn, na podstawie art. 39313 § 1 k.p.c. oraz art. 108

§ 2 k.p.c. w zw. z art. 39319 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.