Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CK 298/05 Generato dall'IA

Supreme Court allows new claims in commercial summary proceedings despite preclusion rules.

Numero d'incarto IV CK 298/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially overturned the appellate court's decision, which had dismissed new claims raised after the defendant filed an objection. The plaintiff initially sought a full payment for cement and damages but later modified the suit to include specific compensation categories after the objection was lodged. The court ruled that strict preclusion rules do not apply to such modifications in commercial summary proceedings, allowing the appeal to be re-examined on the merits.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 479 § 12 pkt 1 k.p.c.; Art. 193 k.p.c.: In commercial summary proceedings, the strict preclusion rules of Art. 479 § 12 pkt 1 k.p.c. do not apply to modifications of the claim under Art. 193 k.p.c., permitting the introduction of new facts and evidence.

Parole chiave

Generato dall'IA
commercial summary proceedings modification of claim preclusion of evidence civil procedure code new claims after objection

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 479 § 12 pkt 1 k.p.c.
pozwanego, powinna być oceniona z perspektywy art. 479 12 § 1 k.p.c.
Art. 193 k.p.c.
mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 193 k.p.c. i 47912 § 1 k.p.c.
Art. 393 § 13 pkt 1 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 39313 § 1 k.p.c.).
art. 47912 § 1 k.p.c
uchybieniem terminu z art. 47912 § 1 k.p.c., nie mogły więc być rozpoznane.
art. 193 k.p.c
mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 193 k.p.c.
art. 495 § 2 k.p.c
to w art. 495 § 2 k.p.c., zgodnie, z którym w toku postępowania po wniesieniu zarzutów
art. 5054 k.p.c
postępowaniu uproszczonym w art. 5054 k.p.c.
art. 39313 § 1 k.p.c
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 39313 § 1 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok SN z 28 lutego 1958 r., III CR 464/57
uchwała SN z 17 lutego 2004 r., III CZP 115/03
powoływania (uchwała SN z 17 lutego 2004 r., III CZP 115/03, OSNC z 2005 r., nr 5,
I CK 363/02
2003 r., I CK 363/02, OSP z 2004 r., nr 11, poz.
III CZP 115/03
Civil procedure: Defendant loses right to raise new claims without showing impossibility or late necessity.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CK 298/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 października 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Stanisław Dąbrowski

SSA Aleksandra Marszałek (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Grupy Inwestycyjno - Przemysłowej "E.(...)" Spółki z o.o. w K.

przeciwko D.M. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w

dniu 20 października 2005 r., kasacji strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego z

dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok w części zmieniającej wyrok Sądu I instancji (pkt. I a i b)

oraz w części orzekającej o kosztach procesu (pkt. III i IV) i w tym zakresie sprawę

przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok

Sądu Okręgowego w B. z dnia 31 sierpnia 2004 r. w ten sposób, że w miejsce

zasądzonej nim na rzecz strony powodowej Grupy Inwestycyjno – Przemysłowej „E.(...)”

kwoty 52.665 zł., zasądził od pozwanego D. M. kwotę 20.038 zł. Sprawa niniejsza

rozpoczęła się pozwem, którym strona powodowa domagała się orzeczenia nakazem

zapłaty w postępowaniu upominawczym, że pozwany ma jej zapłacić 64.730 zł., jako

należność za kupiony u powódki cement. Do pozwu dołączono cztery faktury, którymi

powódka dowodziła zgłoszone żądanie. Nakazem z dnia 1 kwietnia 2004 r.

uwzględniono żądanie pozwu w całości. W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany

zakwestionował istnienie zobowiązań wskazanych w pozwie i fakturach. Strona

powodowa w odpowiedzi na sprzeciw zmieniła żądanie pozwu, wskazując, że na

dochodzoną

kwotę

składają

się

następujące

należności:

30.624

zł.

tytułem

odszkodowania za szkodę spowodowaną nienależytym wykonaniem zobowiązania z

umów o usługi przeładunkowe i wynikające z tego braki cementu i stali, 19.465 zł.

tytułem należności za sprzedany pozwanemu cement, 14.640 zł. tytułem zwrotu

uiszczonych przez stronę powodową należności na rzecz pracowników pozwanego.

Sąd Okręgowy ustalił, że strony łączyły dwie umowy o świadczenie usług

przeładunkowych: cementu i stali. Współpraca stron zakończona została z końcem

września 2003 r. a w dniu 1 października 2003 r. przeprowadzono spis z natury w

miejscu składowania towarów, który wykazał braki cementu i stali o wartości

odpowiednio 17.767 zł. i 12.867 zł. Roszczenie odszkodowawcze uznał Sąd pierwszej

instancji za uzasadnione w całości. Z pozostałych, uwzględnił kwotę 16.041 zł., jako

należność za sprzedany pozwanemu cement i 6000 zł. z tytułu zwrotu nakładów

poniesionych przez powódkę na uruchomienie magazynów pozwanego w trakcie

obowiązywania umowy. Ostatecznie, łącznie zasądził kwotę 52.665 zł. Rozpoznając

apelację pozwanego, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok zasądzając w miejsce kwoty 52.665

zł., kwotę 20.038 zł. Sąd ten uznał, że dopuszczalność rozpoznania nowych twierdzeń

powódki zgłoszonych dopiero po wniesieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty przez

pozwanego, powinna być oceniona z perspektywy art. 479 12 § 1 k.p.c. Uzależniona więc

była od wykazania przez powódkę, że powołanie tych twierdzeń w pozwie nie było

możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. Zdaniem Sądu Apelacyjnego,

powódka nie sprostała powyższemu w odniesieniu do twierdzeń dotyczących szkody,

wynikłej z nienależytego wykonania zobowiązania. Twierdzenia te, powołane z

uchybieniem terminu z art. 47912 § 1 k.p.c., nie mogły więc być rozpoznane. Czyni to

koniecznym pomniejszenie zasądzonej kwoty o kwotę odszkodowania (30.624 zł.) i

dodatkowo o 2003 zł., jako nieudowodnioną (zawyżoną) należność za sprzedany

cement.

Kasację od powyższego wyroku wniosła strona powodowa. W kasacji, opartej

na podstawie z art. d. 3931 pkt 2 k.p.c., strona powodowa, powołując się na mogące

mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 193 k.p.c. i 47912 § 1 k.p.c. przez ich

niewłaściwe

zastosowanie,

wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego

wyroku Sądu

Apelacyjnego w części, dotyczącej roszczenia odszkodowawczego (30.624 zł.) i

przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił, że

dokonana przez niego modyfikacja powództwa była dopuszczalna w świetle art. 193

k.p.c., a art. 47912 § 1 k.p.c. nie może prowadzić do odmiennych wniosków.

Konsekwencją dopuszczalności zmiany powództwa w postępowaniu gospodarczym,

powinno być przyznanie powodowi uprawnienia do powołania nowych twierdzeń i

dowodów na ich poparcie. W kasacji podniesiono nadto, że nawet w razie uznania, że

zmiana powództwa nie była dopuszczalna, i tak nie doszło do prekluzji zgłoszonych

twierdzeń i dowodów, bowiem potrzeba ich powołania powstała dopiero na skutek

wniesienia przez pozwanego sprzeciwu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie mają zastosowanie przepisy dotyczące kasacji w wersji redakcyjnej i

numeracji obowiązującej przed dniem 6 lutego 2005 r. (art. 3 ustawy z 22 grudnia 2004

r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego i ustawy – Prawo o ustroju

sądów powszechnych, Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98).

Kasacja jest uzasadniona. W pierwszej kolejności rozważenia wymagała

kwestia, czy w sprawie gospodarczej, prowadzonej według przepisów o postępowaniu

upominawczym, powód może, po wniesieniu przez pozwanego sprzeciwu od nakazu

zapłaty, zmienić powództwo. Przedmiotowa zmiana powództwa w postępowaniu

cywilnym uregulowana jest w art. 193 k.p.c. Zgodnie z jego treścią; zmiana powództwa

jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na właściwość sądu. Zastrzeżenie to jest jedynym

ograniczeniem,

wprowadzonym

ogólnymi

przepisami

o

postępowaniu.

Zmiana

powództwa, to zmiana jego istotnych elementów, tj. żądania oraz podstawy prawnej i

faktycznej. Oczywiście, zmiana nie musi obejmować ani całości powództwa, ani

wszystkich wskazanych elementów. Może ograniczać się do części sformułowanego

żądania, jednego lub kilku innych elementów powództwa. W sprawie niniejszej powód

zmienił podstawę faktyczną i prawną, co do części żądania, bowiem zrezygnował z

żądania zapłaty z tytułu nieuiszczonej ceny sprzedaży, a w to miejsce domagał się

zapłaty odszkodowania za nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług

przeładunkowych, przy czym wysokość dochodzonej kwoty nie uległa zmianie. Zakaz

przekroczenia przepisów o właściwości nie został więc naruszony, co oznacza, że w

świetle ogólnych zasad regulujących dopuszczalność zmiany powództwa, dokonane

przez stronę powodową przekształcenie przedmiotowe, uznać trzeba za spełniające

powyższe reguły. Sprawa niniejsza toczy się jednak w trybie postępowań odrębnych –

postępowania upominawczego i postępowania w sprawach gospodarczych. Według

utrwalonego w judykaturze poglądu, stosowanie w jednej sprawie różnych uregulowań

przyjętych, w mających zastosowanie w sprawie postępowaniach odrębnych, odbywa

się zgodnie z regułą, że norma szczególna - obowiązująca w jednym postępowaniu uchyla szersze uprawnienie przewidziane w przepisach drugiego (wyrok SN z 3 grudnia

2003 r., I CK 363/02, OSP z 2004 r., nr 11, poz. 142). Przepisy o postępowaniu w

sprawach gospodarczych, jak również przepisy o postępowaniu upominawczym, nie

zawierają jednak żadnych szczególnych unormowań dotyczących przedmiotowej

zmiany powództwa w tych postępowaniach. Pozwala to na przyjęcie, że taka zmiana w

toku tych postępowań odrębnych jest dopuszczalna. Ilekroć ustawodawca taką

możliwość chciał ograniczyć lub wyeliminować, decydował o tym wprost w przepisach

regulujących właściwe postępowanie odrębne. I tak w postępowaniu nakazowym uczynił

to w art. 495 § 2 k.p.c., zgodnie, z którym w toku postępowania po wniesieniu zarzutów

nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych, w

postępowaniu uproszczonym w art. 5054 k.p.c. stanowiącym, ze zmiana powództwa jest

niedopuszczalna. Pozostaje dalej do rozważenia, czy dopuszczalność zmiany

powództwa i ewentualnie, w jakim zakresie, została ograniczona art. 479 12 § 1 k.p.c. W

myśl tego przepisu, w pozwie powód jest obowiązany podać wszystkie twierdzenia oraz

dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku

postępowania, chyba że wykaże, iż ich powołanie w pozwie nie było możliwe, albo że

potrzeba powołania wynikła później. Jest to jeden z przepisów, w ramach których

ustawodawca rozszerza oraz umacnia system prekluzji materiału procesowego

nieprzedstawionego

w

określonym

terminie,

sprzyjający

koncentracji

materiału

dowodowego. System ten polega, ujmując rzecz ogólnie, na nałożeniu na strony ciężaru

przedstawienia sądowi wszystkich znanych im faktów, dowodów i zarzutów w

określonym terminie, pod rygorem utraty możliwości późniejszego ich przytaczania lub

powoływania (uchwała SN z 17 lutego 2004 r., III CZP 115/03, OSNC z 2005 r., nr 5,

poz.77). Przepisy te, a w tym wypadku przepis art. 479 12 § 1 k.p.c., nie mogą być jednak

interpretowane w całkowitej izolacji od innych przepisów kodeksu postępowania

cywilnego a jeden z ich podstawowych celów, jakim jest sprawność postępowania, nie

może służyć do eliminowania ogólnych reguł obowiązujących w postępowaniu zwykłym,

z postępowań odrębnych, gdy normujące je przepisy ograniczeń takich wyraźnie nie

wprowadzają. Omawiany przepis nie dotyczy zmiany powództwa. Jak wyżej wskazano,

w sprawie gospodarczej toczącej się według przepisów o postępowaniu upominawczym

zmiana taka jest dopuszczalna. Zmiana powództwa z reguły stanowi zgłoszenie nowego

powództwa, z równoczesnym dorozumianym cofnięciem poprzedniego (wyrok SN z 28

lutego 1958 r., III CR 464/57, OSP z 1960 r., nr 11, poz. 290). Konsekwencją

powyższego jest dopuszczenie możliwości powołania nowych faktów i dowodów na

poparcie zmienionego powództwa. W innym wypadku, to znaczy przy przyjęciu, że zmiana

dopuszczalna jest tylko w ramach faktów i dowodów przytoczonych w pozwie, zmiana

powództwa byłaby bardzo ograniczona. Wyeliminowana zastałaby w zasadzie zmiana

podstawy faktycznej, trudno bowiem zakładać wariantowe uzasadnianie żądań, a nawet

wariantowe ich zgłaszanie. Często dopuszczalność zmiany sprowadzałaby się do

możliwości ograniczenia żądania, tylko taka zmiana, bowiem z reguły mieściłaby się w

przytoczonych w pozwie okolicznościach i nie wymagała dodatkowego dowodzenia.

Takie zawężenie przedmiotowej zmiany powództwa nie znajduje uzasadnienia w

przepisach postępowania cywilnego. Prowadzi to do wniosku, że w wypadku

przedmiotowej zmiany powództwa, odpowiadającej wymogom z art. 193 k.p.c.,

dokonanej w sprawie gospodarczej, toczącej się w postępowaniu upominawczym,

rygory określone w art. 47912 § 1 k.p.c. stosuje się do pisma modyfikującego

powództwo.

Sąd Apelacyjny zajmując odmienne stanowisko w tej kwestii, powództwa w

zmienionym kształcie w zasadzie nie rozpoznał. Końcowe stwierdzenia uzasadnienia o

niewykazaniu szkody, lakoniczne i bez jakiegokolwiek odniesienia się do odmiennych

ustaleń sądu pierwszej instancji i materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie,

nie dają podstaw do przyjęcia, że Sąd drugiej instancji, będący sądem merytorycznym,

rozpoznał apelację w tym zakresie.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 39313 § 1 k.p.c.).