Supreme Court quashes Notary Council ruling for exceeding exclusive national council fee-setting powers.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Notary Council's decision to classify excess contributions as overpayments. The Council argued it had authority to manage property under Article 35, but the Minister claimed exclusive fee-setting power belonged to the National Council. The court ruled that while the Council manages assets, it cannot alter the mandatory fee amounts established by the National Council, thereby violating the statutory allocation of competencies.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 35 ust. 1 pkt 4 Prawa o notariacie; Art. 23 ust. 1 Prawa o notariacie; Art. 40 ust. 1 pkt 8 Prawa o notariacie: The Notary Council's authority to manage property does not extend to determining the amount of monthly fees, which remains the exclusive competence of the National Council.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III ZS 2/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 kwietnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Halina Kiryło
SSN Maciej Pacuda
Protokolant Anna Pęśko
w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości
na uchwałę Rady Izby Notarialnej w W. Nr …/2012 z dnia […] w sprawie zaliczenia
nadpłaty wynikającej z tytułu podjęcia przez Walne Zgromadzenie Notariuszy Izby
Notarialnej w W. w dniu […] roku uchwały Nr …/2011 w sprawie zasad
finansowania wydatków samorządowych,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 12 kwietnia 2013 r.,
uchyla zaskarżoną uchwałę.
UZASADNIENIE
Minister Sprawiedliwości zaskarżył dnia 1 lutego 2013 r. uchwałę Rady Izby
Notarialnej w W. z dnia […] nr …/2012 w sprawie zaliczenia nadpłaty wynikającej z
tytułu podjęcia przez Walne Zgromadzenie Notariuszy Izby Notarialnej w W. w dniu
[…] uchwały nr …/2011 w sprawie zasad finansowania wydatków samorządowych
(dalej jako uchwała …/2012).
Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie art. 17 Konstytucji oraz art. 35, art.
23 i art. 40 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (jednolity
tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) przez to, że Rada Izby Notarialnej
w W. (dalej jako Rada) wypowiadając się w sprawie składek miesięcznych
notariuszy na potrzeby samorządu terytorialnego przekroczyła swoje kompetencje
ustawowe naruszając tym samym wyłączne w tym zakresie kompetencje Krajowej
Rady Notarialnej.
Uzasadniając zarzuty skargi Minister Sprawiedliwości podniósł, że Walne
Zgromadzenie Notariuszy Izby Notarialnej w W. (dalej jako Walne Zgromadzenie) w
dniu […] podjęło uchwałę nr …/2011 w sprawie zasad finansowania wydatków
samorządowych. Na mocy tej uchwały Walne Zgromadzenie zobowiązało Radę do
zaniechania w 2011 r. poboru składki na potrzeby samorządu terytorialnego w
części przekraczającej uchwaloną przez Krajową Radę Notarialną składkę
minimalną. Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2011 r., III ZS 3/11, Sąd Najwyższy uchylił
tę uchwałę uznając, że rozstrzygając o składkach na potrzeby samorządu
notarialnego Walne Zgromadzenie naruszyło wyłączną kompetencję Krajowej Rady
Notarialnej. Zaskarżoną uchwałą …/2012 Rada postanowiła zaliczyć jako nadpłaty
sumy wpłacone przez notariuszy w okresie pierwszych siedmiu miesięcy 2011 r.
tytułem miesięcznych składek w wysokości przewyższającej składkę minimalną
ustaloną przez Krajową Radę Notarialną. Jako podstawę prawną uchwały
wskazano art. 35 pkt 4 Prawa o notariacie, zgodnie z którym do zakresu działania
rady należy zarząd i rozporządzanie majątkiem izby. U podstaw zaskarżonej
uchwały leżało założenie, zgodnie z którym w okresie obowiązywania uchwały nr
…/2011, uchylonej wyrokiem Sądu Najwyższego w sprawie III ZS 3/11, notariusze
wchodzący w skład W. Izby Notarialnej mieli obowiązek płacić składki w wysokości
określonej w uchylonej uchwale. W związku z tym zaskarżona w niniejszej sprawie
uchwała służyła jedynie uporządkowaniu sytuacji w odniesieniu do składek
uiszczonych na podstawie uchwały nr …/2011.
Minister Sprawiedliwości podniósł, że zaskarżona uchwała ograniczyła
wysokość składek na potrzeby samorządu notarialnego do wysokości składki
minimalnej ustalonej przez Krajową Radę Notarialną, naruszając tym samym jej
wyłączną kompetencję. Zgodnie z art. 23 oraz art. 40 § 1 pkt 8 Prawa o notariacie
ustalenie wysokości składek należy do wyłącznej kompetencji Krajowej Rady
Notarialnej. Zaskarżona uchwała …/2012 modyfikuje zaś wysokość składek
wpłaconych w 2011 r. w okresie styczeń-lipiec. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2011 r., III ZS 3/11 miał charakter
konstytutywny i wywoływał skutki ex tunc, a zatem tak jakby uchylona uchwała nr
…/2011 nie została w ogóle podjęta. Na tej podstawie Minister Sprawiedliwości
uznał, że brak podstaw do kwalifikacji jako nadpłaty składek uiszczonych przez
notariuszy zrzeszonych w W. Izbie Notarialnej w okresie obowiązywania uchylonej
uchwały nr …/2011, których wysokość przekraczała składkę minimalną, określoną
przez Krajową Radę Notarialną. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 35 pkt 4
ustawy Minister Sprawiedliwości podniósł, że w zakresie kompetencji rady do
sprawowania zarządu i rozporządzania majątkiem izby nie mieści się uprawnienie
do kształtowania składki miesięcznej ustalonej przez Krajową Radę Notarialną.
W odpowiedzi na skargę Ministra Sprawiedliwości Rada Izby Notarialnej w
W. wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie w całości. Rada domagała się
odrzucenia skargi z powodu niewskazania przez Ministra Sprawiedliwości, czy
uchylenie uchwały ma nastąpić w całości czy w części.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Skarga Ministra Sprawiedliwości ma uzasadnione podstawy.
Wniosek
Rady
o
odrzucenie
skargi
Ministra
Sprawiedliwości
jest
bezpodstawny. Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu kasacyjnym do
postępowania ze skargi w trybie nadzoru nad uchwałami organów samorządu
notarialnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2012 r., III ZS
6/11) nie oznacza, że do skargi Ministra Sprawiedliwości stosuje się wymogi
formalne przewidziane dla skargi kasacyjnej. Skarga Ministra Sprawiedliwości nie
jest skargą kasacyjną w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz przewidzianym w
ustawach korporacyjnych środkiem prawnym służącym kontroli uchwał organów
samorządu zawodowego. Ponadto z petitum skargi Ministra Sprawiedliwości
wynika, że zaskarża on uchwałę Rady w całości, skoro wnosi o jej uchylenie.
Odnosząc się do meritum skargi Ministra Sprawiedliwości, Sąd Najwyższy
uznaje za zasadny zarzut naruszenia art. 35 pkt 4 Prawa o notariacie. Przepis ten
upoważnia radę do zarządu i rozporządzania majątkiem Izby. Nie upoważnia do
decydowania o wysokości składki. Tymczasem zaskarżona w niniejszej sprawie
uchwała odnosi się do wysokości składek uiszczonych przez notariuszy
zrzeszonych w W. Izbie Notarialnej w okresie styczeń-lipiec 2011 r. Wpłacone w
tym okresie składki w wysokości przekraczającej składkę minimalną nie stanowiły
nadpłaty, bo uchwała Rady bezpodstawnie obniżająca wysokość składki uchylona
została ex tunc wyrokiem Sądu Najwyższego w sprawie III ZS 3/11. Traktując jako
nadpłaty składki uiszczone przez notariuszy w wysokości wyższej, niż składka
minimalna określona przez Krajową Radę Notarialną, uchwała …/2012 prowadzi do
obniżenia wysokości składek faktycznie uiszczanych w 2011 r. przez notariuszy w.,
do czego przepis art. 35 pkt 4 Prawa o notariacie nie daje Radzie podstaw.
Zasadny jest także zarzut naruszenia art. 23 i art. 40 § 1 pkt 8 Prawa o
notariacie. Obowiązek opłacania składek miesięcznych na potrzeby organów
samorządu notarialnego wynika z art. 23 Prawa o notariacie. Przepis ten
dodatkowo precyzuje, że notariusze mają obowiązek uiszczać składki w wysokości
ustalonej przez Krajową Radę Notarialną. Wyłączną kompetencję Krajowej Rady
Notarialnej w zakresie ustalania wysokości składek potwierdza dodatkowo art. 40 §
1 pkt 8 Prawa o notariacie. Jak wskazano powyżej, uchwała …/2012, formalnie
traktując o kwalifikacji jako nadpłaty środków uiszczonych przez notariuszy w
wykonaniu obowiązku z art. 23 Prawa o notariacie, w rzeczywistości modyfikuje
wysokość składek miesięcznych, jakie na podstawie uchwały Krajowej Rady
Notarialnej notariusze zobowiązani byli uiszczać w 2011 r. Oznacza to, że uchwała
…/2012 została podjęta przez Radę w materii zastrzeżonej do kompetencji
Krajowej Rady Notarialnej.
Mając powyższe na względzie zaskarżoną uchwałę należało uchylić.