Supreme Court partially allowed Minister's appeal against Bar Council's rules on legal trainee court practice arrangements.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland partially revoked specific sections of the National Bar Council's regulation regarding legal trainee court practice. The Minister of Justice argued these rules violated the Constitution and the Advocates Act by allowing trainees to practice under agreements with local bar councils rather than solely under a supervising advocate. The court found the regulation clear and within the Bar Council's autonomy, striking down only the parts contradicting the Advocates Act while dismissing the rest of the appeal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 14 ust. 1, art. 14 ust. 2 Prawo o adwokaturze; The National Bar Council retains autonomy to organize practical training components for legal trainees through agreements with public institutions, provided such arrangements do not contradict the statutory framework governing the training program.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III ZS 2/12
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 maja 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Halina Kiryło
SSN Jerzy Kwaśniewski
Protokolant Ewa Wolna
w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości
na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r.,
w sprawie Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej w zakresie § 1 ust. 2 lit. f, §
2 ust. 3 lit. c oraz § 17 ww. Regulaminu,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 18 maja 2012 r.,
1. uchyla § 2 ust. 3 lit. c i § 17 ust. 2 zaskarżonej uchwały w
części dotyczącej odbywania praktyk w sądzie i prokuraturze na
podstawie porozumień zawartych z nimi przez okręgowe rady
adwokackie i w tym zakresie sprawę przekazuje Naczelnej
Radzie Adwokackiej do ponownego rozpoznania,
2. oddala skargę w pozostałym zakresie.
UZASADNIENIE
Działając na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo
o adwokaturze (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) Minister
Sprawiedliwości wniósł o uchylenie uchwały nr 55/2011 z dnia 19 listopada 2011 r.
Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie
Regulaminu odbywania
aplikacji
adwokackiej w zakresie § 1 ust. 2 lit. f, § 2 ust. 3 lit. c oraz § 17 tego Regulaminu.
Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie :
1. art. 87 ust. 1 Konstytucji z uwagi na naruszenie wyrażonej w nim zasady,
zgodnie z którą źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej
Polskiej są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz
rozporządzenia poprzez zawarcie w § 1 ust. 2 lit. f, § 2 ust. 3 lit. c oraz § 17
Regulaminu ustaleń niezgodnych z art. 76 ust. 1a Prawa o adwokaturze,
2. art. 76 ust. 1a Prawa o adwokaturze, poprzez nadanie przepisom § 1 ust.
2 lit. f, § 2 ust. 3 lit. c oraz § 17 Regulaminu brzmienia niezgodnego ze wskazanym
przepisem ustawy regulującym szkolenie aplikantów adwokackich z zakresu
działania sądownictwa powszechnego i prokuratury,
3. art. 2 Konstytucji z uwagi na naruszenie wynikającej z niego zasady
poprawnej legislacji, w tym dostatecznej określoności przepisów prawa poprzez
brak wyodrębnienia i jednoznacznego określenia szkolenia realizowanego na
podstawie art. 76 ust. 1a Prawa o adwokaturze, w § 1 ust. 2 lit. f, jak również
ze względu na niezgodne z tym przepisem używanie terminu „praktyka” w § 2 ust. 3
lit. c oraz w § 17 Regulaminu, a także wewnętrzną sprzeczność ust. 2 tego przepisu
Regulaminu i niejasną redakcję związaną z odniesieniem się w jego treści do trzech
przepisów prawa.
Naczelna Rada Adwokacka wniosła o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona tylko w tej części § 2 ust. 3 lit. c oraz § 17 ust. 2,
która jest sprzeczna z art. 76 ust. 1a Prawa o adwokaturze. Przepisy te stanowią,
że: § 2 ust. 3 lit. c – realizacja celu aplikacji adwokackiej odbywa się poprzez –
między innymi – odbycie praktyki w sądzie, prokuraturze, kancelarii notarialnej lub
innej instytucji publicznej, w tym szkoleń organizowanych w trybie art. 76 ust. 1a
Prawa o adwokaturze; § 17 ust. 2 – w okresie aplikacji, ponad obowiązkową
praktykę ujętą w ust. 1 (chodzi tu o praktykę wynikającą z porozumienia zawartego
w trybie art. 76 ust. 1a Prawa o adwokaturze – przyp. SN), okręgowa rada
adwokacka może skierować aplikanta na praktykę do innych organów niż
wymienione w art. 76 ust. 1a Prawa o adwokaturze, o których mowa w § 2 ust. 3 lit.
c na mocy porozumień zawartych z nimi przez okręgowe rady adwokackie, o ile
takie są zawarte. Natomiast będący wzorcem do stwierdzenia sprzeczności z
prawem tych przepisów art. 76 ust. 1a Prawa o adwokaturze stanowi, że aplikanci
odbywają w trakcie pierwszego roku aplikacji szkolenie z zakresu działania
sądownictwa powszechnego i prokuratury. Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej
zawiera co roku z Dyrektorem Krajowego Centrum Szkolenia Kadr Sądów
Powszechnych i Prokuratury, porozumienie w sprawie odbywania przez aplikantów
szkolenia z zakresu działania sądownictwa powszechnego i prokuratury, w którym
ustala się plan szkolenia mając na uwadze zarówno praktyczne, jak i teoretyczne
zapoznanie aplikantów ze sposobem funkcjonowania sądownictwa powszechnego i
prokuratury, sposób jego odbywania i czas trwania, a także wysokość
wynagrodzenia za przeprowadzone szkolenia.
Uchylone niniejszym wyrokiem przepisy Regulaminu, w części odnoszącej
się do prowadzenia szkoleń (praktyk) aplikantów w sądzie i prokuraturze przez
okręgowe
rady
adwokackie,
stanowią
powtórzenie
regulacji
poprzedniego
Regulaminu, który w tej części został uchylony przez Sąd Najwyższy wyrokiem z
dnia 8 kwietnia 2010 r., III ZS 6/09 (OSNP 2011 nr 21-22, poz. 287). Sąd
Najwyższy podziela wyrażony w tym wyroku pogląd, że szkolenie zorganizowane
na podstawie art. 76 ust. 1a Prawa o adwokaturze jest wyłączną formą szkolenia
aplikantów adwokackich z zakresu działania sądownictwa powszechnego i
prokuratury. Okręgowe rady adwokackie nie mogą więc uzupełniać tego szkolenia
przez organizowanie dla aplikantów praktyk w sądach i prokuraturach.
Pozostałe zarzuty skargi są bezzasadne. Przepis § 1 ust. 2 lit. f Regulaminu
stanowi, że przez użyte w nim określenie „szkolenie” rozumie się zajęcia w formie
warsztatów, wykładów, ćwiczeń, wykładów stacjonarnych lub wyjazdowych, jak i
praktyki objęte programem aplikacji. Zarzut sprzeczności z prawem tego przepisu
należy rozpoznać łącznie z zarzutem odnoszącym się do § 17 Regulaminu. Ten
przepis w 8 ustępach szczegółowo reguluje organizację praktyk aplikantów
adwokackich w różnych instytucjach publicznych. Dotyczy to kancelarii notarialnych
oraz innych instytucji publicznych, z którymi okręgowa rada adwokacka zawarła
stosowne porozumienie lub które zostały wskazane przez aplikanta, który wraz z
wnioskiem o skierowanie go na praktykę przedstawi wystawioną przez daną
instytucję
promesę
przyjęcia
go
na
praktykę.
Główny
zarzut
Ministra
Sprawiedliwości związany jest z użyciem w tych przepisach (to jest w § 1 ust. 2 lit. f
oraz w § 17 Regulaminu) pojęcia „praktyka”. Skarżący twierdzi, że szkolenie
aplikantów dotyczące praktyki powinno odbywać się wyłącznie pod opieką patrona
– adwokata i tylko w ramach tych czynności, do których uprawnieni są adwokaci, do
czego
wystarczające
umiejętności
aplikant
uzyskuje
w
trakcie
szkolenia
prowadzonego na podstawie art. 76 ust. 1a Prawa o adwokaturze. Odmienne
uregulowanie stanowi zaś przekroczenie kompetencji nadanej samorządowi
adwokackiemu, co narusza art. 58 ust. 12 lit. b Prawa o adwokaturze (przepis ten
zalicza do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej uchwalenie regulaminów
dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej). Te twierdzenia skarżącego
nie mają uzasadnienia w Prawie o adwokaturze i są jedynie wyrazem jego
przekonań co do najlepszego sposobu szkolenia aplikantów adwokackich. Wbrew
jego poglądowi nie mają one oparcia w art. 76 ust. 1a Prawa o adwokaturze, który
reguluje wyłącznie szkolenie w zakresie działalności sądów i prokuratur i nie można
z tego wnosić o niedopuszczalności prowadzenia przez organy adwokatury innego
szkolenia o charakterze praktycznym. W tym zakresie samorząd adwokacki działa
w granicach swobody wyznaczonej przez art. 17 ust. 1 Konstytucji. Wydane na
podstawie tego przepisu Prawo o adwokaturze przewiduje nadzór państwa nad tym
samorządem tylko w zakresie zgodności z prawem jego uchwał, a nie z punktu
widzenia celowości (art. 14 ust. 1).
Naczelna Rada Adwokacka trafnie podniosła w odpowiedzi na skargę, że
zaskarżona uchwała nie narusza zasad prawidłowej legislacji, wynikających z art. 2
Konstytucji. Przepisy regulaminu są sformułowane jasno i komunikatywnie.
Powołany wyżej § 17 ust. 2 odsyła wprawdzie do trzech innych przepisów, ale
niezastosowanie tego odwołania prowadziłoby do nadmiernego rozbudowania tej
jednostki redakcyjnej Regulaminu. Nadto, przepisy mają być komunikatywne dla ich
adresatów, którymi w tym przypadku są osoby o wykształceniu prawniczym. Użycie
w § 17 ust. 1 Regulaminu określenia „szkolenie” zamiast zastosowanego wyrazu
„praktyka” (w odniesieniu do szkolenia prowadzonego na podstawie art. 76 ust. 1a
Prawa o adwokaturze) byłoby bardziej poprawne, jednakże nie jest to wada
uzasadniająca ingerencję Sądu Najwyższego. Oba określenia są bliskoznaczne, a
nadto w § 1 ust. 2 lit. f Regulaminu praktyka jest wymieniona jako jedna z form
szkolenia.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 14 ust. 2
Prawa o adwokaturze.