Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III ZS 13/10 Generato dall'IA

Supreme Court orders Notarial Chamber to appoint mentors for trainees despite lack of notary consent.

Numero d'incarto III ZS 13/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland revoked the Notarial Chamber's refusal to appoint mentors for notarial trainees. The Chamber argued it lacked authority to force notaries to hire applicants, citing organizational limits and a prior regulation. The Court ruled that while hiring is optional, the Chamber has a public law duty to assign mentors, prioritizing public interest over individual notary consent.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 47 § 1 Prawa o notariacie; Art. 75 Prawa o notariacie: The Notarial Chamber is legally obligated to assign mentors to trainees, and this duty must be fulfilled even if individual notaries do not consent, as it serves the public interest inherent to the profession.

Parole chiave

Generato dall'IA
notarial training mentor appointment public law duty notary consent self-governance public interest administrative review

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 47 § 1 Prawa o notariacie
Działając na podstawie art. 47 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r.
art. 47 § 2 Prawa o notariacie
Z tych względów na podstawie art. 47 § 2 Prawa o notariacie orzeczono jak
art. 35 pkt 2 Prawa o notariacie
podstawie art. 35 pkt 2 Prawa o notariacie, a nadto postępowanie Rady w tym
art. 75 Prawa o notariacie
art. 75 Prawa o notariacie w związku z § 1 ust.
§ 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie aplikacji notarialnej
§ 1 ust. 2 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r.
art. 26 § 2 Prawa o notariacie
samorządzie notariuszy zrzeszonych w izbie (art. 26 § 2 Prawa o notariacie).
art. 17 ust. 1 Konstytucji
wykonujących zawód zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji).
art. 17 Konstytucji
Ministra Sprawiedliwości, że z przepisów art. 17 Konstytucji, art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III ZS 13/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Beata Gudowska

SSN Andrzej Wróbel

Protokolant Małgorzata Beczek

w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości

na uchwałę Rady Izby Notarialnej w P. L.dz. 3/2010 z dnia 6 stycznia 2010 r.

w sprawie zajęcia stanowiska w odpowiedzi na wniosek Ministra Sprawiedliwości o

podjęcie uchwał w sprawie wyznaczenia patronów dla aplikantów notarialnych z

naboru w 2009 r.,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 9 czerwca 2010 r.,

uchyla zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazuje Radzie Izby Notarialnej

w P. do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Działając na podstawie art. 47 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo

o notariacie (jednolity tekst: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) skargą z

dnia 9 kwietnia 2010 r. Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie uchwały L. Dz.

3/2010 Rady Izby Notarialnej w P. z dnia 6 stycznia 2010 r. w sprawie zajęcia

stanowiska w odpowiedzi na wniosek Ministra Sprawiedliwości o podjęcie uchwał w

sprawie wyznaczenia patronów dla aplikantów notarialnych z naboru w 2009 r. W

zaskarżonej

uchwale

Rada

wskazała

na

przyczyny

prawne

i

faktyczne

uzasadniające niepodjęcie uchwał zgodnych z wnioskiem Ministra. Podniosła, że

nie jest uprawniona do zmuszenia notariusza, aby zatrudnił aplikanta. Uprawnienie

to nie mieści się bowiem w sprawowaniu przez Radę nadzoru nad notariuszami na

podstawie art. 35 pkt 2 Prawa o notariacie, a nadto postępowanie Rady w tym

zakresie jest zgodne z jej uchwałą nr 18/59/2009 z dnia 9 grudnia 2009 r. Rada

podniosła także, iż zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie aplikacji notarialnej (Dz. U. Nr 258, poz. 2169 ze

zm.) aplikant może być również zatrudniony przez radę izby notarialnej, czyli że

ustawodawca przewidział możliwość, a nie przymus zatrudnienia aplikanta. W

naborze roku 2009 r. deklarację odbywania aplikacji w Izbie Notarialnej w P. złożyło

78 osób. Uwzględnienie ich wniosków przerosło możliwości organizacyjne Izby,

wskutek czego 29 osób nie uzyskało patrona.

W skardze Minister Sprawiedliwości zarzucił naruszenie:

1. art. 48 Prawa o notariacie przez niepodjęcie uchwały

zgodnie z

wystąpieniem Ministra Sprawiedliwości, mającej na celu realizację

ustawowych uprawnień aplikantów notarialnych,

2. art. 35 pkt 3, art. 72 § 1 i art. 73 Prawa o notariacie, przez

niewywiązanie się z obowiązku zorganizowania i prowadzenia aplikacji

notarialnej, a tym samym uniemożliwienie

odbywania aplikacji przez

część aplikantów, która powinna rozpoczynać się 1 stycznia każdego

roku,

3. art. 75 Prawa o notariacie w związku z § 1 ust. 2 i § 5 ust. 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. przez

niewywiązanie się z obowiązku wyznaczenia patronów dla aplikantów

niezatrudnionych przez notariusza lub radę izby notarialnej oraz przez

uniemożliwienie aplikantom pozaetatowym odbywania aplikacji.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zasadniczym zagadnieniem jest kwestia obowiązku notariusza objęcia

patronatu nad aplikantem notarialnym. W tym zakresie należy podzielić stanowisko

Ministra Sprawiedliwości, że z przepisów art. 17 Konstytucji, art. 35 pkt 3, art. 72 §

1 i art. 73 Prawa o notariacie oraz § 1 powołanego rozporządzenia z 22 grudnia

2005 r. wynikają obowiązki dla rady izby notarialnej oraz dla notariuszy. Rada jest

zobowiązana do zorganizowania i prowadzenia aplikacji notarialnej (art. 73 Prawa o

notariacie), w tym do zorganizowania szkolenia aplikantów (art. 35 pkt 3). Aplikacja

notarialna polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza

(art. 72 §1). Aplikantem notarialnym jest osoba, która została wpisana na listę

aplikantów przez radę izby notarialnej (art. 71 §3). Aplikant odbywa aplikację u

notariusza (patrona). Podstawą tego może być umowa o pracę między aplikantem i

notariuszem lub wyznaczenie przez radę notariusza na patrona dla aplikanta ( § 1

rozporządzenia z 22 grudnia 2005 r.). Orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmuje,

że rada izby notarialnej nie może uchylić się od tego obowiązku (tak wyroki z dnia

17 marca 2010 r., III ZS 7/09 i z dnia 13 maja 2010 r., III ZS 8/10, oba

niepublikowane).

Notariusz wyznaczony na patrona dla aplikanta jest obowiązany do przyjęcia

tej funkcji. Pożądane jest, aby odbywało się to za zgodą notariusza lub na jego

wniosek. Jeżeli jednak pozostała pewna liczba aplikantów, którzy nie mają patrona

bo nie zawarli umowy o pracę z notariuszem lub rada nie wyznaczyła ich na

podstawie uzgodnień z notariuszem, to rada może wyznaczyć notariusza na

patrona bez jego zgody.

Nałożenie obowiązku wyznaczenia patrona na radę izby notarialnej, która

jest jedynie organem izby notarialnej oznacza, że obowiązek ten spoczywa na

samorządzie notariuszy zrzeszonych w izbie (art. 26 § 2 Prawa o notariacie).

Obowiązek ten jest elementem publicznoprawnego obowiązku zorganizowania i

prowadzenia aplikacji notarialnej. Sposób jego wykonania został pozostawiony

radzie izby notarialnej, w granicach wyznaczonych

ustawą. Swoboda notariusza

jest węższa niż obywatela, bo jest członkiem samorządu zawodowego osób

wykonujących zawód zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji). Notariusz

musi brać udział w wykonywaniu zadań swego samorządu. Należyte szkolenie

aplikantów notarialnych leży w interesie publicznym. Ten interes i zaufanie do

zawodu notariusza byłyby naruszone, gdyby izba notarialna nie zapewniła

aplikantom realizacji ustawowego prawa do szkolenia dlatego, że koliduje to z

interesem notariuszy niewyrażających

zgody na objęcie patronatu. Przyjęcie

odmiennego stanowiska oznaczałoby, że notariusze swoim zachowaniem mogą

faktycznie derogować przepis ustawy zobowiązujący samorząd notarialny do

szkolenia aplikantów. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że – jak słusznie stwierdził

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 maja 1999 r. III SZ 1/99 (OSNAPiUS 2000, nr

22, poz. 840) – z przepisu art. 17 ust. 1 Konstytucji wynika, iż samorząd notarialny

w wykonywaniu swoich ustawowo określonych zadań powinien kierować się nie

tylko i nie przede wszystkim interesem zrzeszonych w nim osób, lecz interesem

publicznym.

Także nieuzasadnione są pozostałe argumenty Rady. W

odniesieniu do

powoływania się na jej uchwałę nr 18/59/2009 z dnia 9 grudnia 2009 r. dotyczącą

aplikacji notarialnej trzeba wskazać, że w części odnoszącej się do rozważanego

zagadnienia została ona uchylona z powodu sprzeczności z prawem przez Sąd

Najwyższy wyrokiem z dnia 17 marca 2010 r., III ZS 7/09. Prawo o notariacie nie

wprowadza obowiązku zatrudnienia aplikanta, lecz jedynie obowiązek wyznaczenia

przez radę izby dla niego patrona i to zagadnienie jest przedmiotem rozpoznawanej

sprawy. Trafna uwaga Rady o braku obowiązku zatrudnienia aplikanta nie odnosi

się do tego przedmiotu. Także słuszne jest spostrzeżenie

Rady, że przepis

upoważniający ją do sprawowania nadzoru nad notariuszami (art. 35 pkt 2 Prawa o

notariacie) nie jest podstawą do nałożenia przez radę na notariusza obowiązku

sprawowania patronatu, ale obowiązek ten – co wyżej wskazano – wynika z innych

przepisów.

Z tych względów na podstawie art. 47 § 2 Prawa o notariacie orzeczono jak

w sentencji.