Supreme Court dismisses Minister's appeal as moot after Notarial Council amended the contested regulation.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Minister of Justice's appeal against a Notarial Council resolution regarding notarial fees. The Minister argued the resolution violated constitutional and notarial law by treating specific fees as necessary expenses for parties. However, the Council had already amended the resolution to remove the contested provisions before the Supreme Court heard the case. Consequently, the court declared the proceedings moot because the legal issue no longer existed in force.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 47 ust. 1 Prawo o notariacie; Art. 47 ust. 2 Prawo o notariacie; Art. 355 § 1 k.p.c.: When a contested administrative act is amended or repealed before the final judgment, the proceedings become moot and the court must dismiss the appeal without ruling on the merits.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III ZS 12/08
POSTANOWIENIE
Dnia 13 marca 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)
SSN Jerzy Kwaśniewski
SSA Maciej Pacuda (sprawozdawca)
Protokolant Halina Kurek
w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości
na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej Nr […] z dnia … 2008 r., w sprawie
utworzenia i zasad funkcjonowania systemu informatycznego do prowadzenia
rejestru aktów poświadczenia dziedziczenia ,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 13 marca 2009 r.,
umarza postępowanie.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 18 grudnia 2008 r. została wniesiona skarga Ministra
Sprawiedliwości na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej Nr […] z dnia … 2008 r. w
sprawie utworzenia i zasad funkcjonowania systemu informatycznego do
prowadzenia rejestru aktów poświadczenia dziedziczenia. W skardze tej Minister
Sprawiedliwości zaskarżył wymienioną uchwałę w części dotyczącej § 3, w
zakresie, w jakim wskazany przepis określał, że wpłaty wnoszone przez notariuszy
na rzecz Funduszu Informatyzacji, w wysokości ustalanej przez Krajową Radę
Notarialną, stanowią niezbędny wydatek poniesiony przez notariusza w związku z
dokonaniem czynności notarialnej, przez co obciążał strony czynności notarialnej,
jaką jest akt poświadczenia dziedziczenia opłatami na rzecz tego Funduszu.
Minister Sprawiedliwości zarzucił uchwale w zaskarżonej części, iż jest
sprzeczna:
1. z art. 17 Konstytucji oraz art. 5 i art. 40 § 1 ustawy Prawo o notariacie przez
to, że Krajowa Rada Notarialna, określając wpłaty wnoszone przez
notariuszy na rzecz Funduszu Informatyzacji Notariatu w wysokości
ustalanej przez Krajową Radę Notarialną jako niezbędny wydatek poniesiony
przez notariusza w związku z dokonaniem czynności notarialnej, faktycznie
obciążyła strony czynności notarialnej opłatami na rzecz Funduszu, czym
przekroczyła swoje uprawnienia,
2. z art. 5 § 2 ustawy Prawo o notariacie przez przyjęcie, że określona w § 3
pkt 2 uchwały wpłata na rzecz Funduszu Informatyzacji Notariatu stanowi
niezbędny wydatek poniesiony przez notariusza w związku z dokonaniem
czynności notarialnej, podczas gdy wynikający z § 3 pkt 3 i 4 zaskarżonej
uchwały sposób ustalania wysokości „należności za pojedynczy wpis do
rejestru” nie pozwala na przyjęcie, że jest to „niezbędny wydatek”, o którym
mowa w art. 5 § 2 ustawy Prawo o notariacie.
Wskazując na powyższe zarzuty, Minister Sprawiedliwości wniósł o
uchylenie uchwały w zaskarżonej części.
W piśmie z dnia 11 lutego 2009 r. Prezes Krajowej Rady Notarialnej
zawiadomił Sąd Najwyższy o tym, iż uchwałą z dnia 6 lutego 2009 r. Krajowa Rada
Notarialna uchyliła uchwałę z dnia 15 listopada 2008 r. w zaskarżonej części oraz
nadała § 3 tej uchwały nowe brzmienie, które nie zawiera już kwestionowanego
przez Ministra Sprawiedliwości punktu 2. Do tego pisma został również załączony
odpis uchwały z dnia 6 lutego 2009 r.
Na
rozprawie
przed
Sądem
Najwyższym
pełnomocnik
Ministra
Sprawiedliwości podtrzymał skargę, natomiast pełnomocnik Krajowej Rady
Notarialnej wniósł u umorzenie postępowania wobec faktu, iż skarga Ministra
Sprawiedliwości stała się bezprzedmiotowa. Równocześnie pełnomocnik Krajowej
Rady Notarialnej wnosił o rozważenie przez Sąd Najwyższy odroczenia rozprawy,
podając, iż przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa zainicjowana skargą
Krajowej Rady Notarialnej, w której została zakwestionowana zgodność z
Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 95i § 1 ustawy Prawo o notariacie,
nakładającego na Krajową Radę Notarialną obowiązek wprowadzenia i utrzymania
systemu
informatycznego
do
prowadzenia
rejestru
aktów
poświadczenia
dziedziczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Miał rację pełnomocnik Krajowej Rady Notarialnej, podnosząc że w sytuacji
zmiany brzmienia § 3 uchwały z dnia 15 listopada 2008 r., poprzez wyeliminowanie
z
niego
zapisów
kwestionowanych
w
skardze
Ministra
Sprawiedliwości,
postępowanie zainicjowane tą skargą stało się bezprzedmiotowe. Zapisy te bowiem
w dacie rozpoznania sprawy nie istniały już w obrocie prawnym, a więc nie mogły
być przedmiotem oceny dokonywanej przez Sąd Najwyższy, ani tym bardziej
przedmiotem orzeczenia, o którym mowa w art. 47 § 2 ustawy z dnia 14 lutego
1991 r. - Prawo o notariacie. Wypada również dodać, że zaskarżona uchwała
została zmieniona, nie wywołując dotychczas skutków w sferze praw i obowiązków
stron czynności notarialnych.
Powołany art. 47 ustawy – Prawo o notariacie przewiduje możliwość
zaskarżenia
przez
Ministra
Sprawiedliwości
uchwał
organów
samorządy
notarialnego w razie ich sprzeczności z prawem. W § 2 określa z kolei, jakiego
rodzaju orzeczenia mogą zapaść w wyniku postępowania wszczętego przed
Sądem Najwyższym. Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy utrzymuje
zaskarżoną uchwałę w mocy lub uchyla uchwałę i przekazuje sprawę do
ponownego rozpoznania właściwemu organowi samorządu, ustalając wytyczne co
do sposobu jej załatwienia. Skargę spóźnioną Sąd Najwyższy pozostawia bez
rozpoznania. Treść omawianego art. 47 § 2 wskazuje zatem, iż w sposób niepełny
reguluje on postępowanie toczące się przed Sądem Najwyższym ze skargi Ministra
Sprawiedliwości, nie odsyłając do żadnych przepisów proceduralnych. W tej
sytuacji należy przyjąć, że w przepisach ustawy Prawo o notariacie występuje luka
w prawie dotycząca regulacji postępowania, którą trzeba wypełnić w drodze
analogii, stosując odpowiednio przepisy procedury najlepiej odpowiadającej
charakterowi rozpatrywanego środka prawnego. W postanowieniu z dnia 24 maja
1994 r., I PO 6/94 (OSNP 1994 nr 7, poz. 119) Sąd Najwyższy, rozpatrując
podobną sprawę, wyraził pogląd, iż skarga Ministra Sprawiedliwości na uchwałę
samorządu notarialnego jest szczególnym środkiem zaskarżenia i dlatego należy
stosować do niej odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o rewizji.
Z kolei w postanowieniu z dnia 14 sierpnia 2008 r., III ZS 8/08, Sąd Najwyższy
stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym oznacza to, iż per analogiam należy
stosować w pierwszej kolejności przepisy dotyczące postępowania kasacyjnego, a
dopiero w dalszej kolejności przepisy o postępowaniu apelacyjnym (art. 39821
k.p.c.) lub postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji (art. 391 w związku z art.
39821 k.p.c.). Podzielając te poglądy, Sąd Najwyższy uznał zatem, iż sytuacja, do
której doszło w rozpoznawanej obecnie sprawie najbardziej odpowiada opisanej w
art. 355 § 1 k.p.c. Wprawdzie skarżący nie cofnął skargi, jednakże z powodu
uchylenia przez samorząd notarialny zaskarżonego przepisu uchwały z dnia 15
listopada 2008 r. oraz zastąpienia go przepisem niezawierającym kwestionowanej
w skardze regulacji wydanie orzeczenia co do istoty sprawy stało się zbędne.
Biorąc to pod uwagę oraz opierając się na treści wymienionych wcześniej
przepisów, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.