Supreme Court ruled that striking the court's ex officio duty to consider statute of limitations in Labor Code aligns it with Civil Code. The court held that the legislature's intent to harmonize labor and civil law prevails over ambiguous text, meaning the court no longer acts ex officio on limitation periods. The decision clarifies that the duty to consider statute of limitations ex officio in labor disputes was abolished by the 1996 amendment to the Labor Code, aligning it with the Civil Code where the court only considers it upon the party's objection. The court prioritized the legislature's clear intent to harmonize labor and civil law over the ambiguous text of the amended Labor Code. This ruling establishes that the duty to consider statute of limitations ex officio in labor disputes was abolished by the 1996 amendment to the Labor Code, aligning it with the Civil Code where the court only considers it upon the party's objection. The court prioritized the legislature's clear intent to harmonize labor and civil law over the ambiguous text of the amended Labor Code. This ruling establishes that the duty to consider statute of limitations ex officio in labor disputes was abolished by the 1996 amendment to the Labor Code, aligning it with the Civil Code where the court only considers it upon the party's objection. The court prioritized the legislature's clear intent to harmonize labor and civil law over the ambiguous text of the amended Labor Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled that the 1996 amendment to the Labor Code abolished the court's duty to consider statute of limitations ex officio in labor disputes. The plaintiff argued that the court should still act ex officio, while the defendant contended that the removal of the specific provision meant the court no longer has this duty. The court decided that the legislature's clear intent to harmonize labor law with the Civil Code prevails over the ambiguous text of the amended statute.
Regesto Legislator
Generato dall'IAUstawa z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw; przy wykładni art. 292 KP należy dać pierwszeństwo woli ustawodawcy, działającego racjonalnie i zgodnie z postulowanymi kierunkami zmian, a nie niezbyt precyzyjnej treści przepisu.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Uchwała z dnia 6 marca 1998 r.
III ZP 50/97
Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef
Iwulski (sprawozdawca), Maria Mańkowska.
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Witolda Bryndy,
w sprawie z powództwa Barbary J.-S. przeciwko Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w T. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 6 marca 1998 r.
zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu postanowieniem z dnia 13 listopada 1997 r. [...] do
rozstrzygnięcia w trybie art. 390 KPC
Czy po skreśleniu przepisu § 2 art. 292 KP dokonanym ustawą z 2 lutego
1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr
24, poz. 110) ustał obowiązek uwzględnienia z urzędu przedawnienia przez Sąd
Pracy ?
p o d j ą ł następującą uchwałę:
Po upływie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku pracy ten,
przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia (art. 292 KP).
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu przedstawił rozpatrywane zagadnienie prawne w następującym stanie sprawy. Powódka
Barbara J.-S. była zatrudniona w pozwanej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej
w T. w okresie od 1 września 1990 r. do 31 marca 1997 r. na stanowisku psychologa. Z dniem 1 kwietnia 1993 r. wstrzymano jej wypłatę dodatku za pracę w trudnych warunkach. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Toruniu wyrokiem z dnia 30 czerwca
1997 r. [...], oddalił powództwo o zapłatę tego dodatku. Zdaniem Sądu Rejonowego
w okresie objętym pozwem obowiązywało zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej
z dnia 29 kwietnia 1993 r. zmieniające zarządzenie w sprawie wynagradzania
nauczycieli, które pomijało nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych, jako
uprawnionych do pobierania dodatku za trudne warunki pracy. Nadto Sąd Rejonowy
uwzględnił z urzędu, że roszczenie jest częściowo przedawnione.
Sąd Wojewódzki powziął wątpliwości co do tej wykładni. Podniósł, że w nowym brzmieniu art. 292 KP budzi wątpliwości, czy w sprawach ze stosunku pracy
przedawnienie należy uwzględniać z urzędu, czy na zarzut pozwanego. Z jednej
strony skreślono bowiem przepis § 2, a z drugiej utrzymano sformułowanie, że roszczenia przedawnionego nie można dochodzić.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Do wejścia w życie ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks
pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.) art. 292 § 2
KP stanowił, że organ powołany do rozstrzygania sporów (sąd pracy) uwzględnia
upływ przedawnienia z urzędu. Może jednak nie uwzględnić upływu przedawnienia,
jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne. Oznaczało to, że regulacje prawne dotyczące
uwzględniania upływu przedawnienia były co do roszczeń ze stosunków pracy odmienne niż określone w Kodeksie cywilnym. Ustawą z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) wprowadzono bowiem nowe
brzmienie art. 117 § 2 KC, z którego w sposób niewątpliwy wynika, że w prawie cywilnym przedawnienie roszczenia jest uwzględniane wyłącznie na zarzut procesowy
pozwanego. Przepis ten stanowi bowiem, że po upływie przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba
że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Przy nowelizacji Kodeksu pracy
skreślono przepis art. 292 § 2 KP. Jednoznacznym zamierzeniem ustawodawcy przy
dokonaniu tej zmiany było dostosowanie konstrukcji przedawnienia uregulowanego
Kodeksem pracy do art. 117 KC. Stwierdzało to wyraźnie uzasadnienie projektu,
według którego w ten sposób, także na gruncie prawa pracy zostanie przywrócona
zasada, iż tylko dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia, podniesieniem
zarzutu jego przedawnienia. To zamierzenie nie zostało zrealizowane w sposób
znajdujący jednoznaczne odzwierciedlenie w treści przepisu, wobec utrzymania
poprzedniego brzmienia art. 292 § 1 KP (bez oznaczenia §), który stanowi, że roszczenia przedawnionego nie można dochodzić. Skoro roszczenia nie można dochodzić, to można bronić poglądu, iż oznacza to utrzymanie w dalszym ciągu zasady
uwzględniania przez sąd przedawnienia z urzędu. Nie byłby to jednak pogląd
słuszny. Byłby on sprzeczny z wyraźną wolą ustawodawcy, a nadto zakładałby jego
nieracjonalne działanie. Oznaczałby bowiem, że w istocie nie wprowadzono żadnej
zmiany treści przepisu, mimo iż ustawodawca wyraźnie chciał to uczynić oraz dokonał zmiany przepisów i to tak jednoznacznej, jak skreślenie jednej jego części. Dążenie ustawodawcy do ujednolicenia zasad uwzględniania przedawnienia w prawie
pracy i w prawie cywilnym było przy tym racjonalne i powszechnie postulowane w
doktrynie. Wobec tego przy wykładni art. 292 KP należy dać pierwszeństwo woli
ustawodawcy, działającego racjonalnie i zgodnie z postulowanymi kierunkami zmian,
a nie niezbyt precyzyjnej treści przepisu.
Prowadzi to do udzielenia odpowiedzi jak w sentencji uchwały.