Supreme Court ruled teachers in psychological counseling centers lost hard conditions pay after April 1993. The court held that the new regulation explicitly excluded them from the statutory list. Strict interpretation of state-funded benefits requires clear legal basis for payment. The court decided that the exclusion was valid and no further rights existed. The ruling emphasized that administrative regulations must be precise to grant state benefits. Teachers could not claim rights based on general pedagogical classifications. The decision confirmed the validity of the 1993 exclusion order. No further claims were possible for this specific group. The court applied strict statutory interpretation principles. The outcome favored the state's regulatory authority. The legal issue concerned teacher compensation standards. The judgment clarified the scope of hard conditions pay.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court unanimously ruled that teachers employed in psychological counseling centers were not entitled to the hard working conditions allowance starting April 1, 1993. The lower court argued that previous regulations granted this right, but the Supreme Court found that a subsequent 1993 regulation explicitly excluded this specific group from the list of eligible recipients. The court emphasized that state-funded benefits must be granted based on strict statutory interpretation, requiring clear legal grounds rather than general classifications or administrative discretion.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 34 ust. 1 Karty Nauczyciela; art. 36 Karty Nauczyciela: The right to a hard working conditions allowance for teachers in psychological counseling centers was excluded by a specific 1993 regulation, and such state-funded benefits require explicit statutory basis rather than general pedagogical classifications.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Uchwała z dnia 7 stycznia 1998 r.
III ZP 47/97
Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Andrzej Kijowski, Barbara Wagner.
Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra
Wiśniewskiego, w sprawie z powództwa Bożeny P. przeciwko Kuratorium Oświaty w
B. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 7 stycznia 1998 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Białymstoku postanowieniem z dnia 7 października 1997 r. [...] do
rozstrzygnięcia w trybie art. 390 § 1 KPC.
1. Czy nauczycielom zatrudnionym w poradniach psychologiczno-pedagogicznych przysługują dodatki do wynagrodzenia za pracę w trudnych warunkach od dnia
1 kwietnia 1993 r., określone w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 16 stycznia 1982 r. Karta
Nauczyciela (Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 z późn. zm.).
2. w razie pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie opisane w punkcie 1, w
jakiej wysokości powinny być wypłacane wyżej wymienione dodatki za okres od 1
kwietnia 1993 r.?
p o d j ą ł następującą uchwałę:
Nauczycielom zatrudnionym w poradniach psychologiczno-pedagogicznych nie przysługiwał po dniu 1 kwietnia 1993 r. dodatek do wynagrodzenia za
pracę w trudnych warunkach, określony w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U Nr 3, poz. 19 ze zm.).
Uzasadnienie
Uzasadniając wątpliwości prawne przedstawione w sentencji uchwały, Sąd
Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wskazał, że do
dnia 1 kwietnia 1993 r. nauczyciele zatrudnieni w poradniach psychologiczno-peda-
gogicznych mieli prawo do dodatku za pracę w trudnych warunkach na podstawie
przepisów wykonawczych wydanych w oparciu o Kartę Nauczyciela (§ 2 pkt 12 zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 31 lipca 1982 r. w sprawie wykazu
trudnych i uciążliwych warunków pracy oraz zasad wypłacania dodatków z tytułu
pracy w tych warunkach, Dz. Urz. MOiW Nr 11, poz. 98 ze zm., w brzmieniu nadanym przez zarządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 czerwca 1989 r., Dz.
Urz. MEN Nr 5, poz. 44 oraz § 16 ust. 1 pkt 9 zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 lipca 1989 r. w sprawie wynagradzania nauczycieli, M.P. Nr 29, poz.
222). O tym dodatku stanowi także art. 34 ust. 1 Karty Nauczyciela, według którego
nauczycielom pracującym w trudnych warunkach pracy oraz w warunkach szkodliwych dla zdrowia przysługują z tego tytułu dodatki. Zarządzenie Ministra Edukacji
Narodowej z dnia 29 kwietnia 1993 r. zmieniające zarządzenie w sprawie wynagradzania nauczycieli (M.P. Nr 23, poz. 339) wyłączyło nauczycieli zatrudnionych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych z grupy nauczycieli uprawnionych do dodatku za pracę w trudnych warunkach. Sąd II instancji powołał się także na postanowienie Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym z dnia 6 września 1996 r., KAS 1/96 (OSNAPiUS 1997 nr 7 poz. 121), w którym przyjęto, iż wstrzymanie z dniem 1 kwietnia 1993 r. wypłacania omawianego dodatku nie znajduje
oparcia w zarządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 kwietnia 1993 r., wykracza ono bowiem poza delegację ustawową z art. 34 ust. 2 i 3 Karty Nauczyciela.
Podniesiono również, iż prawo do tego dodatku nauczycieli zatrudnionych w poradniach psychologiczno-społecznych może wynikać z uznania ich za innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w szkołach (placówkach), którym to prawo
przyznaje przepis § 16 ust. 3 pkt 3 zarządzenia z dnia 29 kwietnia 1993 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.
U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) stanowi, że nauczycielom pracującym w trudnych i uciążliwych warunkach pracy oraz w warunkach szkodliwych dla zdrowia przysługują z tego
tytułu dodatki wymienione w ust. 2 i 3. Nauczyciele zatrudnieni w poradniach psychologiczno-pedagogicznych zajmują stanowiska wymienione w § 2 pkt 12 zarządzenia
Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 lipca 1982 r. w brzmieniu nadanym przez zarządzenie z dnia 30 czerwca 1989 r. zmieniające zarządzenie w sprawie wykazu
trudnych i uciążliwych warunków pracy oraz zasad wypłacania dodatków z tytułu pracy w tych warunkach (Dz. Urz. MEN Nr 5, poz. 44). Jednakże obok tej regulacji ma w
sprawie zastosowanie zarządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 lipca 1989
r. w sprawie wynagradzania nauczycieli (M.P. Nr 29, poz. 222 ze zm.), wydane także
na podstawie upoważnienia z Karty Nauczyciela (art. 36). Przepis ten upoważnia
Ministra Edukacji Narodowej nie tylko do określenia wysokości stawek wynagrodzenia zasadniczego, ale także do określenia zasad przyznawania dodatków do wynagrodzenia. Minister Edukacji Narodowej jest zatem uprawniony do ustalania wykazu
prac w trudnych warunkach oraz przysługującego z tego tytułu dodatku. Zarządzenie
tego Ministra z dnia 29 kwietnia 1993 r. zmieniające zarządzenie w sprawie wynagradzania nauczycieli (M.P. Nr 23, poz. 239), nie wymieniające wśród osób uprawnionych do tego dodatku nauczycieli zatrudnionych w poradniach psychologicznopedagogicznych, mogło zatem pozbawić ich prawa do tego świadczenia. Przepisy
płacowe - zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego - muszą być interpretowane w sposób ścisły. W szczególności dotyczy to przepisów przyznających
świadczenia z funduszy Państwa. Organ zarządzający państwową szkołą musi mieć
wyraźną podstawę prawną wynikającą z ustawy lub aktu wydanego z jej upoważnienia (do czasu zawarcia układu zbiorowego pracy dla nauczycieli) do dokonania wypłaty świadczenia na rzecz pracownika. Podstawą wypłaty w tym przypadku mogłoby
być także postanowienie Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym z
dnia 6 września 1996 r., KAS 1/96 (OSNAPiUS 1997 nr 7 poz. 121) uznające wstrzymanie wypłaty omawianego dodatku za sprzeczne z prawem. Jednakże postanowienie kolegium arbitrażu społecznego jest wiążące tylko wtedy, jeżeli przed poddaniem
sporu rozstrzygnięciu przez kolegium strona tego sporu nie postanowi inaczej (art. 16
ust. 6 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, Dz. U. Nr
55, poz. 236 ze zm.). W sprawie KAS 1/96 Minister Edukacji Narodowej zastrzegł, że
orzeczenie Kolegium nie będzie miało charakteru wiążącego. Orzeczenie to nie wiąże stron, a zatem także nie może być prawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy w
postępowaniu sądowym.
Prawo do dodatku z tytułu pracy w trudnych warunkach nie może także wynikać z uznania nauczycieli zatrudnionych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych jako "innych pracowników pedagogicznych". Przepisy płacowe dotyczące osób
zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Edukacji Narodowej jednoznacznie wyróżniają nauczycieli jako odrębną grupę zawodową i dlatego
nie można wobec nich stosować przepisów odnoszących się do innych pracowników,
w tym również wykonujących prace o charakterze pedagogicznym.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.
Notka
Postanowieniem z dnia 6 marca 1998 r., III ZP 50/97, Sąd Najwyższy rozpatrując w zwykłym składzie zagadnienie prawne, przedstawione przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Toruniu, dotyczące identycznej kwestii prawnej, przedstawił składowi powiększonemu
następujące zagadnienie: „Czy nauczycielowi zatrudnionemu w poradni psychologiczno-pedagogicznej w okresie od 1 kwietnia 1993 r. do 31 marca 1997 r. przysługiwał dodatek do wynagrodzenia za pracę w trudnych warunkach określony w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia
1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) ?” Nie zostało ono jeszcze rozpatrzone.