Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III ZP 36/97 Generato dall'IA

Supreme Court rules that partial vacation leave applies to teachers via Labor Code and Teachers' Charter.

Numero d'incarto III ZP 36/97
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that Article 1551 of the Labor Code applies to teachers in schools without school holidays through Article 91c of the Teachers' Charter. The lower court had dismissed the claim because it found the Teachers' Charter fully regulated vacation leave for such teachers. The Supreme Court clarified that the Charter only covers specific vacation scenarios and lacks provisions for partial leave, necessitating the application of the general Labor Code rule.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 1551 Kodeksu pracy; Art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela: When the Teachers' Charter does not regulate a specific employment matter, such as partial vacation leave, the general provisions of the Labor Code apply by reference.

Parole chiave

Generato dall'IA
partial vacation leave Teachers' Charter Labor Code lex specialis derogat legi generali employment law vacation entitlement supreme court ruling

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 1551 Kodeksu pracy
"Czy przepis art. 1551 KP ma zastosowanie do nauczycieli poprzez art.
Art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela
Zdaniem Prokuratora Prokuratury Krajowej, skoro art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela stanowi,
Art. 64 pkt 3 Karty Nauczyciela
Równocześnie na podstawie art. 64 pkt 3
Art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela
3 i art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela, a nie na podstawie art.
Art. 390 § 1 KPC
[...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 § 1 KPC:

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 24 października 1997 r.

III ZP 36/97

Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Adam

Józefowicz, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony

Kaszczyszyn, w zprawie z powództwa Marii G. przeciwko Poradni PsychologicznoPedagogicznej w L. o ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 24 października 1997 r. zagadnienia prawnego przekazanego

przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie postanowieniem z dnia 3 lipca 1997 r. [...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 § 1 KPC:

"Czy przepis art. 1551 KP ma zastosowanie do nauczycieli poprzez art. 91 c

ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.- Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.,

jednolity tekst: Dz. U. Nr 56 z 1997 r., poz. 357)"

p o d j ą ł następującą uchwałę:

Do nauczycieli zatrudnionych w szkołach, w których nie są przewidziane

ferie szkolne, ma zastosowanie art. 1551 KP w związku z art. 91 c ustawy z dnia 26

stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz. U. z 1997 r., Nr 56, poz.

357).

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie postanowieniem z 3 lipca 1997 r. [...] działając w trybie art. 390 § 1 KPC przedstawił Sądowi

Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:

?Czy przepis art. 1551 KP ma zastosowanie do nauczycieli poprzez art. 91c

ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr

56, poz. 357)@.

W uzasadnieniu przedstawionego zagadnienia prawnego, które powstało w

związku z rozpatrywaniem apelacji, Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że pojawiło się ono na tle

następującego stanu faktycznego:

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Limanowej wyrokiem z 28 kwietnia 1997 r. oddalił

powództwo Marii G. przeciwko pozwanej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w L. o

zapłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w wymiarze 7 tygodni,

ustalając, iż powódka była zatrudniona u strony pozwanej od dnia 1 września 1995 r. na

stanowisku psychologa w wymiarze 20 godzin tygodniowo na zasadach określonych w

Karcie Nauczyciela. Na wniosek powódki umowa ta uległa rozwiązaniu na zasadzie

porozumienia stron z dniem 1 lutego 1997 r. Równocześnie na podstawie art. 64 pkt 3

Karty Nauczyciela oraz art. 1551 KP dyrektor Poradni udzieliła powódce pięciu dni

urlopu w okresie od 27 stycznia 1997 r. do 31 stycznia 1997 r., który powódka

wykorzystała. Powódka zatrudniona była w placówce, w której nie były przewidziane

ferie szkolne.

Sąd Rejonowy w Limanowej na podstawie dyspozycji art. 64 i art. 65 Karty

Nauczyciela uznał, że prawo do uzyskania urlopu przez nauczyciela zatrudnionego w

placówce, w której nie są przewidziane ferie, nie jest uregulowane w Karcie Nauczyciela, a zatem w myśl art. 98 ust. 1 Karty Nauczyciela mają w tym zakresie zastosowanie

przepisy Kodeksu pracy. Skoro więc w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek

pracy, powódka przepracowała jedynie 1 miesiąc, to zgodnie z dyspozycją art. 155 1 KP

należy się jej tylko 1/12 z siedmiu tygodni przysługującego jej urlopu, czyli niecałe 5 dni.

Urlop ten powódka wykorzystała i w tej sytuacji nie przysługuje jej ekwiwalent pieniężny

za niewykorzystany urlop.

W apelacji od tego wyroku powódka zarzucała naruszenie przepisów prawa

materialnego i domagała się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa,

albo uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji

do ponownego rozpoznania. Zdaniem powódki zasadność jej roszczeń w niniejszej

sprawie powinna być oceniana na podstawie art. 64 ust. 3 i art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela, a nie na podstawie art. 1551 KP.

Przy rozpoznawaniu powyższej apelacji powstały poważne wątpliwości co do

tego, czy przepis art. 1551 KP ma zastosowanie do nauczycieli poprzez dyspozycję art.

91c ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr

56, poz. 357).

W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że umowa o pracę z powódką została

rozwiązana z dniem 1 lutego 1997 r. na zasadzie porozumienia stron , a także i to, że

pracodawca udzielił powódce 5 dni urlopu (w okresie od 27 stycznia 1997 r. do 31

stycznia 1997 r.) z przysługujących jej 7 tygodni urlopu, powołując się przy tym na art.

64 ust. 3 Karty Nauczyciela oraz na art. 155 KP.

Ustawa z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela normuje w sposób szczególny

uprawnienia i obowiązki nauczycieli i w tym zakresie stanowi bez wątpienia lex specialis

w stosunku do przepisów Kodeksu pracy. Dlatego art. 91c Karty Nauczyciela wyraźnie

stanowi, że przepisy Kodeksu pracy mają zastosowanie w stosunku do nauczycieli

jedynie w zakresie spraw, które nie zostały uregulowane w Karcie Nauczyciela. Odnosi

się to zarówno do nauczycieli mianowanych, jak i nauczycieli zatrudnionych na

podstawie umowy o pracę.

Wedle art. 64 ust. 1 Karty Nauczyciela, nauczycielowi zatrudnionemu w szkole,

w której organizacja pracy przewiduje ferie letnie i zimowe, przysługuje urlop

wypoczynkowy w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii i w czasie ich trwania. Równocześnie art. 65 Karty Nauczyciela stanowi, że nauczyciel zatrudniony w szkole, w

której organizacja pracy przewiduje ferie szkolne, uzyskuje prawo do pierwszego urlopu

w ostatnim dniu poprzedzającym ferie szkolne, a prawo do drugiego i dalszych urlopów

w każdym następnym roku kalendarzowym.

Natomiast nauczycielom zatrudnionym w szkołach, w których organizacja pracy

nie przewiduje ferii szkolnych, przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego w

wymiarze 7 tygodni w czasie ustalonym w planie urlopów (art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela). Nie odnosi się do nich jednak dyspozycja art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela,

bowiem dotyczy ona nauczycieli korzystających z urlopu w czasie ferii szkolnych. Na

mocy art. 91c Karty Nauczyciela należy w tym wypadku stosować przepis art. 165 KP.

Z kolei art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela stanowi, że w razie niewykorzystania

przysługującego urlopu wypoczynkowego nauczycielowi przysługuje ekwiwalent pie-

niężny za okres nie wykorzystanego urlopu (także w wyniku rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy), nie więcej jednak niż za 8 tygodni w odniesieniu do nauczycieli,

o których mowa w art. 64 ust. 1 Karty Nauczyciela oraz nie więcej niż za 7 tygodni w

odniesieniu do nauczycieli, o których mowa w art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, o ile

rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn powodujących utratę prawa do

urlopu wypoczynkowego. W świetle przepisów prawnych obowiązujących do dnia 31

grudnia 1996 r. obowiązek realizacji prawa do urlopu nabytego w danym roku

kalendarzowym obciążał w całości pracodawcę zatrudniającego pracownika w dniu

nabycia tego prawa, chyba że w grę wchodziły przyczyny uzasadniające utratę prawa

do nabytego urlopu. Natomiast z dniem 1 stycznia 1997 r., tj. z wejściem w życie

nowelizacji przepisów Kodeksu pracy, zmiana pracodawcy w ciągu roku kalendarzowego, bez względu na sposób ustania stosunku pracy oraz długość przerwy

dzielącej kolejne zatrudnienie, nie ogranicza, ani też nie wyłącza prawa pracownika do

urlopu. Jednakże zgodnie z obowiązującą aktualnie dyspozycją art. 1551 § 1 KP, urlop

nabyty w danym roku kalendarzowym przysługuje pracownikowi u każdego pracodawcy

zatrudniającego pracownika w ciągu roku, w wymiarze proporcjonalnym do okresu

przepracowanego w danym roku u każdego z pracodawców. W tej sytuacji, skoro w tym

zakresie brak stosownej regulacji w Karcie Nauczyciela, na podstawie art. 91c Karty

Nauczyciela zasadne jest stosowanie w tym wypadku art. 155 1 KP.

Uczestniczący w postępowaniu przed Sądem Najwyższym Prokurator Prokuratury Krajowej przedstawił w przedmiotowej sprawie odmienny pogląd prawny. Zdaniem Prokuratora Prokuratury Krajowej, skoro art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela stanowi,

że przepisy Kodeksu pracy winny być stosowane w odniesieniu do nauczycieli jedynie

?w zakresie spraw wynikających ze stosunku pracy, nie uregulowanych przepisami

ustawy@, to w sytuacji, gdy przepisy rozdziału 7 Karty Nauczyciela (?Uprawnienia

socjalne i urlopy@) regulują odrębnie zagadnienia urlopów nauczycieli, należy przyjąć,

że prawna problematyka urlopów nauczycieli należy do kategorii spraw uregulowanych

w Karcie Nauczyciela. Przy czym regulacja ta ma charakter zupełny w tym sensie, że

ustawodawca uregulował tylko takie zagadnienia, co do których uznał, że regulacja taka

jest konieczna, a w pozostałym zakresie w ogóle odstąpił od jakiejkolwiek regulacji

prawnej, najwyraźniej uznając, że jest ona zbędna i dlatego w pozostałym zakresie nie

jest dopuszczalne stosowanie przepisów Kodeksu pracy, także poprzez art. 91c ust. 1

Karty Nauczyciela.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Art. 91c ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity

tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357) stanowi, że: ?W zakresie spraw wynikających ze

stosunku pracy, nie uregulowanych przepisami ustawy, mają zastosowanie przepisy

Kodeksu pracy@. Tego rodzaju odesłanie prawne wskazuje wyraźnie na wzajemną

relację pomiędzy obiema ustawami, z których jedna - Kodeks pracy ma znamiona

ogólnej regulacji prawnej, określającej powszechnie obowiązujące zasady dotyczące

stosunków pracy (lex generalis), a druga - Karta Nauczyciela ma znamiona regulacji

prawnej szczególnej, odrębnej w stosunku do powszechnie obowiązujących zasad i dotyczącej stosunków pracy nauczycieli (lex specialis). Przy czym istota i sens sformułowania tego typu odesłania normatywnego w ustawie szczególnej opiera się zawsze na

założeniu, że regulacja prawna zawarta w tej ustawie nie ma znamion regulacji

wyczerpującej (zupełnej), bowiem w przeciwnym razie odesłanie takie byłoby już co do

zasady zbędne. W danym wypadku celem odrębnej regulacji prawnej zawartej w Karcie

Nauczyciela było wprowadzenie w odniesieniu do nauczycieli jedynie w pewnym, i to

niezbędnym zakresie (na co wskazuje między innymi preambuła do Karty Nauczyciela),

unormowań odbiegających od powszechnie obowiązujących zasad postępowania

dotyczących stosunków pracy. Natomiast w pozostałym zakresie te powszechnie

obowiązujące zasady postępowania powinny być stosowane także wobec nauczycieli.

Równocześnie, biorąc pod uwagę zbieżność przedmiotową regulacji prawnej obu

ustaw, które normują przecież sprawy z zakresu stosunków pracy, należy przyjąć, że

użyty w art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela zwrot normatywny ?sprawy (...) nie

uregulowane przepisami ustawy@ odnosi się do przedmiotu uregulowań zawartych w

poszczególnych przepisach Karty Nauczyciela, a nie do ?spraw@ rozumianych jako

synonim ogólnych zagadnień z zakresu stosunków pracy w ogóle, jak np. nawiązania,

zmiany i rozwiązania stosunków pracy, wynagrodzenia za pracę, urlopów

pracowniczych i innych. Wynika to zresztą także expressis verbis z dyspozycji art. 5 KP.

W tej sytuacji, w celu wyjaśnienia przedstawionego zagadnienia prawnego

należało rozważyć czy sprawa, której dotyczy dyspozycja art. 1551 KP została uregulowana przepisami Karty Nauczyciela. Przepis art. 1551 KP, dodany ustawą z dnia 2

lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.

Nr 24, poz. 110 ze zm.), wprowadził na gruncie prawa polskiego instytucję tzw. urlopu

cząstkowego, czyli urlopu ustalanego w wymiarze proporcjonalnym do okresu czasu

przepracowanego u pracodawcy, w sytuacji, gdy w ciągu roku kalendarzowego pracownik rozwiązał stosunek pracy z jednym pracodawcą i następnie nawiązał stosunek

pracy z innym pracodawcą. Ta sprawa nie została uregulowana w przepisach Karty

Nauczyciela i to pomimo, że ostatnie dwie nowelizacje Karty Nauczyciela (wynikające z

ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, Dz.U. Nr 87,

poz. 396 oraz z ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zmianie niektórych ustaw normujących funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej, Dz.U. Nr 106, poz. 496)

były przeprowadzone już po uchwaleniu wspomnianej dyspozycji art. 1551 KP.

W kontekście stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, na tle której pojawiło się

przedstawione zagadnienie prawne, należy w szczególności stwierdzić, że przedmiotem

regulacji art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela (dotyczącego prawa nauczyciela do

ekwiwalentu pieniężnego za okres przysługującego mu, a niewykorzystanego urlopu z

powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy i w innych ściśle określonych

sytuacjach) w związku z art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela (dotyczącym wymiaru urlopu

wypoczynkowego nauczycieli zatrudnionych w szkołach, w których nie są przewidziane

ferie szkolne) jest sprawa, której na gruncie przepisów Kodeksu pracy dotyczy

dyspozycja art. 171 § 1 KP i właśnie z tej przyczyny, w myśl zasady lex specialis

derogat legi generali, ten ostatni przepis prawny nie ma zastosowania w stosunku do

nauczycieli. Natomiast w przepisach Karty Nauczyciela brak jest uregulowań

dotyczących sprawy tzw. urlopów cząstkowych i dlatego w tym zakresie ma

zastosowanie art. 1551 KP w związku z art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 KPC orzekł,

jak w sentencji.