Court rules leaving a case unexamined under Art. 64 KPA does not require an administrative decision.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled that leaving an administrative petition unexamined under Article 64 of the Code of Administrative Procedure does not require issuing an administrative decision. The Ombudsman requested clarification on whether such a procedural outcome necessitates a formal decision under Article 104, noting conflicting interpretations in lower court jurisprudence. The court held that while no decision is needed, the authority must still register the petition and note the reason for non-examination to ensure procedural fairness and the right to appeal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 64 KPA; Art. 104 KPA: Leaving a petition unexamined pursuant to Article 64 of the Code of Administrative Procedure does not require the issuance of an administrative decision, as the procedural act of non-examination precludes the formal decision-making process required for jurisdictional proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego
z dnia 8 czerwca 2000 r.
III ZP 11/00
Przewodniczący: Prezes SN Jan Wasilewski, Sędziowie SN: Kazimierz
Jaśkowski, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Zbigniew Myszka, Jadwiga
Skibińska-Adamowicz, Andrzej Wasilewski (współsprawozdawca - autor uzasadnienia), Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara
Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2000 r. wniosku Rzecznika Praw
Obywatelskich, skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do rozpoznania przez skład siedmiu sędziów Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych Sądu Najwyższego, o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na
następujące pytanie prawne:
Czy pozostawienie bez rozpoznania podania o wszczęcie postępowania administracyjnego (art. 64 KPA) następuje w formie decyzji administracyjnej ?
p o d j ą ł następującą uchwałę:
Pozostawienie bez rozpoznania na podstawie art. 64 KPA podania o
wszczęcie postępowania nie wymaga wydania decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
I. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Sądu Najwyższego w trybie art.
16 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich
(Dz.U. z 1991 r. Nr 109, poz. 471 ze zm.) z wnioskiem o podjęcie uchwały mającej
na celu odpowiedź na pytanie: „Czy pozostawienie bez rozpoznania podania o
wszczęcie postępowania administracyjnego (art. 64 KPA) następuje w formie decyzji
administracyjnej ?”
W uzasadnieniu postawionego pytania, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił
w szczególności uwagę na istniejącą w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozbieżność w kwestii sposobu interpretacji art. 64 KPA. Bowiem zarówno w
odniesieniu do art. 64 § 1 KPA, który stanowi, że w sytuacji, gdy w podaniu, jakie
wpłynęło do organu administracji publicznej, „nie wskazano adresu wnoszącego i nie
ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania”, jak i w odniesieniu do art. 64 § 2 KPA, wedle którego
„Jeżeli podanie nie stanowi zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach
prawa, należy wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie siedmiu
dni z pouczeniem, że nie usunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania
bez rozpoznania”. Opis nakazanego tymi przepisami zachowania organu administracji publicznej, zawarty w słowach „podanie pozostawia się bez rozpoznania”, w
odniesieniu do takich samych lub porównywalnych sytuacji faktycznych interpretowany jest: a) nieraz jako tożsamy z obowiązkiem wydania decyzji administracyjnej (art.
104 KPA), która formalnie zakończy to postępowanie, choć nie rozstrzygnie sprawy
co do istoty (por. np. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1986 r. – III SAB 14/85; wyrok
NSA z dnia 3 lutego 1992 r. – IV SA 1377/91, OSP z 1993 r. Nr 10 poz. 205); b) a
nieraz jako tożsamy ze zwolnieniem z tego obowiązku, wobec przyjęcia, że w takiej
sytuacji organ administracji publicznej nie wydaje ani decyzji, ani postanowienia, bowiem „pozostawienie podania bez rozpoznania” w ogóle nie jest aktem administracyjnym i nie wywołuje żadnych skutków prawnych (por. np. wyrok NSA z dnia 23
stycznia 1996 r. – II SA 1473/94, OSP z 1997 r. Nr 7-8 poz. 136).
W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich, na aprobatę zasługuje stanowisko,
zgodnie z którym – mając na uwadze dyspozycję art. 64 w związku z art. 61 § 3 KPA
– „pozostawienie bez rozpoznania” podania o wszczęcie postępowania, oznacza dla
organu obowiązek wydania decyzji administracyjnej kończącej to postępowanie. Za
takim stanowiskiem przemawia także i to, że wydanie w takiej sytuacji decyzji administracyjnej stwarza możliwość formalnego korzystania z dalszej drogi prawnej (odwołania, a następnie skargi sądowej), która jest gwarantowana konstytucyjnie (art. 45
ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Każde podanie, w tym także żądanie, wyjaśnienie, odwołanie lub zażalenie,
skierowane do organu administracji publicznej albo w celu wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, o którym mowa w przepisach Działu II Kodeksu
postępowania administracyjnego, albo w związku z toczącym się już postępowaniem
jurysdykcyjnym „powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi,
jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach
szczególnych” (art. 63 § 2 KPA). Jeżeli więc art. 61 § 1 KPA stanowi, że jurysdykcyjne postępowanie administracyjne wszczynane jest także na żądanie strony i w
takim wypadku datą wszczęcia tego postępowania jest dzień doręczenia żądania
organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 KPA), to oznacza to, że wszczęcie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego jest możliwe na podstawie takiego
podania (żądania) skierowanego do organu administracji publicznej tylko wtedy, gdy
czyni ono zadość wymaganiom prawnym. Po pierwsze – wskazuje ono osobę, od
której pochodzi oraz jej adres; w sensie normatywnym oba te elementy zostały bowiem uznane za niezbędne dla indywidualizacji strony tego postępowania, czyli jej
oznaczenia i możliwości ustalenia miejsca jej pobytu, celem nawiązania z nią kontaktu (aspekt podmiotowy administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego); po
drugie – określa jej żądanie, czyli przedmiot postępowania (aspekt przedmiotowy
jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego); oraz po trzecie – czyni zadość
także ewentualnym dalszym wymaganiom prawnym, określonym innymi przepisami
ustawowymi. W konsekwencji, ustawa stanowi w sposób kategoryczny, że jeżeli w
skierowanym do organu administracji publicznej podaniu o wszczęcie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego nie został wskazany adres osoby, która je
wniosła, a organ administracji publicznej nie ma możliwości ustalenia adresu tej
osoby na podstawie posiadanych danych, to wówczas „podanie pozostawia się bez
rozpoznania” (art. 64 § 1 KPA), czyli nie wszczyna się jurysdykcyjnego postępowania
administracyjnego, a tylko ono kończone jest wydaniem decyzji (art. 104 – art. 105
KPA). W danym wypadku podanie nie spełnia bowiem wymagań koniecznych w celu
wszczęcia na jego podstawie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego,
niemożliwe jest bowiem nawiązanie kontaktu z osobą, która wnosi o jego wszczęcie
(art. 28 KPA). Tymczasem organ administracji publicznej jest obowiązany zapewnić
stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, począwszy od chwili jego
wszczęcia (art. 10 KPA), a przede wszystkim ma obowiązek zawiadomienia jej o
wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 KPA) i następnie także o wszelkich dalszych
czynnościach podejmowanych w tym postępowaniu (art. 39 i 40 KPA). Z tej właśnie
przyczyny, także w toku postępowania, strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ prowadzący postępowanie o każdej
zmianie swego adresu (art. 41 § 1 KPA), a w razie zaniedbania tego obowiązku
przyjmuje się, że doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek
prawny (art. 41 § 2 KPA). Naruszenie obowiązku prawnego zapewnienia stronie
udziału w postępowaniu stanowi natomiast podstawę do wznowienia postępowania
(art. 145 § 1 pkt 4 KPA).
Stąd w sytuacji, o której mowa jest w art. 64 § 1 KPA, nie może zostać
wszczęte jurysdykcyjne postępowanie administracyjne, co oznacza także, że podanie to (żądanie) nie może być załatwione poprzez wydanie decyzji (art. 104 i 105
KPA a contrario). Tym niemniej, w tym wypadku „pozostawienie podania bez rozpoznania” nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku jego załatwienia w
sposób zgodny z zasadą praworządności (art. 6 KPA) oraz zasadą pisemności (art.
14 w związku z art. 10 § 3 KPA). Stąd wniosek, że w takiej sytuacji organ administracji publicznej ma nie tylko obowiązek urzędowej rejestracji wniesienia tego podania
(żądania), lecz także obowiązek dokonania w aktach stosownej adnotacji o przyczynie „pozostawienia podania bez rozpoznania”.
Podobnie rzecz się przedstawia w wypadku, gdy podanie (żądanie) określa
wprawdzie osobę, od której pochodzi i jej adres oraz żądanie, ale nie czyni ono zadość „innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa”, a wnosząca je osoba,
pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia przez organ o konieczności usunięcia
stwierdzonych braków, nie usunęła ich w terminie siedmiu dni – wówczas organ administracji publicznej również „pozostawia bez rozpoznania” takie podanie (art. 64 §
2 KPA). Ponieważ jednak w tym wypadku organowi znany jest adres osoby wnoszącej podanie (żądanie), należy stanąć na stanowisku, że organ ten jest obowiązany
zawiadomić osobę, która wniosła podanie, także o tym, że zostało ono „pozostawione bez rozpoznania” (art. 237 § 3 w związku z art. 238 KPA).
Jednakże w każdym wypadku, gdy organ „pozostawia podanie bez rozpoznania” (art. 64 § 1 i § 2 KPA), osobie, która zarzuca organowi administracji publicznej
naruszenie prawa, polegające na bezczynności organu wobec zaniechania wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego
przez nią podania (żądania), przysługuje – na ogólnych zasadach – skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995
r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która powinna być wniesiona z zachowaniem trybu określonego w art. 34 tej ustawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.