Supreme Court dismisses lower court's request for legal question submission due to lack of standing.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland refused to accept a legal question submitted by a regional labor court regarding overtime calculation rules. The lower court sought binding guidance on whether social benefits should cover all actual overtime hours or only a proportional maximum. The court ruled that only specific high-level authorities, not first-instance courts, possess the statutory standing to request such rulings under the relevant procedural code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 390 § 1 KPC; Art. 18 KPC; Art. 20 ust. 1 ustawy o SN: The Supreme Court may only accept legal questions from specific statutory authorities, excluding first-instance courts, as the institution of binding precedent is an exceptional constitutional exception requiring strict interpretation of standing requirements.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 11 maja 2000 r.
III ZP 10/00
Sąd pierwszej instancji nie jest uprawniony do przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Katarzyna
Gonera (sprawozdawca), Barbara Wagner.
Sąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Wacława H. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego „G.” Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w B. o
zasądzenie podwyższonego świadczenia socjalnego pobieranego w okresie urlopu
górniczego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 11 maja 2000 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Będzinie
postanowieniem z dnia 10 lutego 2000 r. [...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 KPC
Czy użyte w art. 22 ust. 2 ustawy z 26.11.1998 r. „o dostosowaniu górnictwa...” – Dz.U. Nr 162. poz. 1112, dotyczące godzin nadliczbowych – sformułowanie:
„...zgodnie z Kodeksem pracy...” – oznacza wszystkie godziny nadliczbowe faktycznie przepracowane w okresie przyjętym za podstawę obliczenia świadczenia socjalnego, czy tylko proporcjonalną za ten okres ilość godzin nadliczbowych w stosunku
do maksymalnie dopuszczalnej w art. 133 § 2 kodeksu pracy tj. 150 godzin w roku
kalendarzowym a więc 37,5 godz. w kwartale oraz mając również na uwadze przepis
§ 9 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8.01.1997 r. – „w
sprawie szczegółowych zasad...” Dz.U. Nr 2 poz. 14 ?
p o s t a n o w i ł:
o d m ó w i ć podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Będzinie w sprawie z powództwa Wacława H.
przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego „G.” Spółce z o.o. w likwidacji z siedzibą w B.
o podwyższenie świadczenia socjalnego pobieranego przez powoda w okresie
urlopu górniczego z kwoty 1.937,85 złotych miesięcznie do kwoty 2.231,68 złotych
miesięcznie postanowieniem z dnia 10 lutego 2000 r. zwrócił się „z zapytaniem
prawnym do Sądu Najwyższego Izba Administracyjna Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie - na okoliczność: czy użyte w art. 22 ust. 2 ustawy z 26.11.1998 r.
„o dostosowaniu górnictwa...” – Dz.U. nr 162 poz. 1112 – dotyczące godzin nadliczbowych sformułowanie: „zgodnie z kodeksem pracy” – oznacza wszystkie godziny
nadliczbowe faktycznie przepracowane w okresie przyjętym za podstawę obliczenia
świadczenia socjalnego czy tylko proporcjonalną za ten okres ilość godzin nadliczbowych – w stosunku do maksymalnie dopuszczalnej w art. 133 § 2 kodeksu pracy tj.
150 godzin w roku kalendarzowym a 37,5 godzin w kwartale oraz mając na uwadze
przepis § 9 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8.01.1997 r. –
w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop –
Dz.U. nr 2 poz. 14”.
Postanowienie Sądu Rejonowego zawierające przytoczone „zapytanie
prawne” nie zostało uzasadnione i nie wskazuje również, na jakiej podstawie prawnej
(w jakim trybie) Sąd Pracy uznał za możliwe zwrócenie się z takim „zapytaniem” do
Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z uwagi na to, że wniosek Sądu Rejonowego o udzielenie odpowiedzi na
przedstawione pytanie prawne nie wskazuje podstawy takiego wystąpienia, należało
w pierwszej kolejności rozważyć skuteczność jego wniesienia przejawiającą się w
możliwości przystąpienia do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Przedstawione pytanie prawne nie podlega rozpoznaniu w trybie przewidzianym w art. 390 § 1 KPC. Zgodnie z treścią tego przepisu możliwość przedstawienia
do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości zachodzi tylko przy rozpatrywaniu apelacji w sprawie, w której kasacja
nie przysługuje, dotyczy zatem tylko sądu drugiej instancji rozpoznającego apelację.
Przedstawienie Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia pytania prawnego jest więc
instytucją postępowania apelacyjnego. Z wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia
prawnego w trybie art. 390 § 1 KPC nie może zatem wystąpić do Sądu Najwyższego
sąd rejonowy jako sąd pierwszej instancji. Sąd rejonowy może natomiast skorzystać
z możliwości, jaką stwarza art. 18 KPC, jeżeli przy rozpoznawaniu sprawy w tym sądzie powstanie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości.
Możliwość przedstawienia Sądowi Najwyższemu pytania prawnego w trybie
art. 390 § 1 KPC wyłącznie przez sąd rozpoznający apelację (sąd drugiej instancji)
wynika z charakteru rozstrzygania zagadnień prawnych w ramach sprawowanego
przez ten Sąd nadzoru judykacyjnego (por. uchwałę siedmiu sędziów SN z 30 marca
1999 r., III CZP 62/98, OSNC 1999, z. 10, poz. 166). Instytucja pytań prawnych, prowadząca do związania sądów niższych instancji w danej sprawie poglądem Sądu
Najwyższego zawartym w podjętej uchwale, jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady
podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji), a zatem
powinna być traktowana jako instytucja wyjątkowa, co nakazuje stosowanie ścisłej
wykładni art. 390 § 1 KPC także w odniesieniu do kręgu podmiotów uprawnionych do
wystąpienia z pytaniem prawnym.
Przedstawiony wniosek nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu także w
trybie przewidzianym dla podejmowania przez Sąd Najwyższy uchwał mających na
celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości w praktyce lub których
stosowanie wywołało rozbieżność w orzecznictwie. Takie bowiem uchwały - na podstawie art. 16 ust. 2 w związku z art. 13 pkt 3 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r., Nr 13, poz. 48 ze zm.) - Sąd Najwyższy może podejmować tylko na wniosek ustawowo do tego uprawnionych podmiotów: Pierwszego Prezesa lub Prezesa Sądu Najwyższego, Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, a w sprawach z
zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - Ministra Pracy i Polityki Socjalnej.
Ponadto na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) prawo do występowania do Sądu Najwyższego z wnioskami o wyjaśnienie przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych
budzących wątpliwości lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie przysługuje ogólnokrajowej organizacji międzyzwiązkowej i ogólnokrajowemu
związkowi zawodowemu reprezentatywnemu dla pracowników większości zakładów
pracy. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę z zakresu prawa pracy (sąd
pracy) nie mieści się w grupie podmiotów uprawnionych do wystąpienia do Sądu
Najwyższego z wnioskiem o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie
przepisów prawnych w trybie przewidzianym w przepisach ustawy o Sądzie
Najwyższym.
Z powyższych rozważań wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy w
istocie do czynienia z wnioskiem o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości skonstruowanym prawidłowo z
formalnoprawnego punktu widzenia, a jedynie z pozorem takiego wniosku. Uzasadniało to [...] wydanie postanowienia odmawiającego podjęcia uchwały na posiedzeniu
niejawnym.
Przedstawienie wniosku o wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przepisów prawnych przez podmiot do tego nieuprawniony stanowi przeszkodę dla merytorycznego
rozpoznania sprawy. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 20 ust. 1
ustawy o Sądzie Najwyższym postanowił odmówić podjęcia uchwały.