Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III UZP 1/07 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses legal question submission for resolving a specific pension case rather than a general legal issue.

Numero d'incarto III UZP 1/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court refused to accept the lower court's request to submit a legal question regarding a specific pension entitlement for a lawyer. The appellate court had formulated the question to determine if the insured qualified for early retirement under social security laws, which directly resolved the specific dispute. The Supreme Court ruled that such questions must be abstract and general, not merely ask how to decide a particular case, thereby dismissing the submission.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 390 § 1 k.p.c.; Art. 61 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym: A legal question submitted to the Supreme Court must be abstract and general, not merely ask how to decide a specific case.

Parole chiave

Generato dall'IA
legal question submission Supreme Court procedure pension entitlement abstract legal issue procedural dismissal social security law advocate status

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 390 § 1 k.p.c.
Zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia (art. 390 § 1 k.p.c.) nie może sprowadzać
Art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U.
Art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
(art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
Art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
podstawie art. 29 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
Art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze
Zgodnie bowiem z art. 24 ust.
art. 390 § 1 k.p.c
Zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia (art. 390 § 1 k.p.c.) nie może sprowadzać
art. 148 k.p.c
art. 326 § 1 k.p.c
Stosownie do treści art. 326 § 1 k.p.c., ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na posiedzeniu jawnym
art. 225 k.p.c
Rozprawa może być otwarta na nowo (art. 225 k.p.c.), a powinna być otwarta,
art. 316 § 2 k.p.c
jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu (art. 316 § 2 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 64/78
postanowieniu z dnia 11 października 1978 r., III CZP 64/78 (OSPiKA 1979 nr 5, poz.
III CZP 9/03
84), a także w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 marca 2003 r., III CZP 9/03

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Postanowienie z dnia 10 maja 2007 r.

III UZP 1/07

Zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia (art. 390 § 1 k.p.c.) nie może sprowadzać

się do pytania o sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jolanta

Strusińska-Żukowska (sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. sprawy z

wniosku Anny J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o

prawo do emerytury, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 7 lutego 2007 r. [...]

„Czy ubezpieczona wykonująca zawód adwokata ma prawo do emerytury na

podstawie art. 29 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., nr 39, poz. 353

ze zm.) ?”

o d m ó w i ł podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Siedlcach-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem

z dnia 15 marca 2006 r. zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału

w S. i przyznał Annie J. prawo do emerytury od 1 października 2005 r. Sąd ten ustalił, że ubezpieczona Anna J. (urodzona 9 czerwca 1948 r.) złożyła w dniu 25 października 2005 r. wniosek o emeryturę, wykazując łącznie 38 lat i 5 dni okresów

składkowych i nieskładkowych. Przed dniem złożenia wniosku pracowała w charakterze adwokata w Zespole Adwokackim w M.M. Wiek 55 lat osiągnęła 9 czerwca 2003

r. Sąd pierwszej instancji uznał, że ubezpieczonej przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grud-

nia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem

spełnia warunki wymagane do uzyskania tego świadczenia, w tym status zrównany

ze statusem pracownika w rozumieniu tych przepisów. Zgodnie bowiem z art. 24 ust.

1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. Nr 16, poz. 124 ze

zm.), adwokaci - członkowie zespołów i ich rodziny mają na równi z pracownikami

prawo do świadczeń z tytułu ubezpieczenia na wypadek choroby, macierzyństwa i

ubezpieczenia rodzinnego oraz z tytułu powszechnego zaopatrzenia emerytalnego

pracowników i ich rodzin, przy czym przy ustalaniu prawa do świadczeń i ich wysokości, pracę w zespołach traktuje się jako zatrudnienie, a otrzymane wynagrodzenie jako wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie, rozpoznając apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego, powziął wątpliwość,

której dał wyraz w sentencji postanowienia przedstawiającego zagadnienie prawne

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia. Sąd ten wskazał, że problem w sprawie

sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w świetle art. 24 ust. 1 ustawy z dnia

26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze w związku z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

adwokat ma prawo do wcześniejszej emerytury i zasygnalizował, że w tym zakresie

prezentowane mogą być dwa poglądy. Stanowisko o braku prawa do takiego świadczenia miałoby uzasadnienie w tym, że art. 24 ustawy - Prawo o adwokaturze nawiązuje do ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin, zaś w obecnym stanie prawnym jest swego rodzaju anachronizmem i zawiera „puste” odesłanie. Zarówno bowiem ustawa z dnia 23 stycznia

1968 r., jak i ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin odnosiły się jedynie do pracowników, zaś obecnie obowiązująca

ustawa o emeryturach i rentach dotyczy wszystkich ubezpieczonych. Nie bez znaczenia jest również to, że w aktualnym stanie prawnym adwokaci nie podlegają pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu, zaś art. 29 ustawy o emeryturach i rentach

jako przepis wyjątkowy musi być wykładany ściśle.

Na gruncie omawianych przepisów można jednak - według Sądu drugiej instancji - prezentować również pogląd odmienny, przyjmując że prawo adwokata do

wcześniejszej emerytury nie wynika z rozszerzającej wykładni art. 29 ustawy o emeryturach i rentach, lecz z wyraźnej normy prawa, która w zakresie świadczeń z ubezpieczenia społecznego nakazuje traktować adwokata jak pracownika. Opowiadając

się za takim stanowiskiem, Sąd Apelacyjny podniósł dodatkowo, że zakres przepisów

ustawy o emeryturach i rentach jest szerszy niż poprzednich ustaw emerytalnych, bo

reguluje ona świadczenia dotyczące ogółu ubezpieczonych, w tym pracowników. Nie

oznacza to jednak, że art. 24 ustawy - Prawo o adwokaturze utracił znaczenie. Przeciwnie, jest on nadal przepisem szczególnym w stosunku do ustawy o emeryturach i

rentach, a skoro nakazuje traktowanie adwokatów w zakresie świadczeń z ubezpieczenia społecznego na równi z pracownikami, to nie ma podstaw, aby osobie wykonującej taki zawód odmówić prawa do wcześniejszej emerytury.

Sąd Najwyższy, odmawiając podjęcia uchwały, miał na uwadze następujące

okoliczności:

W pierwszej kolejności rozważenia wymagała kwestia, czy powołane postanowienie o przedstawieniu zagadnienia prawnego zapadło w trybie odpowiadającym

przepisom prawa procesowego. Przepis art. 390 § 1 k.p.c. stanowi, że sd drugiej instancji może przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie

prawne budzące poważne wątpliwości, które powstało przy rozpatrywaniu apelacji,

odraczając rozpoznanie sprawy. Zawarte w tym przepisie sformułowania o „zagadnieniu”, które wyłoniło się przy rozpatrywaniu apelacji oraz o odroczeniu rozpoznania

sprawy świadczą o tym, że tego rodzaju postanowienie powinno być wydane na rozprawie. Za takim stanowiskiem wypowiedział się jednoznacznie Sąd Najwyższy w

postanowieniu z dnia 11 października 1978 r., III CZP 64/78 (OSPiKA 1979 nr 5, poz.

84), a także w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 marca 2003 r., III CZP 9/03

(LEX nr 78853).

Sąd Apelacyjny w Lublinie przeprowadził rozprawę apelacyjną w dniu 25

stycznia 2007 r. W tym dniu rozprawa została zamknięta, a ogłoszenie wyroku odroczono do 7 lutego 2007 r. W dniu 7 lutego 2007 r. Sąd drugiej instancji wydał zaś

dwa postanowienia, jedno - w przedmiocie otwarcia zamkniętej rozprawy na nowo i

jej odroczenia i drugie - dotyczące przedstawienia Sądowi Najwyższemu przedmiotowego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia. Z art. 148 k.p.c. wynika rozróżnienie posiedzeń sądowych na jawne i niejawne, z wyodrębnieniem rozprawy jako posiedzenia jawnego, na którym sąd orzekający rozpoznaje sprawy. Stosownie do treści art. 326 § 1 k.p.c., ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na posiedzeniu jawnym

(nie na rozprawie, bo ta jest już zamknięta) bezpośrednio po zamknięciu rozprawy.

Jedynie w sprawie zawiłej można odroczyć ogłoszenie wyroku na okres dwóch tygodni. Rozprawa może być otwarta na nowo (art. 225 k.p.c.), a powinna być otwarta,

jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu (art. 316 § 2 k.p.c.).

Jest to czynność sądu, a więc jest dokonywana w formie postanowienia. Według art.

148 § 1 k.p.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są

jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Żaden przepis nie dozwala

na wydanie na posiedzeniu niejawnym postanowienia o otwarciu rozprawy. Oznacza

to, że postanowienie takie zapada na posiedzeniu jawnym, które nie jest jednak rozprawą. Skoro zasadą w procesie jest, że sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie, to inne posiedzenia jawne mogą być wyznaczane jedynie dla ściśle określonych przepisami czynności procesowych. Na posiedzeniu jawnym wyznaczonym w

celu publikacji wyroku może być zatem ogłoszony wyrok, bądź zamknięta rozprawa

otwarta na nowo. Niedopuszczalne jest natomiast podejmowanie na takim posiedzeniu innych czynności, niż te, dla których je wyznaczono, a do takich zaliczyć należy

przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w tym przedmiocie zapadło zatem z naruszeniem

przepisów prawa procesowego, skoro wydane zostało na posiedzeniu wyznaczonym

w celu ogłoszenia wyroku, zamiast na rozprawie, stosownie do wymogów art. 390 §

1 k.p.c.

Niezależnie od tego, wskazać należy, że instytucja pytań prawnych, o której

mowa w art. 390 § 1 k.p.c., prowadząca do związania sądów rozpoznających daną

sprawę poglądem Sądu Najwyższego, zawartym w podjętej uchwale, wprowadza

swoiste ograniczenie zasady podległości sędziów wyłącznie Konstytucji i ustawom

(art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się w związku z tym na określone warunki, jakim powinno odpowiadać postanowienie o przedstawieniu Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego

do rozstrzygnięcia. Ma ono w szczególności dotyczyć pytania, na które odpowiedź

jest niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy. Konieczne jest też postawienie go ogólnie

i abstrakcyjnie, tak by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu

faktycznego, a ponadto by budziło poważne wątpliwości, mające przy tym charakter

wyłącznie prawny. Pytanie Sądu drugiej instancji powinno być zatem sformułowane

w oderwaniu od okoliczności faktycznych danej sprawy w tym sensie, nie może chodzić o sposób jej rozstrzygnięcia ani bezpośrednio, ani pośrednio. Wymaganie to ma

na celu umożliwienie Sądowi Najwyższemu udzielenia odpowiedzi uniwersalnej,

która nie będzie zastępowała orzeczenia w danej sprawie.

Tych warunków przedstawione zagadnienie nie spełnia. Udzielenie odpowiedzi na pytanie Sądu drugiej instancji: „czy ubezpieczona wykonująca zawód adwokata ma prawo do emerytury na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia

1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych” równałoby

się bowiem rozstrzygnięciu tej sprawy, skoro przedmiotem sporu jest właśnie prawo

ubezpieczonej wykonującej zawód adwokata do takiego świadczenia.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), postanowił

jak w sentencji.