Supreme Court dismisses retrial request for improper representation and late discovery of prior judgments.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court rejected the applicants' appeal against the appellate court's decision to deny a retrial request. The applicants argued that the social insurance fund's improper representation and the late discovery of prior judgments warranted a retrial under specific Civil Procedure Code provisions. The court held that improper representation is not a statutory ground for retrial and that the cited judgments were not newly discovered since the applicants had referenced them earlier in the proceedings.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 401 k.p.c.; Art. 403 k.p.c.; Art. 410 k.p.c.: A retrial request based on improper representation is inadmissible unless the unrepresented party was unaware of the proceedings, and prior judgments known during the original trial do not constitute late discovery.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III UZ 19/11
POSTANOWIENIE
Dnia 9 września 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku B. B. i J. B.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego III
Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [..] z dnia 17 lutego 2011 r., wydanego
w sprawie B. B. i J. B. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego o ustalenie obowiązku istnienia ubezpieczenia społecznego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 września 2011 r.,
zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]
z dnia 8 czerwca 2011 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z
dnia 8 czerwca 2011 r. odrzucił skargę B. B. i J. B. o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 17 lutego 2011 r.
Sąd Apelacyjny wskazał, że wyrokiem z dnia 17 lutego 2011 r. oddalił
apelację B. B. i J. B. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 12 października 2010 r.
wydanego w sprawie przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego o ustalenie obowiązku podlegania przez J. B. ubezpieczeniu
społecznemu rolników. Złożoną w dniu 2 czerwca 2011 r. skargę o wznowienie
postępowania w tej sprawie wnioskodawcy oparli na zarzucie nieważności
postępowania z powodu nienależytej reprezentacji w tej sprawie organu rentowego
– Prezesa KRUS oraz powadze rzeczy osądzonej, co miało polegać na
nieuwzględnieniu przez Sąd wyroków Sądu Apelacyjnego z dnia 11 maja 2007 r. i z
dnia 30 czerwca 2009 r., dotyczących podlegania przez J. B. ubezpieczeniu
społecznemu rolników, które to okoliczności, według skarżących, wypełniają
przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 401 i art. 403 k.p.c.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, skarga nie została jednak oparta na
ustawowej podstawie wznowienia, albowiem nieprawidłowa reprezentacja strony
przeciwnej nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania po myśli art. 401 pkt 2
k.p.c., zaś odnośnie do wyroków zapadłych w sprawach wymienionych w skardze
nie można stwierdzić, że doszło do ich późniejszego wykrycia w rozumieniu art. 403
§ 2 k.p.c., skoro skarżący powoływali się na te orzeczenia już w piśmie
procesowym wszczynającym to postępowanie, którego wznowienia aktualnie się
domagają. Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił
skargę o wznowienie postępowania.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący, domagając się jego uchylenia,
podtrzymali swoje stanowisko o nienależytej reprezentacji organu rentowego w
postępowaniu, co ich zdaniem stanowi podstawę do wznowienia postępowania
także wówczas, gdy skargę składa strona przeciwna, a nadto podnieśli, że
„zupełnie nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego, pozostaje
ono w sprzeczności z polskim prawem, że skoro skarżący powoływali się na
wspomniane wyroki w sprawie, to wszystko jest w porządku”, odwołując się do
treści art. 378 § 1 in fine k.p.c., według którego Sąd drugiej instancji w granicach
zaskarżenia bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga
o
wznowienie
postępowania
stanowi
nadzwyczajny
środek
zaskarżenia przysługujący jedynie od ściśle określonych orzeczeń i w oparciu o
ograniczone ustawowo podstawy. Są one wyraźnie i wyczerpująco wyliczone w
ustawie. Skarga może być oparta na tzw. przyczynach nieważności (art. 401 k.p.c.)
oraz na przyczynach restytucyjnych (art. 403 k.p.c.), a także w sytuacjach
regulowanych art. 4011 k.p.c., a więc gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o
niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą
aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
Przepis art. 401 k.p.c. nie określa odmiennie przesłanek nieważności
postępowania na potrzeby postępowania o wznowienie, lecz sytuuje je w sposób
szczególny pośród katalogu przyczyn nieważności określonych w art. 379 k.p.c.,
zawężając podstawy wznowienia z przyczyn nieważności do wyczerpująco
określonych w art. 401 k.p.c. Tego rodzaju zawężenie dopuszczalnych podstaw
wznowienia postępowania w porównaniu z regulacją z art. 379 k.p.c. usprawiedliwia
charakter wznowienia postępowania jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, w
którym możliwość uwzględnienia nieważności postępowania w mniejszym zakresie
niż w ramach środków odwoławczych i środków zaskarżenia jest podyktowana
potrzebą ochrony prawomocnego orzeczenia sądowego, a wznowienie jest
traktowane jako środek o charakterze wyjątkowym
Jak trafnie podniósł Sąd Apelacyjny, z utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego wynika, że skarga o wznowienie postępowania z powodu
nieważności wywołanej brakiem należytej reprezentacji (art. 401 pkt 2 k.p.c.)
przysługuje w terminie wskazanym w art. 407 k.p.c. tylko tej stronie, która była
nienależycie reprezentowana i przez to ona sama lub jej organ lub ewentualny
przedstawiciel ustawowy nie wiedzieli o toczącym się postępowaniu. Tylko taka
strona może znaleźć się w sytuacji, o której mowa w art. 407 k.p.c., tylko bowiem
do takiej strony może odnosić się sformułowanie „dowiedziała się o wyroku". W
przeciwnym razie nie byłoby w ogóle możliwe obliczanie terminu przewidzianego w
art. 407 § 1 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2003
r., V CZ 111/03, Monitor Prawniczy 2006 nr 3; z dnia 11 czerwca 2008 r., V CZ
34/08, LEX nr 424345; z dnia 30 września 2008 r., II CZ 67/08, OSNC – ZD 2009 nr
1, poz. 26). Wnioskodawcy nie znaleźli się w takiej sytuacji, nie mogą więc opierać
skargi o wznowienie na tej podstawie.
Przyczyny restytucyjne wznowienia postępowania, określone w art. 403 § 2
k.p.c., to późniejsze wykrycie prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego
stosunku prawnego, albo wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków
dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie
mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wspólną ich cechą jest „późniejsze
wykrycie”, co w odniesieniu do prawomocnego wyroku oznacza dowiedzenie się o
orzeczeniu, które w czasie poprzedniego postępowania już istniało, lecz o którym
strona nie wiedziała, bo było ono ukryte lub jej nieznane (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 26 czerwca 1997 r., I CKN 149/97, OSNC 1998 nr 1, poz. 9).
Jak prawidłowo przyjął Sąd Apelacyjny, tego warunku nie spełnia wskazanie na
wyroki, które były znane skarżącym w trakcie postępowania, którego wznowienia
się domagają, wobec czego i w tym przypadku skarga nie opiera się na ustawowej
podstawie wznowienia.
Z treści art. 410 § 1 k.p.c. wynika wprost, że podlega odrzuceniu skarga
nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, w związku z czym zażalenie
skarżących nie może być uwzględnione.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 394 1 § 3 w
związku z art. 39814 k.p.c.).