Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III USK 67/24 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses social security appeal regarding business activity registration and social security contribution obligations.

Numero d'incarto III USK 67/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal against a social security office decision regarding the appellant's mandatory insurance obligations. The appellant argued that the lower courts incorrectly determined the factual basis for his business activity registration and contribution requirements. The court ruled that the social security office's decision was based on a valid judicial assessment of the appellant's intent to join the system rather than conduct genuine business, which falls within the judge's discretionary evaluation of evidence.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 13 pkt 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; Art. 3989 § 2 k.p.c.: The Supreme Court may not review factual findings or evidence evaluation; a cassation appeal is inadmissible if the lower court's assessment of facts and legal interpretation falls within judicial discretion.

Parole chiave

Generato dall'IA
social security obligations business activity registration judicial discretion cassation appeal inadmissibility mandatory insurance contributions factual findings review intent to obtain benefits procedura di azione in materia di assicurazioni sociali

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 13 pkt 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
1, art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
Art. 3989 § 2 k.p.c.
art. 5 k.c
art. 58 § 1 i 2. w zw. z art. 5 k.c.;
art. 39816 k.p.c
art. 388 § 1 k.p.c
39816 k.p.c.; zasądzenie od pozwanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Sądami obu instancji i kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz stosownie do treści przepisu art. 388 § 1 k.p.c.
art. 3989 § 1 k.p.c
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c
art. 58 k.c
Innymi słowy, w tej sferze również nie są wykluczone oceny zachowania ubezpieczonych, takie jak podejmowane na gruncie stosunków cywilnoprawnych w świetle art. 58 k.c.
art. 2 k.s.h
Skoro prawo cywilne stosuje się do spółek handlowych (art. 2 k.s.h.), to można przyjąć, że podobne normy mogą być podstawą oceny zachowania innych przedsiębiorców - art.
art. 431 k.c
2 k.s.h.), to można przyjąć, że podobne normy mogą być podstawą oceny zachowania innych przedsiębiorców - art. 431 k.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III USK 67/24 POSTANOWIENIE Dnia 9 grudnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania K.K.‎od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Poznaniu‎o podleganie ubezpieczeniom społecznym,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9 grudnia 2025 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu‎z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt III AUa 1392/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 września 2021 r., VII U 2358/19, Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił decyzję z dnia 17 czerwca 2019 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Poznaniu w ten sposób, że ustalił, iż odwołujący K.K. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 29 listopada 2015 r. (pkt 1) i zasądził od pozwanego organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Poznaniu na rzecz odwołującego się 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2).Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 maja 2023 r. po rozpoznaniu apelacji organu rentowego w pkt 1. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 i oddalił odwołanie; w pkt 2. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 i zasądził od odwołującego na rzecz pozwanego 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; w pkt 3. zasądził od odwołującego na rzecz pozwanego 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed sądem drugiej instancji.W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku odwołujący się zarzucił naruszenie:

1. art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej i art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. prawo przedsiębiorców;

2. art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 1., art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;

3. art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 86 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 18 ust. 8, i art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;

4. art. 58 § 1 i 2. w zw. z art. 5 k.c.;

5. art. 2Konstytucji RP, oraz art. 2, art. 217 w zw. z art. 84 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił występowaniem istotnego zagadnienia prawnego wymagającego rozstrzygnięcia, czy organ rentowy był uprawniony do wydania decyzji o niepodleganiu przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z datą wsteczną, czy był uprawniony do wydania decyzji o zaprzestaniu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej od dnia 29 listopada 2015 r. pomimo opłacania przez niego składek ZUS wynikających zarówno z ubezpieczeń obowiązkowych, jak i dobrowolnych w latach 2015 - 2019, którą uzasadnił przywołując przepisy kodeksu cywilnego, tj., treść przepisu art. 58 § 1 i 2 k.c. uznając na ich podstawie, że odwołujący dopuścił się czynności nieważnej, w tym sprzecznej z zasadami współżycia społecznego w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego, tj. treści przepisu art. 58 § 1 i 2 k.c. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi w innym składzie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, stosownie do treści przepisu art. 39816 k.p.c.; zasądzenie od pozwanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Sądami obu instancji i kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz stosownie do treści przepisu art. 388 § 1 k.p.c. o wstrzymanie wykonalności wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu do czasu ukończenia postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie dotychczas niewyjaśnione i nierozwiązane w orzecznictwie, a więc cechujące się nowością, i którego rozstrzygnięcie może sprzyjać rozwojowi prawa.

W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że powołanie się na tę okoliczność wymaga, obok sformułowania tego zagadnienia, także przytoczenia związanych z nim konkretnych przepisów prawnych, wskazania, dlaczego jest ono istotne oraz przedstawienia argumentacji wskazującej na rozbieżne oceny prawne (por. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 Nr 1, poz. 11; z 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004 nr 9, poz. 158; z 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51; z 10 stycznia 2012 r., I UK 305/11, LEX nr 1215784; z 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z 10 września 2014 r., I CSK 729/13, LEX nr 1532950; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307; z 14 kwietnia 2015 r., II PK 217/14, LEX nr 678073; z 28 października 2015 r., I PK 17/15, LEX nr 2021940; z 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15, LEX nr 2090999).Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy po pierwsze - przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468) oraz po drugie - jego wyjaśnienie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym (por. postanowienie SN z 27 stycznia 2009 r., II PK 248/09, LEX nr 736732).

Tym samym twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie SN z 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467 czy z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). W konsekwencji nie można uznać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeśli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii przedstawianej w skardze i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka z 2003 r.

Nr 13, poz. 5; z 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; z 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578; z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 1652383; z 17 marca 2015 r., I PK 4/15, LEX nr 1661934).Wskazać należy, że problematyka oceny działalności gospodarczej jako tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym była przedmiotem szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego.Warto podkreślić, że w wyroku z dnia 17 października 2018 r., II UK 302/17, (LEX nr 2583085) Sąd Najwyższy stwierdził, że ZUS ma prawo do kontroli samego tytułu i w konsekwencji również podstawy składek w sytuacji początkowego zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego nieuzasadnionej dysproporcji przychodu i zgłaszanej podstawy składek - art. 83 ust. 1 ustawy systemowej.

Może zakwestionować sam tytuł albo samą podstawę wymiaru składek. W uchwale z dnia 29 listopada 2023 r., III UZP 3/23 (OSNP 2024, nr 5, poz.

51) Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że działalność gospodarcza nie jest czynnością prawną (choć w jej ramach nieodzowne jest zawieranie różnych umów cywilnoprawnych), co nie oznacza, że na gruncie prawa o swobodzie działalności gospodarczej wykluczone są oceny dotyczące obejścia prawa, podobne do dokonywanych na podstawie art. 58 k.c. Przy nieostrych granicach pojęcia działalności gospodarczej (art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) działania osób rejestrujących działalność gospodarczą mogą się rozmijać z prawnym rozumieniem tej działalności albo iść dalej, czyli wykorzystywać instytucję dla osiągnięcia innych celów.

Innymi słowy, w tej sferze również nie są wykluczone oceny zachowania ubezpieczonych, takie jak podejmowane na gruncie stosunków cywilnoprawnych w świetle art. 58 k.c. Skoro prawo cywilne stosuje się do spółek handlowych (art. 2 k.s.h.), to można przyjąć, że podobne normy mogą być podstawą oceny zachowania innych przedsiębiorców - art. 431 k.c. (por. wyrok SN z 21 września 2017 r., I UK 366/16, OSNP 2018/7/98, postanowienie SN z 26 czerwca 2019 r., I UK 281/18, LEX nr 2687624.).W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że podstawą do powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego z mocy art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej jest faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej (art. 13 pkt 4 tej ustawy), w tym działalności gospodarczej, czyli rzeczywiste podjęcie i prowadzenie działalności zarobkowej, wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły (por. np. wyroki SN: z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309; z 14 września 2007 r., III UK 35/07, LEX nr 483284; z 18 lutego 2009 r., II UK 207/08, LEX nr 736738; z 19 lutego 2009 r., II UK 215/08, LEX nr 736739; z 19 lutego 2010 r., II UK 186/09, LEX Nr 590235; z 22 lutego 2010 r., I UK 240/09, LEX nr 585723; z 18 listopada 2011 r., I UK 156/11, LEX nr 1102533 i z 25 stycznia 2017 r., II UK 621/15, LEX nr 2248732).W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym zarejestrowanie działalności gospodarczej i towarzyszące temu zadeklarowanie nieznajdującej pokrycia w przewidywanych zyskach wysokiej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne, a przy tym ze świadomością istnienia przeszkód do prowadzenia tej działalności może wskazywać na intencję (element subiektywny) nie tyle podjęcia i wykonywania zarobkowej działalności gospodarczej o charakterze ciągłym, lecz włączenia się do systemu ubezpieczeń społecznych w celu uzyskania wysokich świadczeń (por. wyroki SN: z 13 września 2016 r., I UK 455/15 LEX nr 2122404 oraz z 6 kwietnia 2017 r., II UK 98/16, LEX nr 2307127 i z dnia 18 grudnia 2018 r., II UK 413/17, LEX nr 2609126).

Należy także przypomnieć, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że odwołujący zdecydował się dokonać zmiany profilu prowadzonej działalności oraz wysokości składki na ubezpieczenia zaledwie na miesiąc przed rozpoczęciem korzystania z długotrwałych zwolnień. Odwołujący cierpiał na szereg dolegliwości związanych z kręgosłupem, w związku z którym przechodził szereg kolejnych operacji.

Rozszerzenie profilu działalności oraz oczekiwania odwołującego, iż w tym stanie zdrowia będzie zarabiał więcej było w ocenie Sądu drugiej instancji niewiarygodne. Natomiast tego rodzaju zachowanie jednoznacznie kreuje przekonanie co do tego, że odwołujący dokonał rzeczonej zmiany w pełni intencjonalnie, tj. mając świadomość potrzeby przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Chciał w ten sposób uzyskać wysokie zabezpieczenie, nie będąc zainteresowanym rzeczywistym, zorganizowanym, ciągłym i zarobkowym wymiarem tejże działalności.Dokonana przez Sąd odwoławczy ocena okoliczności faktycznych i związana z tym wykładnia prawa (wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) mieszczą się w granicach uznania sędziowskiego.Formułując przedstawione przez siebie zagadnienie prawne skarżący zmierza w istocie do podważenia suwerennej i niepoddającej się kontroli kasacyjnej sędziowskiej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.Wobec niewykazania przez skarżącego istnienia powołanej przesłanki przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [I.T.][SOP]‎