Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III USK 53/23 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal on false employment contract, citing lack of actual work performance.

Numero d'incarto III USK 53/23
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal against a lower court ruling that declared an employment contract a sham. The appellant admitted to lacking knowledge of products and performing no duties, while the court noted the high salary indicated a lack of real work. Consequently, the court found the appeal to be a mere repetition of cassation grounds regarding incorrect subsumption rather than a new legal issue.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 83 § 1 k.c.; Art. 300 k.p.: A legal act is void if it is a sham, meaning no work is performed or facts do not match the contract's essence, thereby excluding social security obligations.

Parole chiave

Generato dall'IA
sham employment contract lack of actual work social security obligation false legal act cassation appeal dismissal high salary indicator employee duties violazione dei doveri professionali

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 83 § 1 k.c.
nieważna.W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego:(-) art. 83 § 1 k.c. i art.
Art. 300 k.p.
w związku z art. 300 k.p. nieważna.W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego:(-) art.
Art. 3989 § 2 k.p.c.
W związku z tym, że Sąd Apelacyjny przyjął, że praca objęta umową o pracę nie była wykonywana, zastosowanie w niniejszej sprawie konstrukcji pozorności czynności prawnej nie budzi wątpliwości.Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. oraz art.
Art. 108 § 1 k.p.c.
oraz art. 108 § 1 i art.
Art. 98 § 1 k.p.c.
108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w związku art.
§ 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
art. 98 § 11 k.p.c
kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z ustawowymi odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c.
art. 83 k.c
W konsekwencji zawarta przez strony umowa o pracę jest stosownie do treści art. 83 k.c.
art. 300 k.p
w związku z art. 300 k.p.
art. 83 § 1 k.c
nieważna.W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego:(-) art. 83 § 1 k.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
V CSK 600/14
Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of legal issue and factual error arguments.
I UK 21/09
Supreme Court dismisses appeal as factual findings on sham employment contract are non-appealable under civil procedure law.
II UK 334/09
Supreme Court dismisses appeal where social security contract was deemed a sham to evade mandatory contribution rates.
I UK 281/10
Supreme Court dismisses appeal; sham employment contract to evade social security is void and provides no coverage.
II UK 93/11
Supreme Court dismisses appeal; fake employment contract without half-minimum wage fails social security obligation.
II CSK 405/13
Supreme Court dismisses appeal on appeal review, citing procedural limits on factual findings and burden of proof.
II UK 439/15
Supreme Court dismisses appeal on sham employment contract claim where employee performed duties and employer paid wages.
II UK 122/07
I UK 43/09
Supreme Court dismissed appeal on false employment contract claim where worker was simultaneously employer and employee.
II UK 204/09
Supreme Court dismisses social security claim where no actual employment duties were performed despite a formal contract.
I UK 260/11
Supreme Court dismisses appeal regarding social insurance status when sole shareholder becomes sole director of LLC.
I UK 252/16
Supreme Court dismisses appeal on false employment contract claim regarding maternity benefits. Court rejects argument that actual work precludes sham contract finding.
III USKP 30/21
Supreme Court quashes social insurance contract ruling due to lack of factual analysis on employment relationship characteristics.
IV CSK 399/13
Supreme Court quashes appeal ruling on simulated contract, remanding for finding of secret agreement between spouses.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III USK 53/23 POSTANOWIENIE Dnia 13 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z odwołania M.C.‎od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B.‎z udziałem K.K. i E.K.‎o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia społecznego,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 13 grudnia 2023 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie‎z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt III AUa 318/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od M.C. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z ustawowymi odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. [az]

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie M.C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 13 lutego 2019 r. oraz zasądził od niego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia15 września 2022 r., oddalił apelację odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego.Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że umowa o pracę z dnia 13 września 2017 r., na stanowisku przedstawiciela handlowego, za wynagrodzeniem 6.300 zł brutto, zawarta między odwołującym się a P. s.c. z siedzibą w J. (której wspólnicy są dziadkami żony odwołującego się) - zajmującą się szyciem sukienek, z zakresem obowiązków w postaci reprezentowania firmy na rynku i w kontaktach z klientami, monitorowania rynku i zbierania informacji na temat działań konkurencji, realizowania i koordynowania działań w zakresie wsparcia sprzedaży, budowania wizerunku firmy i marki na rynku, pozyskiwania nowych klientów dla firmy, budowania i utrzymywania pozytywnych relacji biznesowych z klientami firmy, budowania bazy klientów, realizowania planów sprzedażowych, przygotowywania ofert handlowych, prowadzenia rozmów handlowych z klientami oraz aktywnego udziału podczas negocjacji, uczestniczenia w imprezach, targach i konferencjach branżowych, składania raportów ustnych z wykonywanych działań, analizowania działań konkurencji w celu udoskonalenia oferty handlowej, zawarta została dla pozoru.Sąd Apelacyjny podkreślił, że zeznania samego odwołującego się jednoznacznie wskazują na brak realnego wykonywania przez skarżącego obowiązków pracowniczych określonych w umowie o pracę i zakresie czynności.Po pierwsze, sam odwołujący się zeznał, że nie znał produktów, które miał oferować kontrahentom a jego wiedza ograniczała się do tego, że materiały, które przewoził, były opisane przez K.K. .

Zeznał: „szczegółów towaru nie znałem, bardziej pokazywałem klientom towar” oraz że nie miał doświadczenia na stanowisku przedstawiciela handlowego, a jedynie jako „dostarczacza towaru”. W końcu podał, że jego praca polegała na tym, że chodził do galerii lub sklepu i próbował przedstawić produkt, ale średnio mu to wychodziło. Nie brał natomiast w udziału w żadnych targach czy konferencjach.Sąd Apelacyjny przypomniał, że odwołujący się został zatrudniony na stanowisku przedstawiciela handlowego z wysokim jak na lokalne warunki wynagrodzeniem.

Miał realizować plany sprzedażowe, prowadzić rozmowy handlowe z klientami przygotowywać oferty handlowe, analizować działania konkurencji w celu doskonalenia oferty handlowej, pozyskiwać nowych klientów i utrzymywać pozytywne relacje biznesowe z klientami firmy. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera śladu realizacji powyższych zadań, a działania opisane przez samego odwołującego się bardziej mogą być kwalifikowane jako działalność domokrążcy niż przedstawiciela handlowego poważnej firmy prowadzącej profesjonalną działalność gospodarczą.

W aktach nie ma żadnych dokumentów wskazujących na jakikolwiek plan biznesowy, w tym tak typowy w działalności przedstawicieli handlowych plan kontaktów z potencjalnymi klientami, nie zostały przedstawione żadne materiały reklamowe, maile lub inne dowody z których wynikałoby, że były rzeczywiście podejmowane próby nawiązania kontaktów biznesowych. Z materiału dowodowego wynika, że odwołujący się jeździł do A., lecz wyjazdy te - jak wskazuje materiał dowodowy - nie były powiązane z wykonywaniem czynności określonych w zawartej umowie o pracę.Sąd Apelacyjny podkreślił, że żaden racjonalny pracodawca nie zatrudnia pracownika bez żadnego doświadczenia na wysokim, dobrze płatnym i odpowiedzialnym stanowisku przedstawiciela handlowego bez żadnego doświadczenia i umiejętności i to od razu na podstawie umowy na czas nieokreślony.

Działania pracodawcy zmierzały zatem w istocie do pozorowania zatrudnienia pracowniczego.Sąd Apelacyjny podzielił zatem ocenę Sądu Okręgowego, że oświadczenia woli stron umowy o pracę zostały złożone dla pozoru. W konsekwencji zawarta przez strony umowa o pracę jest stosownie do treści art. 83 k.c. w związku z art. 300 k.p. nieważna.W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego:(-) art. 83 § 1 k.c. i art. 65 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p., przez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym zakwalifikowaniu „wiążących okoliczności faktycznych w aspekcie pozorności i przyjęcie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy Skarżący kasacyjnie oraz pracodawca złożyli oświadczenie woli o zawarciu umowy o pracę jedynie dla pozoru, wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz bez faktycznego zamiaru świadczenia pracy przez pracownika, co miałoby wynikać w szczególności z faktu zatrudnienia pracownika bez wymaganych - w opinii Sądu - doświadczenia oraz umiejętności na stanowisku przedstawiciela handlowego, co skutkowało uznaniem zawartej umowy jako niemogącej stanowić ważnego tytułu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniowi społecznemu, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż praca była faktycznie przez ubezpieczonego wykonywana, stosownie do okoliczności wynikających z potrzeb pracodawcy”;(-) art. 22 § 1 k.p. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej przez błędną wykładnię polegającą na:a. przyjęciu, że zgodnie z dyspozycją wskazanej normy prawnej podmioty nie pozostają ze sobą w stosunku pracy w sytuacji, gdy pracownik, wykonując swoje obowiązki wynikające z umowy o pracę, nie przynosi wymiernych korzyści finansowo- gospodarczych pracodawcy,b. uznaniu, że jedną z cech stosunku pracy jest zawsze ścisłe podporządkowanie pracodawcy pojmowane w tradycyjny sposób, bez każdorazowego uwzględnienia specyfiki pracy pracownika,(-) art. 6 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wobec postawienia przez organ rentowy zarzutu nieistnienia stosunku pracy wiążącego skarżącego i pracodawcę, ciężar przeciwdowodu w tym zakresie został przeniesiony na stronę skarżącą.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego „kierunku wykładni art. 22 k.p. w związku z art. 300 k.p. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej, tj. czy wystarczającą podstawą do uznania, iż umowa o pracę została zawarta dla pozoru w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. jest ustalenie, że sposób wykonywania pracy przez pracownika nie przynosi pracodawcy korzyści gospodarczych?”W ocenie skarżącego, obowiązek ubezpieczenia w danym wypadku jest związany wyłącznie z faktem istnienia stosunku pracy pomiędzy potencjalnym ubezpieczonym a potencjalnym płatnikiem, natomiast jakość czy kwalifikacje pracownika nie stanowią podstaw do uznania, że stosunek pracy jest pozorny, o ile praca jest rzeczywiście przez pracownika wykonywana.

W świetle gwarancji zawartych w Konstytucji RP, w szczególności wynikających z art. 67 i 65 Konstytucji RP nie powinno być możliwe uznanie, że nieznaczne wątpliwości co do zakresu i jakości zadań realizowanych przez pracownika są wystarczającą podstawą do uznania pozorności stosunku pracy, skutkującego pozbawieniem prawa do zabezpieczenia społecznego. W opinii skarżącego, takie kryterium nie jest w ogóle istotne w kontekście rozstrzygania o ewentualnej pozorności umowy o pracę.Organ rentowy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Jaśle kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).Przez istotne zagadnienie prawne (na występowanie którego powołuje się skarżący) należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności.

Problem ten musi mieć jednocześnie charakter uniwersalny, przez co należy rozumieć, że jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych podobnych spraw. Jednocześnie chodzi o problem, którego wyjaśnienie byłoby konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.), i także w związku z podstawą prawną stanowiącą podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Musi więc ono pozostawać w związku ze sprawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, LEX nr 1375467; z dnia 26 stycznia 2012 r., I PK 124/11, LEX nr 1215465; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 293/11, LEX nr 1214577; z dnia 24 lutego 2005 r., III PK 6/05, LEX nr 513003).Zagadnienie prawne uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania musi mieć charakter ścisłe jurydyczny i oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych oraz służyć wyjaśnieniu prawa, a nie ocenie ich subsumcji pod określoną normę prawną (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2017 r., I CSK 555/16, LEX nr 2255332).

Nie może więc mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 2015 r., V CSK 600/14, LEX nr 1678103).Pozorność czynności prawnej jest okolicznością faktyczną, która podlega ustaleniu przez sądy powszechne. Ustalenie to nie podlega zaś kontroli kasacyjnej w jakimkolwiek aspekcie w ramach podstawy określonej w art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 czerwca 2009 r., I UK 21/09, LEX nr 515699; z dnia 28 kwietnia 2010 r., II UK 334/09, LEX nr 604221; z dnia 26 stycznia 2011 r., I UK 281/10, LEX nr 786372; z dnia 23 stycznia 2012 r., II UK 93/11, LEX nr 1163333; z dnia 4 kwietnia 2014 r., II CSK 405/13, LEX nr 1480316; z dnia 6 grudnia 2016 r., II UK 439/15, LEX nr 2188634).

Skarżący może więc kwestionować jedynie prawidłowość zastosowania art. 83 k.c. w ustalonych przez sąd okolicznościach faktycznych i kwalifikację tych okoliczności w kategoriach pozorności (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 kwietnia 2014 r., IV CSK 399/13, LEX nr 1477453).Biorąc to pod uwagę, pytanie postawione przez skarżącego nie odnoszą się do ujętych abstrakcyjne problemów na tle powołanych przepisów prawa, ale w istocie stanowią powielenie podstaw kasacyjnych dotyczących błędnej subsumcji.Należy także zauważyć, że przedstawiony przez skarżącego problem nie występuje w niniejszej sprawie także dlatego, że Sąd Apelacyjny o pozorności umowy o pracę nie wywnioskował z okoliczności nieprzysparzania przez odwołującego się korzyści gospodarczych swojemu pracodawcy.

Sąd wskazał natomiast, że nie dał wiary, że odwołujący się wykonywał czynności wynikające z zakresu obowiązków, o czym świadczy wynikający z jego zeznań kompletny brak znajomości materii, która miałaby być przedmiotem jego pracy oraz potwierdzenie przez niego, że nie wykonywał pracy objętej zobowiązaniem. Dalej wskazał na wysokie wynagrodzenie w aspekcie racjonalnego pracodawcy (przedsiębiorcy). Te właśnie przesłanki doprowadziły Sąd Apelacyjny do przyjęcia pozorności (art. 83 § 1 k.c.) umowy o pracę.Podkreślić należy, że pozorność umowy wynikająca z art. 83 k.c. w związku z art. 300 k.p. zachodzi, gdy mimo zawarcia umowy, praca nie jest w ogóle świadczona, ewentualnie okoliczności faktyczne jej wykonywania nie wypełniają cech stosunku pracy (co miało miejsce w niniejszej sprawie).

Nie stanowi to wówczas tytułu ubezpieczenia społecznego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19 lutego 2008 r., II UK 122/07, LEX nr 448905; z dnia 8 lipca 2009 r., I UK 43/09, LEX nr 529772; z dnia 24 lutego 2010 r., II UK 204/09, LEX nr 590241; z dnia 9 lutego 2012 r., I UK 260/11, LEX nr 1169835; z dnia 20 czerwca 2017 r., I UK 252/16, LEX nr 2347782; z dnia 24 lutego 2021 r., III USKP 30/21, LEX nr 3123192). W związku z tym, że Sąd Apelacyjny przyjął, że praca objęta umową o pracę nie była wykonywana, zastosowanie w niniejszej sprawie konstrukcji pozorności czynności prawnej nie budzi wątpliwości.Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. oraz art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w związku art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), orzekł jak w sentencji. [az] [ał]