Supreme Court dismisses cassation appeal regarding disability pension denial due to single-judge panel validity under COVID-19 emergency laws.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a claimant seeking a disability pension denied by the Social Insurance Institution. The claimant argued that the second-instance court's single-judge panel violated procedural rules, but the court found this panel composition legally valid under the COVID-19 emergency legislation. Consequently, the appeal was rejected because the single-judge format was mandatory during the epidemic period and the Supreme Court's later interpretation of the law could not retroactively invalidate the lower court's decision.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19; Art. 3989 § 2 k.p.c.: During the COVID-19 epidemic, civil proceedings in the first and second instances are heard by a single judge, making such a panel composition legally valid and not subject to cassation review.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III USK 338/23 POSTANOWIENIE Dnia 25 września 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Sobutka w sprawie z odwołania P. D.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we Wrocławiuo prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 września 2024 r.,na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiuz dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt III AUa 92/22, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu - na rzecz adwokata R. H. Kancelaria Adwokacka z siedzibą w W. kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wraz z odsetkami, o których mowa w art. 98 § 11 k.p.c. - tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Decyzją z 26 czerwca 2018 r. (znak […]), działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.) organ rentowy po rozpoznaniu wniosku z 26 lutego 2018 r., odmówił wnioskodawcy P. D. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.Decyzją z 13 lutego 2019 r. (znak […]), działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1270) oraz ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U.
Nr 3, poz. 6 ze zm.) organ rentowy - po rozpatrzeniu wniosku z 19 lutego 2018 r. oraz wykonując postanowienie Sądu z 13 grudnia 2018 r. - odmówił P. D. wznowienia wypłaty renty przyznanej na okres od 11 stycznia 1977 r. do 30 września 1982 r. oraz wypłaty zaległych rent za okres trzech lat przed zgłoszeniem wniosku o wznowienie renty, wskazując, że w okresie przypadającym po wstrzymaniu wypłaty renty prawo do świadczenia nie istniało.Sąd Okręgowy we Wrocławiu, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 18 listopada 2021 r. (sygn. akt VIII U 3714/18) wydanym w sprawie z odwołania P. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, oddalił odwołania.Wyrokiem z 23 lutego 2023 r. (sygn. akt III AUa 92/22) na skutek apelacji wnioskodawcy Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację.Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu wywiódł wnioskodawca, zaskarżając wskazany wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spawy, tj. art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.
Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej jako ustawa COVID-19) przez jego niewłaściwe zastosowanie i rozpoznanie sprawy cywilnej przez Sąd II instancji w składzie jednego sędziego ograniczając tym samym prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, podczas gdy zgodnie art. 367 § 3 k.p.c. Sąd II instancji winien był rozpoznać sprawę w składzie trzech sędziów - co skutkowało nieważnością postępowania w znaczeniu art. 379 pkt 4 k.p.c.W związku ze stawianymi zarzutami, skarżący wniósł o:1.przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do rozpoznania, z uwagi na zaistnienie nieważności postępowania, a następnie o stwierdzenie nieważności postępowania, oraz2.uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zniesienie postępowania w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu;3.zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika ubezpieczonego (ewentualnie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w wysokości wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 1 lub 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), które to koszty nic zostały uiszczone ani w całości ani w części.Z daleko idącej ostrożności procesowej, w przypadku nie podzielenia zarzutów skargi kasacyjnej, skarżący wniósł o nieobciążanie P.D. kosztami postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przedmiotowa skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do jej przyjęcia.Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie.
Ostatecznie, nie w każdej sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w niniejszej sprawie oparty został na przesłance nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).Jeżeli chodzi o podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut nieważności postępowania to wskazać należy, że Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu, w granicach zaskarżenia, kwestię nieważności postępowania przed sądem II instancji (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97, OSNC 1998 Nr 5, poz. 81, z glosą A.
Szpunara, OSP 1998 Nr 5, poz. 93; z 10 maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000 Nr 12, poz. 220; oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 czerwca 2013 r., II CSK 720/12, Legalis nr 803992; z 12 czerwca 2020 r., V CSK 22/20, Legalis nr 2396879; z 25 sierpnia 2020 r., II CSK 44/20, Legalis nr 2490666; z 9 października 2020 r., I CSK 32/20, Legalis nr 2489233, T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Komentarz. Art. 1–45816. Tom I. Wyd. 2, Warszawa 2023). W niniejszej sprawie brak jest jednak jakichkolwiek podstaw do podejmowania przez Sąd Najwyższy czynności w tym zakresie z urzędu.
Zdaniem skarżącego, w sprawie zachodzi nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. z uwagi na rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego. Jak jednak wynika z art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach rozpoznawanych według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego; prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy.
Rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego było zatem zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Orzekanie przez sąd drugiej instancji w składzie trzech sędziów jest bowiem fakultatywne. Natomiast wykładnia przepisów, do których odwołuje się skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, przyjęta w mającej moc zasady prawnej uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22, OSNP 2023 nr 10, poz. 104, str. 5), obowiązuje od dnia podjęcia tej uchwały.
Wskazana uchwała nie może mieć wobec tego wpływu na ocenę zgodności z prawem składu Sądu drugiej instancji, skoro Sąd ten wydał zaskarżony wyrok przed jej podjęciem.Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd Najwyższy orzekł przy zastosowaniu § 16 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763).[SOP][ms]