Supreme Court dismisses cassation appeal as legal issue lacks importance due to new binding precedent on ZUS contribution verification.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against a lower court ruling that rejected the applicant's challenge to social security contribution calculations. The applicant argued that the Social Insurance Institution (ZUS) lacked the right to verify the contribution base of a self-employed pregnant woman who declared maximum contributions but later received sick and maternity benefits. The court ruled that a recent binding precedent established the ZUS's authority to verify such declarations, rendering the alleged legal issue unimportant for cassation purposes.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; Art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.: The Social Insurance Institution is authorized to verify the contribution base of a self-employed person declaring amounts not reflected in actual income, and such verification does not constitute an important legal issue for cassation review.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III USK 247/22 POSTANOWIENIE Dnia 21 lutego 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania M. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Lublinieo wysokość podstawy wymiaru składek,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 21 lutego 2024 r.,na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lubliniez dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt III AUa 1048/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża skarżącej kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z 25 stycznia 2022 r. oddalił apelację M.K. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z 5 listopada 2021 r., który oddalił jej odwołanie od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie z 4 listopada 2019 r., nr […], stwierdzającej, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia M. K. podlegającej ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą wynosiła w styczniu, lutym i kwietniu 2017 r. na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe kwoty po 2 557,80 zł miesięcznie, a w maju 2015 r. kwotę 577,57 zł.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na istotne zagadnienie prawne, zawarte w następujących pytaniach, tj.:„1) Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w oparciu o art. 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie kwestionując samego tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym z racji prowadzenia działalności gospodarczej, ma prawo do weryfikacji podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia, w sytuacji gdy osoba prowadząca działalność gospodarczą - kobieta w ciąży, zadeklaruje maksymalną, prawem dopuszczalną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, a następnie w ramach działalności, skorzysta z zasiłku chorobowego trwającego aż do dnia urodzenia dziecka, a następnie z zasiłku macierzyńskiego i kolejnych zasiłków chorobowych, opiekuńczych, przy czym przerwy pomiędzy poszczególnymi okresami niezdolności do pracy z powodu choroby były krótsze niż trzy miesiące?2) Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w świetle brzmienia art. 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, może kwestionować wysokość podstawy wymiaru składek osoby prowadzącej działalność gospodarczą zestawiając ją z przychodami uzyskiwanymi z tego tytułu i wydać określone rozstrzygnięcie co do ustalenia tej podstawy?”.Pozwany wniósł o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie kosztów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony.Sformułowane we wniosku zagadnienie prawne nie spełnia warunku istotności z uwagi na to, że wskazana problematyka w aktualnym stanie prawnym wymaga od sądów powszechnych przeprowadzenie jedynie zwykłej wykładni prawa. Należy zaznaczyć – co zresztą skarga kasacyjna słusznie zauważyła - że od podjęcia uchwały II UZP 1/10 przedmiotem postępowań sądowych były różne stany faktyczne, w których stosowanie przepisów powoływanych także w tej skardze, prowadziło do nieakceptowalnych rezultatów.
Wyrażane były różne możliwości rozstrzygnięcia wskazanej problematyki (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2010 r., II UZP 1/10, OSNP 2010 nr 21-22, poz. 267; Gdańskie Studia Prawnicze-Przegląd Orzecznictwa 2010 nr 3, poz. 21; z glosą M. Łagi; OSP 2011 nr 11, poz. 118, z glosą R. Pacuda oraz w opozycji wyroki Sądu Najwyższego: z 5 września 2018 r., I UK 208/17, LEX nr 2541912; z 17 października 2018 r., II UK 301/17, LEX nr 2563553; z 17 października 2017 r., II UK 302/17, LEX nr 2583085; a w literaturze przykładowo:
K. Ślebzak, M.J. Zieliński: Kontrola przez ZUS prowadzonej działalności gospodarczej w kontekście weryfikacji podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz wysokości świadczeń z tego tytułu (w świetle najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego), PiZS 2020 nr 11, s. 32 oraz K. Antonów: Kompetencje ZUS w zakresie weryfikacji prowadzenia działalności gospodarczej oraz deklarowanej podstawy wymiaru składek z tego tytułu, Praca i Zabezpieczenie Społeczne 2021 nr 2, s. 3).W rezultacie zaistniała konieczność ujednolicenia orzecznictwa, co zaowocowało pytaniem prawnym Sądu Najwyższego w sprawie III USKP 22/22 i doprowadziło do wydania uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 listopada 2023 r., III UZP 3/23, której nadano moc zasady prawnej.
W uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że organ rentowy w przypadku podjęcia pozarolniczej działalności przez ubezpieczonego, nie negując tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia w sytuacji, gdy w początkowym okresie prowadzenia tej działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 41 ust. 12 i 13, art. 68 ust. 1 oraz art. 86 ust. 1 i 2 w związku z art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst:
Dz.U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm.).Uchwała oznacza, że wskazany we wniosku problem wykładni prawa nie ma już rangi istotnego zagadnienia prawnego, które ma na uwadze art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Uchwała wyklucza możliwość stwierdzenia, że w skardze kasacyjnej występuje istotne zagadnienie prawne z uwagi na to, że uchwale nadano moc zasady prawnej, a więc wiąże wszystkie składy orzekające Sądu Najwyższego (art. 88 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 1093 ze zm.).Negatywnej oceny zgłoszonej podstawy przedsądu nie zmieniają dodatkowe uwarunkowania dotyczycące sytuacji ubezpieczonej, gdyż wówczas przeważa kwestia stosowania prawa w indywidualnej sprawie, co nie należy do uniwersalnej podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., lecz do szczególnej podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., która jako jedyna podstawa przedsądu ma na uwadze indywidualny interes skarżącej w przyjęciu jej skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Do tej podstawy przedsądu wniosek nie odwołuje się.Z powyższych względów w orzeczono jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).Zważając na wynik postępowania, dotychczasowe obciążenie skarżącej kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej oraz przyczynę niepowodzenia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie obciążono skarżącej kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym (art. 102 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c.).[SOP][ał]