Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III USK 162/23 Generato dall'IA

Social Security Court dismisses appeal claiming academic scholarships are exempt from contribution base calculation.

Numero d'incarto III USK 162/23
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by an employee against the Social Security Institution's decision regarding his contribution base. The employee argued that academic scholarships should be excluded from the contribution base, while the institution maintained they constitute part of the remuneration. The court ruled that the statutory definition of income from employment includes such scholarships and that tax exemptions do not automatically imply social security exemptions.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r.: Income from employment includes academic scholarships, and tax exemptions do not exempt such income from social security contributions.

Parole chiave

Generato dall'IA
social security contributions academic scholarships income from employment contribution base calculation tax exemption vs social security casation appeal dismissal remuneration definition calcolo del guadagno assicurato

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 12 ust. 1 of the Social Security System Act
497; dalej: ustawa systemowa) w związku z art. 12 ust.
Art. 21 of the Individual Income Tax Act
1 w związku z art. 21 ust.
Art. 4 pkt 9 of the Social Security System Act
1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
§ 2 of the Minister of Labour and Social Policy Regulation of 18 December 1998
Art. 18 ust. 4 pkt 2b of the Social Security System Act
Sformułował następujące zagadnienie prawne: czy - przy uwzględnieniu brzmienia art. 18 ust.
Art. 3989 § 2 of the Code of Civil Procedure
Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c.
Art. 39821 in conjunction with Art. 98 § 1 and 3 of the Code of Civil Procedure
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł stosownie art. 39821 w związku z art.
art. 3989 § 1 k.p.c
Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c.
art. 3984 § 2 k.p.c
W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c.
art. 3989 § 2 k.p.c
Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III USK 162/23 POSTANOWIENIE Dnia 28 sierpnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Halina Kiryło w sprawie z odwołania A. K. i […] Wyższej Szkoły […] w Ś.‎od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziału w Poznaniu‎o wysokość podstawy wymiaru składek,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 sierpnia 2024 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się A. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu‎z dnia 29 lipca 2022 r., sygn. akt III AUa 270/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od A. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziału w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) złotych z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 lipca 2022 r. oddalił apelację odwołującej […] Wyższej Szkoły […] w Ś. oraz apelację A. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 12 stycznia 2021 r., oddalającego ich odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziału w Poznaniu z 4 grudnia 2018 r. stwierdzającej, że podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne A. K. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek […] Wyższej Szkoły […] za okres październik 2013 - grudzień 2017 jest równa kwotom wskazanym w sentencji, stanowiącym sumę wynagrodzenia i stypendium wypłaconego w każdym miesiącu.Ubezpieczony A. K. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, zaskarżając orzeczenie w część, tj. w zakresie punktu drugiego i czwartego, w których oddalono jego apelację. Skargę kasacyjną oparł na podstawie naruszenia prawa materialnego:

1) art. 18 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 497; dalej: ustawa systemowa) w związku z art. 12 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 39, przy uwzględnieniu art. 10 ust. 1 pkt 1, 3, 9 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 226; dalej: ustawa o PIT) w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (jednolity tekst:

Dz.U. z 2023 r., poz. 728; dalej: rozporządzenie wykonawcze), przez błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że (...) definicja przychodów ze stosunku pracy niewątpliwe obejmuje stypendia wypłacane pracownikom naukowo - dydaktycznym zatrudnionym w szkolnictwie wyższym, a tym samym przyjęcie, że wypłacane na rzecz ubezpieczonego stypendia naukowe, służące i przeznaczone na jego działalność naukową, będąc elementem wynagrodzenia ze stosunku pracy, współkształtują podstawę wymiaru składek, gdy tymczasem stypendia naukowe są wyłączone z podstawy wymiaru składek na podstawie wspomnianych przepisów, stanowiąc przychód z innych źródeł w rozumieniu ustawy o PIT;

2) art. 18 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy systemowej w związku z art. 12 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 39, przy uwzględnieniu art. 10 ust. 1 pkt 1, 3, 9 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o PIT w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, przez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że (...) przedmiotowe stypendium (...) bez wątpienia jest przychodem ze stosunku pracy, bowiem umowa o pracę zawarta z odwołującym się nakładała na niego obowiązek „realizacji ustalonych prac naukowo – badawczych”, gdy tymczasem przyznane i wypłacone świadczenie nie wiązało się wykonywaniem i wykonaniem umowy o pracę, w tym osiągnięciem umówionego rezultatu w ramach obowiązków pracowniczych, lecz innym świadczeniem, kwalifikowanym ze źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT.Biorąc powyższe pod uwagę, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego oraz poprzedzającego wyroku Sądu pierwszej instancji, zniesienie postępowania w obu instancjach i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym o kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych; ewentualnie wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym o kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący powołał się na występowanie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebę wykładni przepisów prawa.

Sformułował następujące zagadnienie prawne: czy - przy uwzględnieniu brzmienia art. 18 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy systemowej w związku z art. 12 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 39 ustawy o PIT, ale i art. 10 ust. 1 pkt 1 i 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT - ubezpieczony, któremu przyznano i wypłacono stypendium naukowe w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 39 ustawy o PIT w związku z przepisami prawa o szkolnictwie wyższym i nauce uzyskuje przychód z tytułu stosunku pracy z racji zatrudnienia w ramach stosunku pracy, czy przychód z innego źródła?Wątpliwości interpretacyjne dotyczą zaś przepisów art. 18 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy systemowej w związku z art. 12 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 39 ustawy o PIT, ale i art. 10 ust. 1 pkt 1 i 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT w sytuacji, w której przyporządkowuje się stypendium naukowe do źródła przychodów ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, z pominięciem brzmienia art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, który w zakresie przedmiotowym ma wymienione stypendia, które należałoby łączyć ze źródłami przychodów, o jakich mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, a nie w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT.W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ rentowy wniósł o wydane postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że jako sąd kasacyjny nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, a skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).W sytuacji, gdy Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi co do danej kwestii prawnej, a nie ujawniły się nowe, nieznane wcześniej okoliczności mające wpływ na wynik wykładni, nie ma potrzeby przyjmowania kolejnych skarg kasacyjnych pochodzących od tego samego podmiotu, opartych na tych samych podstawach i formułujących te same wątpliwości interpretacyjne.

Przyjęcie kolejnych podobnych skarg kasacyjnych do rozpoznania nie będzie służyć dalszemu rozwojowi orzecznictwa.Przedstawiane przez skarżącego problemy prawne zostały poddane wnikliwej analizie przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 października 2022 r., II USKP 21/22 (OSNP 2023 nr 7, poz.

80) ze skargi płatnika składek […] Wyższej Szkoły […] w Ś.Jak przyjął Sąd Najwyższy we wskazanym wyroku, w przypadku wypłacanych stypendiów naukowych w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 39 ustawy o PIT, trudno uznać te świadczenia za przychód ze stosunku pracy zwolniony z oskładkowania. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r., podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 2 tego rozporządzenia.

Przepisy te zawierają zamknięty katalog wyłączeń przedmiotowych, to jest rodzajów przychodów ze stosunku pracy, które zwolnione są z oskładkowania. Katalog ten powinien być ściśle interpretowany. W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że prawo ubezpieczeń społecznych jest - ze swych założeń - prawem ścisłym i sformalizowanym, opartym na bezwzględnie obowiązujących normach, z wyłączeniem możliwości ich interpretowania z uwzględnieniem obowiązujących w prawie cywilnym reguł słuszności. Powoduje to konieczność ścisłego wykładania jego przepisów (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2010 r., II UZP 1/10, OSNP 2010 nr 21-22, poz. 267; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 grudnia 2005 r., III UK 120/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 338; z dnia 26 lipca 2011 r., I PK 22/11, OSNP 2012 nr 19-20, poz. 235; z dnia 19 grudnia 2012 r., I UK 320/12, LEX nr 1308047).

Skoro zatem katalog dostępnych w § 2 rozporządzenia wykonawczego wyłączeń należy wykładać ściśle, to trzeba przyjąć, że nie są zwolnione z oskładkowania świadczenia w katalogu tym niewymienione, a nie wymieniono w nim stypendiów naukowych.W dalszej kolejności Sąd Najwyższy (w sprawie II USKP 21/22) miał na względzie, że zgodnie z art. 21 ustawy o PIT, z opodatkowania zwolnione zostały określone przychody. Zwolnienie takie nie oznacza, że przychody te przestają być przychodami w rozumieniu art. 12 ust. 1 tej ustawy. Z kolei art. 4 pkt 9 ustawy systemowej odsyła do pojęcia przychodu w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o PIT, a nie do art. 21 tej ustawy.

Zatem zakwalifikowanie określonego przychodu jako zwolnionego na gruncie art. 21 ustawy o PIT z opodatkowania podatkiem od osób fizycznych (zwolnienie przedmiotowe), nie wyklucza uznania tego przychodu jako oskładkowanego na gruncie systemu ubezpieczeń społecznych, który posiada własną, autonomiczną regulację w zakresie wyłączenia określonego rodzaju przychodów ze stosunku pracy z podstawy wymiaru składek. Regulacją taką jest § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r., z którego treści nie wynika, że stypendia naukowe, jako przychód ze stosunku pracy, podlegają wyłączeniu z podstawy wymiaru składek.

Przepisy ustawy systemowej posługują się pojęciem stypendium wyłącznie w kontekście stypendium dla osób bezrobotnych, stypendium sportowego czy stypendium doktoranckiego. Można dopatrywać się podobieństwa co do charakteru stypendium doktoranckiego do instytucji stypendium naukowego, jednak zgodnie z art. 18 ust. 4 pkt 2b ustawy systemowej, stypendia doktoranckie podlegają oskładkowaniu. Wypada zatem stwierdzić, że gdyby intencją ustawodawcy było wyłączenie stypendiów naukowych z oskładkowania, to wprowadziłby uregulowanie w tym zakresie w przepisach prawa ubezpieczeń społecznych.Wobec dokonanej przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 października 2022 r., II USKP 21/22, wykładni przepisów (które stały się przedmiotem rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych), potwierdzonej w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego zapadłych w sprawach ze skarg kasacyjnych płatnika składek […] Wyższej Szkoły […] w Ś. (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r., II USK 9/22 (LEX nr 3723488); z dnia 8 lutego 2023 r., II USK 97/22 (LEX nr 3526799); z dnia 9 marca 2023 r., II USK 98/22 (niepublikowane); z dnia 13 kwietnia 2023 r., II USK 123/22, LEX nr 3579264; z dnia 19 kwietnia 2023 r., II USK 248/22, LEX nr 3582483), trzeba stwierdzić, że nie zachodzą wskazane przez skarżącego przesłanki przedsądu.Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł stosownie art. 39821 w związku z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. [SOP][ms] ‎