Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III UK 93/07 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal claiming Social Security Agency must inform citizens of early retirement rights under Constitution.

Numero d'incarto III UK 93/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a pensioner seeking to establish his right to early retirement from a date prior to his 60th birthday. The applicant argued that Article 61 of the Constitution obligates the Social Security Agency to proactively inform citizens of their entitlements, while the lower courts held that such rights are strictly defined by statutory law. The court ruled that Article 61 does not create a general duty to inform potential beneficiaries of their rights, emphasizing that citizens must actively seek information and that the principle of legal certainty prevails over administrative notification obligations.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 61 ust. 1 Konstytucji; Art. 29 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: The constitutional right to information does not impose a general obligation on social security institutions to proactively inform all potential beneficiaries of their specific entitlements, as citizens must actively ascertain their legal status under the principle of legal certainty.

Parole chiave

Generato dall'IA
constitutional right to information social security agency obligations early retirement entitlements principle of legal certainty active duty of citizens statutory interpretation administrative notification

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 61 ust. 1 Konstytucji
Wyrokowi zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji przez uznanie, że ZUS nie
Art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Konstytucji i art. 29 ust.
Art. 129 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
potrzebę wykładni przepisu art. 129 ust.
Art. 398 § 1 k.p.c.
podstawie art. 39814 k.p.c.
art. 61 ust. 1 Konstytucji
Wyrokowi zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji przez uznanie, że ZUS nie
art. 61 Konstytucji
natomiast rozumieć prawa do informacji przewidzianego w art. 61 Konstytucji jako
art. 61 ust. 1 Konstytucji RP
Zgodnie z przepisem art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do
art. 39814 k.p.c
podstawie art. 39814 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III UK 93/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Herbert Szurgacz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

SSA Jolanta Pietrzak

w sprawie z odwołania J. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B.

o prawo do emerytury od wcześniejszej daty,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 marca 2008 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 18 kwietnia 2007 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia 9 marca

2006 r. ustalił J. S. prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym od dnia 1

października 2005 r.

Wnioskodawca wniósł do Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń

Społecznych w L. odwołanie od tej decyzji domagając się jej zmiany i ustalenia

uprawnień do emerytury od dnia 16 maja 2001 r., tj. od ukończenia 60 roku życia,

twierdząc, że obecnie organ rentowy poucza o możliwości zgłoszenia wniosku

osoby spełniające warunki do emerytury.

Wyrokiem z dnia 29 maja 2006 r. Sąd Okręgowy - Sąd Ubezpieczeń

Społecznych w L. oddalił odwołanie. Sąd orzekł, że skoro zgodnie z przepisem art.

129 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (ustawa o FUS) świadczenia wypłaca się od dnia

powstania prawa do nich, jednakże nie wcześniej niż od miesiąca, w którym

zgłoszono wniosek lub wydano decyzję urzędu, to żądanie wnioskodawcy wypłaty

świadczenia od dnia ukończenia 60 roku życia jest bezpodstawne.

Apelację od wyroku wniósł wnioskodawca zaskarżając wyrok w całości,

wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądania.

Wyrokowi zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji przez uznanie, że ZUS nie

powiadomił go o nabyciu emerytury z dniem 16 maja 2001 r.

Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007 r. uznał, że apelacja nie

jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu stwierdził, że przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji nie znajduje

zastosowania w sprawie, a żądanie do ustalenia prawa do emerytury od dnia 16

maja 2001 r., tj. od ukończenia 60 roku życia nie ma uzasadnienia w powoływanych

przepisach. Sąd II instancji uznał, że ustalenia dokonane przez Sąd I instancji są

prawidłowe, stan faktyczny został oceniony poprawnie, a wyrok wydany w oparciu o

stosowny przepis ustawy.

Wyrok ten został przez J. S. zaskarżony skargą kasacyjną w całości.

Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego, w tym art. 61

Konstytucji i art. 29 ust. 1 ustawy o FUS, polegające na przyjęciu, że przepisy te nie

odnoszą się do kwestii obowiązku organów rentowych do informowania obywateli o

ich

uprawnieniach

i

zasadach

przyznawania

świadczeń

emerytalnych.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący wskazał na

potrzebę wykładni przepisu art. 129 ust. 1 ustawy o FUS w związku z art. 61

Konstytucji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach Sądowi

Apelacyjnemu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ustroju demokratycznym

obywatel, który z mocy prawa nabył określone uprawnienie – w tym przypadku

prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym, winien być o tym informowany

przez ZUS z datą nabycia tego uprawnienia. Brak takiej informacji pozbawił

skarżącego prawa od przejścia na emeryturę z dniem 16 maja 2001 r. co ma

konkretne przełożenie na wysokość pobieranego świadczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do

uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób

pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o

działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych

osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania

władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu

Państwa. Nie ulega wątpliwości, że prawo to obejmuje również uzyskiwanie

informacji o działalności instytucji zabezpieczenia społecznego, do jakich należy

Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Treść konstytucyjnego prawa do informacji

została skonkretyzowana w ust. 2 tego przepisu, zgodnie z którym prawo do

uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia

kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów,

z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu.

Z przytoczonych przepisów wynika jasno, że przez prawo obywatela do

uzyskiwania informacji rozumieć należy możliwość zwrócenia się do Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych z żądaniem udzielenia informacji i obowiązek ZUS jej

udzielenia. Dotyczy to jednak sfery działalności tej instytucji. Przepis art. 61 został

zamieszczony w grupie przepisów „wolności i prawa polityczne” i realizuje zasadę

udziału obywateli w życiu publicznym i sprawowaniu społecznej kontroli Nie można

natomiast rozumieć prawa do informacji przewidzianego w art. 61 Konstytucji jako

obowiązku udzielania przez wszelkie organy władzy publicznej i inne wskazane w

tym przepisie podmioty o ich prawach (obowiązkach) wszelkiej informacji wszystkim

potencjalnie zainteresowanym z urzędu. Byłoby to nie tylko organizacyjnie i

finansowo nadmiernym obciążeniem podmiotów, których działanie winno cechować

racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi, ale także sprzeczne z zasadą

pomocniczości sformułowaną w preambule Konstytucji.

Uprawnienia wynikające z systemu zabezpieczenia społecznego, w tym prawo

do emerytury, także wcześniejszej, są wyczerpująco uregulowane w przepisach

powszechnie obowiązującego prawa. Jedną z zasad demokratycznego państwa

prawnego jest wymóg jawności prawa, rozumiany w ten sposób, że akty prawne

obowiązują dopiero po ich ogłoszeniu w stosownym dzienniku promulgacyjnym i

upływie vacatio legis, tak, aby zainteresowane podmioty miały możliwość i czas na

zapoznanie się z obowiązującym stanem prawnym. Dotyczy to zarówno

obowiązków nakładanych na rozmaite podmioty, jak i przysługujących im

uprawnień. W związku z zasadą jawności prawa obowiązuje również zasada

„nieznajomość prawa szkodzi”, podkreślająca, że osoby uczestniczące w obrocie

prawnym powinny wykazać się aktywnością w ustalaniu swojej sytuacji prawnej

(między innymi poprzez wsparcie fachowych doradców oraz zwracanie się z

pytaniami do podmiotów określonych w art. 61 Konstytucji). W odniesieniu do

ubezpieczonego jest to tym bardziej uzasadnione, że art. 29 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

statuuje jedynie możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę, pozostawiając w

tej mierze decyzję samym zainteresowanym.

W takiej sytuacji wyprowadzanie z art. 61 Konstytucji obowiązku nałożonego na

ZUS informowania wszystkich potencjalnie zainteresowanych o możliwości złożenia

wniosku

o

konkretne

świadczenie

ubezpieczeniowe,

w

tym

wypadku

o

wcześniejszą emeryturę, nie ma uzasadnienia.

Skoro skarga kasacyjna

nie zawiera usprawiedliwionych podstaw,

podstawie art. 39814 k.p.c. należało orzec o jej oddaleniu.

/tp/

na