Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III UK 6/09 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed early retirement claim where business owner periods were not covered by employment insurance.

Numero d'incarto III UK 6/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal regarding the right to early retirement. The appellant argued that his total contribution period of nearly 40 years entitled him to early retirement, but the Social Insurance Institution denied it because periods from 1993 to 2005 were spent running a business. The court ruled that the statutory requirement for early retirement under the relevant article strictly demands coverage by employment-based insurance schemes, which the appellant failed to meet during those years.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2; Art. 29 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: The right to early retirement based on employment insurance is strictly limited to periods of social insurance coverage under employment contracts, excluding self-employed periods or general insurance coverage.

Parole chiave

Generato dall'IA
early retirement entitlement employment insurance coverage self-employed periods social insurance schemes contribution period calculation Supreme Court dismissal employment status requirement

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
emerytury określone w art. 27 ustawy o emeryturach i rentach.
Art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
przesłanki jej przyznania w oparciu o art. 29 ustawy o emeryturach i rentach.
Art. 398 k.p.c.
Z tych względów na podstawie art. 39814 k.p.c.
art. 39814 k.p.c
Z tych względów na podstawie art. 39814 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III UK 6/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 maja 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z odwołania W. B.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 maja 2009 r.,

skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 29 września 2008 r.,

oddala skargę.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 29 września 2008 r., w sprawie z wniosku

W. B. na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zmienił wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 20 maja 2008 r., w ten sposób, że oddalił odwołanie w części

dotyczącej przyznania emerytury za okres od 8 maja do 26 sierpnia 2008 r. i dalej

idącą apelację oddalił.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i ich

prawna ocena. Decyzją z dnia 17 marca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

odmówił wnioskodawcy W. B. prawa do emerytury w obniżonym wieku

emerytalnym,

wskazując

w

uzasadnieniu,

iż

nie

spełnia

on

warunków

przewidzianych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz.

353 ze zm.). W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca wskazał, iż

ukończył 64 lata (urodził się 27 sierpnia 1943 r.) oraz legitymuje się stażem

ubezpieczenia wynoszącym 39 lat 5 miesięcy i 11 dni. Po rozpoznaniu odwołania

Sąd pierwszej instancji zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznał W. B.

prawo do emerytury od 8 maja 2008 r., wskazując, iż wnioskodawca spełnia

przesłanki jej przyznania w oparciu o art. 29 ustawy o emeryturach i rentach. Ze

stanowiskiem tym nie zgodził się Sąd Apelacyjny, wskazując, iż wprawdzie

wnioskodawca legitymuje się przeszło 39 letnim okresem ubezpieczenia i ukończył

60 lat życia, jednak, jak trafnie wskazał organ rentowy w zarzutach apelacyjnych, a

co uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, wnioskodawca nie legitymował się 35–

letnim okresem ubezpieczenia pracowniczego, bowiem jak wskazują akta rentowe

w okresie od 1 kwietnia 1993 r. do 28 lutego 2005 r. zaliczonym do ogólnego stażu

ubezpieczenia prowadził on działalność gospodarczą (11 lat i 2 miesiące). Sąd

Apelacyjny zważył także, iż W. B. bezpośrednio przez uzyskaniem statusu osoby

bezrobotnej (od dnia 3 marca 2005 r.) prowadził działalność gospodarczą i nie

podlegał ubezpieczeniu pracowniczemu. Nadto treść rozstrzygnięcia Sądu

Apelacyjnego uwarunkowana była okolicznością, iż z dniem 27 sierpnia 2008 r.

wnioskodawca ukończył 65 lat, a przy tym legitymował się przeszło 25 letnim

okresem ubezpieczenia a tym samym spełnił przesłanki uzyskania prawa do

emerytury określone w art. 27 ustawy o emeryturach i rentach.

Wyrok ten zaskarżył skargą kasacyjną wnioskodawca wskazując jako jej

podstawę naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 27 pkt 1 i art.

29 ustawy o emeryturach i rentach. Wniósł o jego uchylenie i oddalenie apelacji

pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 20 maja 2008 r., bądź o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy od strony pozwanej

kosztów procesu wg. norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest bezzasadna.

Okoliczności dotyczące stażu ubezpieczeniowego wnioskodawcy i okresów

ubezpieczenia są w sprawie bezsporne, co przyznał sam wnioskodawca w skardze

kasacyjnej.

Kwestią

sporną

jest

natomiast

ocena

przesłanek

dających

wnioskodawcy prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 29 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Według

ustępu 1 pkt 2 tego przepisu ubezpieczony mężczyzna urodzony przed dniem 1

stycznia 1949 r., który nie osiągnął wieku emerytalnego określonego w art. 27 pkt 1

(czyli 65 lat), może przejść na emeryturę po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli ma co

najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy albo jeżeli ma co najmniej 25-letni

okres składkowy i nieskładkowy oraz został uznany za całkowicie niezdolnego do

pracy. Zgodnie zaś z ustępem 2 tego artykułu: emerytura, o której mowa w ust. 1,

przysługuje ubezpieczonym, którzy:

1) ostatnio, przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę, byli pracownikami oraz

2) w okresie ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub

ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym pozostawali w stosunku pracy co

najmniej przez 6 miesięcy, chyba że w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę są

uprawnieni do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Z kolei ustęp 3 tego przepisu stanowi, że spełnienia warunków, o których mowa w

ust. 2, nie wymaga się od ubezpieczonych, którzy przez cały wymagany okres, o

którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podlegali ubezpieczeniu społecznemu lub

ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pozostawania w stosunku pracy.

Jak wskazano wyżej bezsporne jest, że wnioskodawca spełniał przesłanki

uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 29 ustawy o

emeryturach i rentach wskazane w ustępie 1 tego przepisu. Urodził się bowiem 27

sierpnia 1943 r. i legitymował się stażem ubezpieczenia wynoszącym 39 lat 5

miesięcy i 11 dni. Wbrew twierdzeniom skarżącego wnioskodawca nie spełniał

jednak pozostałych przesłanek do uzyskania tego prawa wskazanych w ustępie 2 i

3 tego artykułu.

I tak w zakresie przesłanek wskazanych w ustępie 2 art. 29 ustawy o

emeryturach i rentach należy wskazać, iż co prawda bezpośrednio przed złożeniem

wniosku o wcześniejszą emeryturę wnioskodawca miał status bezrobotnego z

prawem do zasiłku dla bezrobotnych, a tym samym zgodnie z art. 13 pkt 9 ustawy z

dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu,

rentowemu,

chorobowemu

i

wypadkowemu,

ale

w

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego, które skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela, przyjęto, że

warunek z ustępu 2 punktu 1 analizowanego przepisu spełnia tylko taki bezrobotny,

dla którego ostatnim ubezpieczeniem przed spełnieniem warunków z art. 29 ust. 1

ustawy o emeryturach i rentach, było pobieranie zasiłku dla bezrobotnych

bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16

sierpnia 2005 r., I UK 363/04, OSNP 2006, nr 11-12, poz. 194). W przedmiotowej

sprawie

zaś

ubezpieczony

bezpośrednio

przed

pobieraniem

zasiłku

dla

bezrobotnych nie pozostawał w stosunku pracy, ale prowadził działalność

gospodarczą. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że

przepis szczególny jakim jest art. 29 ustawy o emeryturach i rentach podlega

wykładni ścisłej. Zasadą zaś jest, iż prawo do emerytury wcześniejszej przysługuje

osobom objętym ubezpieczeniem emerytalnym z tytułu zatrudnienia w ramach

stosunku pracy. Pracowniczy, a nie powszechny charakter tego uprawnienia - po

dniu 1 stycznia 1999 r. - potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12

września 2000 r., K 1/00 (OTK 2000, nr 6, poz. 185) wyjaśniając, że pracowniczy

charakter omawianego uprawnienia wynika z uregulowań prawnych uchwalonych

jeszcze przed wejściem w życie ustawy o emeryturach i rentach, tj. z art. 27 ust. 1

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich

rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) Przyznanie zatem prawa do wcześniejszej

emerytury na podstawie art. 29 ustawy o emeryturach i rentach osobie, która status

bezrobotnego uzyskała bezpośrednio po okresie prowadzenia działalności

gospodarczej w sposób jawny godziłoby w tę zasadę.

Pracowniczy charakter uprawnienia do wcześniejszej emerytury na podstawie

art. 29 ustawy o emeryturach i rentach nie pozwala także na przyjęcie, iż

wnioskodawca spełnia przesłankę wskazaną w ustępie 3 tego przepisu, który

wyłącza wymogi wskazane w jego ustępie 2, ale czyni to tylko wobec osób, które

przez cały wymagany okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 tej regulacji,

podlegały ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i

rentowym z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Skarżący nie spełnia tego

warunku. Nieuprawniony jest bowiem zawarty w skardze kasacyjnej pogląd, iż 35–

letni okres składkowy i nieskładkowy dotyczyć może wszelkich okresów podlegania

ubezpieczeniu, tak każdemu ubezpieczeniu społecznemu, jak i ubezpieczeniom

emerytalnemu i rentowemu z tytułu pozostawania w stosunku pracy i że okresy te

mogą być sumowane. Skarżący nie wziął bowiem pod uwagę, iż użyty w tym

przepisie zwrot „podlegali ubezpieczeniu społecznemu” należy odnosić do stanu

prawnego sprzed wejścia w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

kiedy to nie funkcjonowały, tak jak obecnie, odrębne ubezpieczenia społeczne

(ubezpieczenie emerytalne; ubezpieczenia rentowe; ubezpieczenie chorobowe i

ubezpieczenie wypadkowe – art. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych),

ale jedno ubezpieczenie społeczne obejmujące prawo do różnych świadczeń (por.

np. art. 2 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu

ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r., Nr 25, poz. 137 ze zm.).

Użyty w art. 29 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach zwrot „podlegali

ubezpieczeniu społecznemu” należy zatem odnosić do okresów ubezpieczenia

sprzed dnia 1 stycznia 1999 r. Od tej daty bowiem pojęcie podlegania

ubezpieczeniu społecznemu nie ma już prawnej racji bytu, można co najwyżej

podlegać wskazanym w art. 1 ustawy systemowej ubezpieczeniom społecznym.

Tym samym, skoro wnioskodawca legitymujący się okresem składkowym i

nieskładkowym 39 lat 5 miesięcy i 11 dni, w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28

lutego 2005 r. prowadził działalność gospodarczą, a zatem

nie podlegał

ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pozostawania w stosunku pracy,

to tym samym nie można uznać, iż spełnił przesłankę nabycia prawa do

wcześniejszej emerytury wskazaną w art. 29 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach.

Z tych względów na podstawie art. 39814 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w

sentencji.