Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III UK 151/18 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses early retirement claim for tractor driver due to lack of road transport exposure.

Numero d'incarto III UK 151/18
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal against a lower court ruling that granted early retirement to a tractor driver. The applicant argued that his work transporting machinery on-site constituted special working conditions, but the court distinguished this from public road transport. The court held that the legal definition of special conditions for tractor drivers relies on the specific psycho-physical stress of driving on public roads, not merely operating the vehicle within a factory premises.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach; Art. 39815 § 1 k.p.c.; Art. 108 § 2 k.p.c.; Art. 39821 k.p.c.: Special working conditions for tractor drivers require exposure to the specific psycho-physical stress of driving on public roads, not internal factory transport.

Parole chiave

Generato dall'IA
early retirement conditions special working conditions tractor driver classification public road transport cassation appeal dismissal social security benefits workplace transport scope attività lucrativa all'età pensionabile

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach
Dlatego szkodliwość i uciążliwość tych prac, w rozumieniu art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach, należy wiązać ze specyfiką poruszania się w ruchu drogowym, wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Art. 39815 § 1 k.p.c.
Art. 108 § 2 k.p.c.
i art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art.
Art. 39821 k.p.c.
w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł jak w sentencji.
art. 32 ust. 1 Konstytucji RP
Z ustanowionej na gruncie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady wynika bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w zbliżonej sytuacji oraz zakaz różnicowania w tym traktowaniu bez przyczyny znajdującej należyte uzasadnienie w przepisie rangi co najmniej ustawowej.
art. 39815 § 1 k.p.c
art. 108 § 2 k.p.c
art. 39821 k.p.c
w związku z art. 39821 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III UK 151/18 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 czerwca 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący)‎SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)‎SSN Halina Kiryło w sprawie z odwołania P. K.‎od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O.‎o emeryturę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 4 czerwca 2019 r.,‎skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt III AUa […], uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w […] do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wnioskodawca P. K. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. z dnia 13 października 2016 r., odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych.Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2017 r., sygn. akt V U […], zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy od 1 kwietnia 2016 r. prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych (pkt I), rozstrzygając o kosztach postępowania (pkt II).Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca, urodzony […] 1955 r., nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, posiada na dzień 1 stycznia 1999 r. ogólny staż ubezpieczeniowy w wysokości 27 lat, 2 miesięcy i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

W dniu 28 kwietnia 2016 r. złożył do organu rentowego wniosek o emeryturę. Organ rentowy zaliczył wnioskodawcy 3 lata, 2 miesiące i 27 dni do okresu pracy w warunkach szczególnych – okres ten obejmuje zatrudnienie w okresach od 13 sierpnia 1973 r. do 25 października 1974 r. i od 18 kwietnia 1975 r. do 30 kwietnia 1977 r. na stanowisku młodszego elektryka pod ziemią w Kopalni […] w G.. Wnioskodawca w okresie od 30 lipca 1977 r. do 4 czerwca 1995 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w A. […] w S., formalnie na stanowiskach: od 3 lipca 1977 r. - robotnik transportu, od 1 sierpnia 1981 r. - kierowca ciągnika.

Zakład ten produkował kopaczki rolne, elewatorowe i kombajny. Wnioskodawca był zatrudniony w Wydziale Transportowym, w którym byli zatrudnieni traktorzyści. Wnioskodawca rozwoził sprzęt, jego praca polegała na zapięciu ciągnika z kombajnem lub kopaczką i wywiezienie ich na plac. Wywóz jednej maszyny trwał około 5-10 minut, zaczep maszyny trwał kilka sekund. Powyższe prace transportowe wnioskodawca wykonywał przez 8 godzin dziennie. W ramach jednej dniówki transportował około 50 kopaczek albo 11 kombajnów. W związku z takimi ustaleniami Sąd uznał, że wnioskodawca legitymuje wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, gdyż do uznanego przez organ rentowy okresu należy doliczyć sporny okres zatrudnienia od 30 lipca 1977 r. do 4 czerwca 1995 r. w A. […] w S. w wymiarze 13, lat 10 miesięcy 4 dni.Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt III AUa […], oddalił apelację organu rentowego od powyższego wyroku.

Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne ustalenia faktyczne, jak i rozważania prawne Sądu pierwszej instancji. Wskazując na art. 184 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.; dalej ustawa emerytalna) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.; dalej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.), stwierdził, że w kontekście tych przepisów należało rozstrzygnąć, czy praca wnioskodawcy w A. […] w S. w okresie od 1 sierpnia 1981 r. do 4 czerwca 1995 r. była świadczona w warunkach szczególnych.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, w dziale VIII wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., zatytułowanym „W transporcie i łączności”, ustawodawca nie ograniczył możliwości zaliczania wymienionych w tym dziale prac transportowych do transportu publicznego czy po drogach publicznych. Stąd Sąd Apelacyjny uznał, że praca wnioskodawcy w transporcie wewnętrznym jako kierowca ciągnika, również stanowi zatrudnienie w warunkach szczególnych.Wyrok Sądu Apelacyjnego w […] zaskarżył organ rentowy w całości.

Zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię art. 184 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy emerytalnej w związku z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. przez przyznanie wnioskodawcy prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach i przyjęcie, że wnioskodawca w okresie zatrudnienia w A. […] w S. od 1 sierpnia 1981 r. do 4 czerwca 1995 r., pracując na stanowisku kierowcy ciągnika w transporcie wewnątrz zakładu (wydziału - hali produkcyjnej, na bliską odległość) wykonywał pracę w szczególnych warunkach, tj. wymienioną pod poz. 3 działu VIII - „W transporcie i łączności”, wykazu A, stanowiącego załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w O. i jego zmianę przez orzeczenie o oddaleniu odwołania wnioskodawcy, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w […]; a także o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego kosztów dotychczasowego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.Wnioskodawca, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że w świetle przepisów wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., wyodrębnienie poszczególnych prac ma charakter stanowiskowo-branżowy. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach.

Usystematyzowanie prac o znacznej szkodliwości i uciążliwości i przypisanie ich do oddzielnych działów oraz poszczególnych stanowisk w ramach gałęzi gospodarki nie jest przypadkowe, gdyż należy przyjąć, że konkretne stanowisko narażone jest na ekspozycję na czynniki szkodliwe w stopniu mniejszym lub większym w zależności od tego, w którym dziale gospodarki jest umiejscowione. Konieczny jest bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla danego działu gospodarki. Oznacza to, że przynależność pracodawcy do określonej gałęzi (branży) gospodarki ma znaczenie istotne i nie można dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały przypisane w tym akcie prawnym.

Nie można więc przyjąć, że istotny dla stwierdzenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach jest wyłącznie rodzaj tej pracy, a bez znaczenia pozostaje okoliczność zatrudnienia pracownika w określonym sektorze gospodarki. Biorąc pod uwagę treść art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości psychofizycznej dla zdrowia ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, należy przede wszystkim stwierdzić (ustalić i ocenić), czy konkretne stanowisko narażone jest na ekspozycję na czynniki szkodliwe w różnym stopniu w zależności od tego, w którym dziale przemysłu (gospodarki) jest umiejscowione.

Jeżeli bowiem uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia konkretnej pracy wynika właśnie z jej branżowej specyfiki, to należy odmówić tego szczególnego waloru pracy wykonywanej w innym dziale gospodarki. Natomiast w sytuacji, gdy stopień szkodliwości lub uciążliwości danego rodzaju pracy nie wykazuje żadnych różnic w zależności od branży, w której jest ona wykonywana, brak jest podstaw do zanegowania świadczenia jej w warunkach szczególnych tylko dlatego, że w załączniku do rozporządzenia została przyporządkowana do innego działu przemysłu (gospodarki).

Jeżeli bowiem pracownik w ramach swoich obowiązków stale i w pełnym wymiarze czasu pracy narażony był na działanie tych samych czynników, na które narażeni byli pracownicy innego działu, w ramach którego to działu takie same prace zaliczane są do pracy w szczególnych warunkach, to zróżnicowanie tych stanowisk pracy musiałoby być uznane za naruszające zasadę równości w zakresie uprawnień do ubezpieczenia społecznego pracowników wykonujących taką samą pracę. Z ustanowionej na gruncie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady wynika bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w zbliżonej sytuacji oraz zakaz różnicowania w tym traktowaniu bez przyczyny znajdującej należyte uzasadnienie w przepisie rangi co najmniej ustawowej.

Zasady sprawiedliwości wymagają przy tym, aby zróżnicowanie prawne podmiotów (ich kategorii) pozostawało w adekwatnej relacji do różnic w ich sytuacji faktycznej jako adresatów danych norm prawnych (por. wyrok z dnia 13 lipca 2016 r., I UK 218/15, LEX nr 2108499 oraz z dnia 26 stycznia 2017 r., III UK 51/16, LEX nr 2258032 i powołane tam orzecznictwo).Zatem zasadą jest, że przynależność pracodawcy do określonej gałęzi przemysłu ma znaczenie istotne i nie można dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały przypisane w tym akcie prawnym.

Sąd Najwyższy uznaje jednakże zgodnie, że zasada ta nie ma charakteru absolutnego i w szczególnych okolicznościach sprawy można od niej odstąpić. Może się bowiem zdarzyć, że zakład pracy podległy określonemu ministrowi wykonuje także zadania całkowicie odpowiadające innemu działowi gospodarki, leżącemu w sferze zainteresowania innego ministra (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25 marca 2014 r., I UK 337/13, LEX nr 1458817; z dnia 2 czerwca 2008 r., I UK 381/07, LEX nr 494112; z dnia 25 marca 2014 r., I UK 337/13, LEX nr 1458817; z dnia 6 lutego 2014 r., I UK 314/13, OSNP 2015 nr 5, poz. 66), a co za tym idzie, szkodliwość danego rodzaju pracy jest porównywalna do szkodliwości pracy przyporządkowanej innej branży.

Decydujące w tym przypadku znaczenie ma to, czy pracownik w ramach swoich obowiązków stale i w pełnym wymiarze czasu pracy narażony był na działanie tych samych czynników, na które narażeni byli pracownicy innego działu przemysłu, w ramach którego to działu takie same prace zaliczane są do pracy w szczególnych warunkach.Praca kierowcy ciągnika w transporcie i praca wnioskodawcy jako kierowcy ciągnika, polegająca na kierowaniu tym pojazdem przy przewożeniu wyprodukowanych maszyn - z miejsca produkcji na plac (na terenie zakładu pracy), nie są tożsame w aspekcie możliwości jednakowej ich kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach. "Prace kierowców ciągników lub pojazdów gąsienicowych" wymienione w dziale VIII, poz. 3 wykazu A stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. to prace polegające na transporcie po drogach publicznych.

Dlatego szkodliwość i uciążliwość tych prac, w rozumieniu art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach, należy wiązać ze specyfiką poruszania się w ruchu drogowym, wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Tylko taki sposób rozumienia szczególnego charakteru prac w transporcie lądowym (drogowym) uzasadnia bowiem umieszczenie prac wymienionych w poz. 3 w tym samym dziale gospodarki wraz z pracami wykonywanymi przez kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów (poz. 2).

Z całą pewnością nie można natomiast utożsamiać warunków, w jakich owe prace mają być wykonywane, z warunkami towarzyszącymi pracom transportowym wykonywanym na terenie zakładu pracy. Umieszczenie stanowiska kierowcy ciągnika w dziale VIII „w transporcie i łączności” wiąże szkodliwość tej pracy nie z samym faktem prowadzenia tych pojazdów, lecz z faktem prowadzenia ich przy uwzględnieniu specyfiki „technologii” pracy w transporcie i występujących tam obciążeń psychofizycznych związanych z przemieszczaniem się po drogach publicznych.W rezultacie podstawy kasacyjne okazały się uzasadnione.Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [aw]