Social Security Board's failure to inform claimant about lump sum claim constitutes abuse of law under Art. 8 k.p. allowing the claim.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court allowed the claimant's appeal against the Social Security Board's decision to deny a lump sum compensation due to statute of limitations. The court found that the Board failed to inform the claimant about her right to claim the lump sum when she applied for disability pension, thereby preventing her from filing the claim within the limitation period. Consequently, the court ruled that raising the statute of limitations defense under these circumstances constituted an abuse of law under Article 8 of the Code of Civil Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 8 k.p.; Art. 291 § 1 k.p. w związku z art. 41 ust. 1 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy; Art. 9 k.p.a. w związku z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; When a social security organ fails to inform a claimant about the possibility of claiming a lump sum benefit upon application for disability pension, raising a statute of limitations defense constitutes an abuse of law.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 20 października 2004 r.
III UK 111/04
Zarzut organu rentowego przedawnienia roszczenia o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku w drodze do pracy stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 8 k.p. w
sytuacji, gdy organ rentowy nie poinformował ubezpieczonego, wnoszącego o
przyznanie renty inwalidzkiej z tytułu tego wypadku, o możliwości wystąpienia
także o jednorazowe odszkodowanie.
Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Krystyna
Bednarczyk, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004 r.
sprawy z wniosku Czesławy G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku w drodze do pracy, na
skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 3
czerwca 2004 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Okręgowego-Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 7 października 2002 r. [...] i
przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania i
orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. decyzją z dnia 25 kwietnia
2000 r. odmówił Czesławie G. przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu
uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem w drodze do pracy, jakiemu uległa
ona w dniu 11 stycznia 1988 r., ponieważ roszczenie to uległo przedawnieniu.
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 7 października 2002 r. oddalił
odwołanie wnioskodawczyni od powyższej decyzji. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd
Okręgowy stwierdził, że w dniu 11 stycznia 1988 r. w drodze do pracy na terenie b.
Niemieckiej Republiki Demokratycznej wnioskodawczyni uległa wypadkowi komunikacyjnemu, w wyniku którego przez długi okres czasu przebywała w szpitalu, a po
zakończeniu leczenia w czerwcu 1988 r. powróciła do Polski. Okoliczności tego wypadku ustalone zostały prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia
15 października 1999 r. [...]. Zgodnie z art. 41 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 czerwca
1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 - powoływanej nadal jako: ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy) pracownikowi, który uległ wypadkowi w drodze do pracy lub z pracy, przysługuje jednorazowe odszkodowanie w razie stałego
lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, na warunkach i w wysokości określonej
przepisami ustawy. Jednakże bieg przedawnienia tego roszczenia (art. 291 § 1 k.p.
w związku z art. 9 - 11 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy) rozpoczyna się w dniu, w którym pracownik dowiedział się o doznaniu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo o jego zwiększeniu się co najmniej o 10%.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy ustalił, iż: „wnioskodawczyni o
doznanym urazie i doznanej szkodzie dowiedziała się po zakończeniu leczenia w
czerwcu 1988 r. (zeznania [...]), bowiem już zdawała sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia, to znaczy miała świadomość doznanej szkody i podjęła pierwsze
działania w celu ustalenia renty inwalidzkiej wypadkowej. Po zebraniu pełnej dokumentacji, między innymi dotyczącej leczenia, 18 lutego 1994 r. złożyła wniosek o
rentę inwalidzką z tytułu wypadku w drodze do pracy. Należy zatem przyjąć, że w
dniu zgłoszenia wniosku o rentę wypadkową wnioskodawczyni miała świadomość
doznanej szkody i od tej daty należy liczyć trzyletni termin przedawnienia zgodnie z
art. 291 § 1 k.p.” W tej sytuacji, Sąd Okręgowy stwierdził, że „zarzut przedawnienia
roszczenia zgłoszony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. jest uzasadniony” (wskazując w tym kontekście równocześnie na uchwałę składu siedmiu
sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 października 1984 r., III PZP 29/84, OSNCP
1985 nr 2-3 poz. 21).
Z kolei, Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 10 marca 2004 r. [...] oddalił apelację wnioskodawczyni od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 7 października 2002 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny w
Lublinie w pełni podzielił dokonane przez Sąd Okręgowy w toku postępowania dowodowego w niniejszej sprawie ustalenia faktyczne oraz wyrażoną przez Sąd Okręgowy ocenę prawną, iż: „datą, w której w tym konkretnym przypadku rozpoczął się
bieg przedawnienia, jest data zgromadzenia przez wnioskodawczynię wszystkich
dokumentów dotyczących leczenia następstw wypadku i zgłoszenie wniosku o ustalenie prawa do renty z tytułu tego wypadku. (...) Nic zatem nie stało na przeszkodzie,
aby w dniu 18 lutego 1994 r. jednocześnie z wnioskiem o rentę zgłosiła roszczenie o
jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu w związku z tym samym
zdarzeniem. W tym dniu wiedziała o rozmiarze szkody, jak również o organie zobowiązanym do zaspokojenia świadczeń przewidzianych w ustawie o świadczeniach z
tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.”
W kasacji od powyższego wyroku pełnomocnik wnioskodawczyni zarzuciła: po
pierwsze, naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. wskazując na „sprzeczność istotnych ustaleń
Sądu Apelacyjnego, podzielających ustalenia Sądu Okręgowego, poprzez przyjęcie,
że datą, w której rozpoczął się bieg przedawnienia roszczenia wnioskodawczyni jest
18 lutego 1994 r., tj. dzień zgromadzenia przez wnioskodawczynię wszystkich dokumentów dotyczących leczenia następstw wypadku i zgłoszenia wniosku o ustalenie
prawa do renty z tytułu tego wypadku” oraz wobec „nie zadośćuczynienie obowiązkowi dokonania wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego”
oraz art. 328 § 2 k.p.c. „poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na jakich ustaleniach faktycznych lub dowodach Sąd oparł swą ocenę prawną”;
po drugie, naruszenie art. 291 § 1 k.p. „poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie,
że okres trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku w drodze do pracy może rozpocząć swój bieg przed datą ustalenia, że dane zdarzenie jest wypadkiem w drodze do pracy.”; w uzasadnieniu kasacji pełnomocnik wnioskodawczyni wskazała przy tym na pogląd prawny wyrażony w
wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1998 r., II UKN 35/98 (OSNAPiUS 1999 nr
9, poz. 13), wywodząc, iż: „w sprawie o jednorazowe odszkodowanie z tytułu następstw wypadku w drodze do pracy poszkodowany nie ma możliwości otrzymania
odszkodowania przed sporządzeniem przez pracodawcę protokołu powypadkowego
oraz przed wydaniem przez komisję lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia
orzeczenia stwierdzającego związek uszczerbku na zdrowiu z tym wypadkiem. Dlatego w razie wydania przez komisję lekarską orzeczenia korzystnego dla poszkodowanego trzyletni termin przedawnienia z art. 291 § 1 k.p. rozpoczyna bieg z chwilą
uprawomocnienia się tego orzeczenia. Nie byłoby żadnych wątpliwości w przypadku,
gdyby w niniejszej sprawie pracodawca sporządził protokół powypadkowy, ale czy w
sytuacji, gdy z przyczyn niezależnych od wnioskodawczyni, protokół taki nie został
sporządzony i organ rentowy odmówił wnioskodawczyni uznania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy, możliwe było uznanie, że roszczenie wnioskodawczyni o
jednorazowe odszkodowania stało się wymagalne w roku 1994. (...) Skoro istniały
wątpliwości, czy wypadek jakiemu uległa wnioskodawczyni może zostać uznany za
wypadek w drodze do pracy, to tym samym jej roszczenie o jednorazowe odszkodowanie nie mogło stać się wymagalne przed dniem 17 października 1999 r., tj. datą
ustalenia, że zdarzenie jakiemu uległa w dniu 11 maja 1988 r. było wypadkiem w
drodze do pracy.”
Równocześnie, pełnomocnik wnioskodawczyni wskazała, iż okolicznością
uzasadniającą przyjęcie kasacji do rozpoznania jest „istnienie potrzeby wykładni art.
292 k.p. ze względu na poważne wątpliwości prawne i udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy skorzystanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z zarzutu przedawnienia nie podlega kontroli sądu pod kątem nadużycia prawa podmiotowego (art. 5
k.c.) lub sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.).”, zważywszy,
że: „po nowelizacji Kodeksu pracy z dnia 2 lutego 1996 r. (Dz.U. Nr 24, poz. 110),
obowiązuje przywrócona przed wejściem w życie Kodeksu cywilnego zasada, iż nie z
urzędu, ale poprzez podniesienie zarzutu przedawnienia dłużnik może uchylić się od
zaspokojenia roszczenia.”
W konsekwencji, w kasacji sformułowany został wniosek o „zmianę zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego (...) poprzez uwzględnienie apelacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego”, względnie o „uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania” oraz o zasądzenie od strony
pozwanej na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania kasacyjnego wedle
norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na podstawie art. 41 ust. 1 i ust. 4 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków
przy pracy, pracownikowi, który uległ wypadkowi w drodze do pracy lub z pracy,
przysługuje od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: 1) jednorazowe odszkodowanie w razie, gdy wypadek ten spowodował stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu
oraz 2) renta inwalidzka - w razie, gdy w wyniku tego wypadku zaliczony został do
jednej z grup inwalidów.
Równocześnie, wedle stanu prawnego obowiązującego do dnia 31 grudnia
1998 r., oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organy rentowe właściwe
do przyjmowania i załatwiania wniosków w sprawach ustalania prawa do tych świadczeń oraz ich wypłaty, były obowiązane do informowania ubezpieczonych „o warunkach i dowodach wymaganych do uzyskania świadczeń emerytalno-rentowych oraz
do udzielania pomocy przy ubieganiu się o te świadczenia” (§ 3 rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalnorentowe i zasad wypłaty tych świadczeń - Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm., które wydane
zostało na podstawie upoważnienia ustawowego sformułowanego w art. 89 ust. 3,
art. 94 i art. 105 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm. - powoływane nadal jako: rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe). Analogicznie, zgodnie z przepisami ustawowymi obowiązującymi począwszy od
dnia 1 stycznia 1999 r., w postępowaniu w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, organy rentowe obowiązane są stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm. - powoływana
nadal jako: ustawa o emeryturach i rentach z FUS) nie stanowi inaczej (art. 124 tej
ustawy w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 66 - art. 68 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze
zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych), a to
oznacza, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe organy
rentowe obowiązane są w szczególności także do „należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ
na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek” (art. 9 k.p.a.). Zakład Ubezpieczeń
Społecznych jest bowiem państwową jednostką organizacyjną (obejmującą centralę i
terenowe jednostki organizacyjne), która w zakresie prowadzonej działalności, w tym
w szczególności także w zakresie realizacji przepisów o ubezpieczeniach społecznych, posiada status prawny organu administracji publicznej (art. 66 ust. 1 i ust. 4,
art. 67 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Wynika stąd, że na gruncie polskiego porządku prawnego (zarówno w świetle regu-
lacji prawnej obowiązującej do dnia 31 grudnia 1998 r., jak i regulacji prawnej obowiązującej począwszy od dnia 1 stycznia 1999 r. i aktualnie nadal) Zakład Ubezpieczeń Społecznych i podległe mu jednostki organizacyjne, które właściwe są w sprawach ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz do wypłacania tych świadczeń (organy rentowe), w postępowaniu w sprawach emerytalnorentowych posiadają nie tylko status prawny przeciwnika ubezpieczonego, który
ubiega się o określone świadczenia, ale zarazem także status prawny organu władzy
publicznej, który sprawuje powierzone mu kompetencje zarówno w celu zapewnienia
prawidłowego ustalania i realizacji prawnie gwarantowanych świadczeń emerytalnorentowych na rzecz ubezpieczonych, jak i w celu czuwania nad właściwym dysponowaniem funduszami publicznymi przeznaczonymi na realizację tych świadczeń. To
właśnie z tej przyczyny na organach rentowych (tak jak na organach administracji
publicznej) spoczywa obowiązek prawny dbałości nie tylko o realizację interesu publicznego, lecz również słusznych interesów ubezpieczonych i w tym celu udzielania
stronom (ubezpieczonym) wszelkich niezbędnych informacji, które mogą mieć wpływ
na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania emerytalno-rentowego oraz czuwania nad tym, aby strony tego postępowania nie poniosły
szkody z powodu nieznajomości prawa.
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że wnioskodawczyni - Czesława
G., po skompletowaniu niezbędnej dokumentacji dotyczącej zaistniałego wypadku i
przebiegu leczenia odniesionych w jego wyniku urazów złożyła w dniu 18 lutego
1994 r. do właściwego organu rentowego stosowny wniosek o przyznanie jej renty
inwalidzkiej z tytułu wypadku w drodze do pracy (art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy), nie występując równocześnie o przyznanie
jej z tego samego tytułu jednorazowego odszkodowania (art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o
świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy). Z akt sprawy wynika, iż organ rentowy
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych w B., wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi
(wynikającemu w owym czasie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe, a aktualnie z art. 9 k.p.a. w związku
z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), nie poinformował jednak wówczas
wnioskodawczyni o tym, że skoro ubiega się ona o przyznanie renty inwalidzkiej z
tytułu wypadku w drodze do pracy, w wyniku którego doznała stałego uszczerbku na
zdrowiu, to w tej sytuacji przysługuje jej równocześnie prawo ubiegania się o przyznanie jednorazowego odszkodowania. Natomiast, decyzją z dnia 14 maja 1994 r.
organ rentowy odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do renty inwalidzkiej z
tytułu wypadku, jakiemu uległa ona w dniu 11 stycznia 1988 r., a to ze względu na
brak niezbędnych dokumentów uzasadniających taki wniosek. Następnie, w wyniku
odwołania wnioskodawczyni sprawa ta była przedmiotem rozpoznania w postępowaniu sądowym przed Sądem Wojewódzkim w Lublinie, Sądem Apelacyjnym w Lublinie
oraz Sądem Najwyższym i ostatecznie Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 15
października 1999 r. zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 14 maja
1994 r. i przyznał wnioskodawczyni prawo do renty inwalidzkiej w związku z wypadkiem, któremu uległa w dniu 11 stycznia 1988 r., stwierdzając w uzasadnieniu tego
wyroku, że „zdarzenie to miało miejsce w czasie, gdy wnioskodawczyni udawała się
do pracy.” Kiedy jednak, w nawiązaniu do ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy w Lublinie w wyroku z dnia 15 października 1999 r., wnioskodawczyni w dniu
11 kwietnia 2000 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy (art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach z
tytułu wypadków przy pracy), organ rentowy decyzją z dnia 25 kwietnia 2000 r. odmówił uznania powyższego roszczenia wnioskodawczyni z tej przyczyny, że uległo
ono przedawnieniu z upływem trzech lat (art. 291 § 1 k.p.), licząc od dnia, w którym
pracownik dowiedział się o doznaniu uszczerbku na zdrowiu; równocześnie, w uzasadnieniu tej decyzji organ rentowy stwierdził: „Wypadek u Pani wydarzył się w dniu
11.01.1988 r. Pani wniosek o rentę wypadkową złożyła w dniu 18.02.1994 r., natomiast o odszkodowanie w dniu 11.04.2000 r., a więc później niż w ciągu 3 lat od daty
wypadku.” Okazuje się więc, że w rozpoznawanej sprawie: (a) naprzód, w dacie
zgłoszenia przez wnioskodawczynię (w dniu 18 lutego 1994 r.) wniosku o przyznanie
jej renty inwalidzkiej z tytułu wypadku jakiemu uległa ona w drodze do pracy organ
rentowy nie zadośćuczynił ciążącemu na nim obowiązkowi prawnemu (do 31 grudnia
1998 r. określonemu w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie postępowania
o świadczenia emerytalno-rentowe, a począwszy od 1 stycznia 1999 r. wynikającemu
z art. 9 k.p.a. w związku z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) i nie poinformował jej o możliwości dochodzenia na tej samej podstawie roszczenia o jednorazowe odszkodowanie w związku z doznanym stałym uszczerbkiem na zdrowiu (art.
41 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy), zapewne już
wówczas wychodząc - z błędnego, jak się okazało w wyniku dalszego postępowania
w tej sprawie - założenia, że wypadek jakiemu uległa wnioskodawczyni nie może być
kwalifikowany jako ‘wypadek w drodze do pracy’; (b) a następnie, gdy w dniu 11
kwietnia 2000 r. (czyli po stwierdzeniu przez Sąd Okręgowy w Lublinie w wyroku z
dnia 15 października 1999 r., że wypadek, jakiemu wnioskodawczyni uległa w dniu
11 stycznia 1988 r. miał znamiona prawne ‘wypadku w drodze do pracy’) wnioskodawczyni wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o przyznanie jej jednorazowego odszkodowania w związku z doznanym stałym uszczerbkiem na zdrowiu w
wyniku wypadku, jakiemu uległa ona w drodze do pracy, organ rentowy w decyzji z
dnia 25 kwietnia 2000 r. odmówił uznania tego roszczenia, powołując się na okoliczność jego trzyletniego przedawnienia (art. 291 § 1 k.p.), skoro wniosek o przyznanie
renty inwalidzkiej z tytułu tego samego wypadku w drodze do pracy wnioskodawczyni
złożyła w dniu 18 lutego 1994 r., a wniosek o jednorazowe odszkodowanie dopiero w
dniu 11 kwietnia 2000 r.
W tej sytuacji, przy ocenie zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego należało zważyć, co następuje: po pierwsze - przyjmując, że w
dacie zgłoszenia przez wnioskodawczynię do organu rentowego wniosku o przyznanie renty inwalidzkiej, czyli w dniu 18 lutego 1994 r., istniały już okoliczności, w nawiązaniu do których wnioskodawczyni mogła równocześnie wystąpić do organu rentowego z roszczeniem o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu doznanego
przez nią stałego uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku jakiemu uległa ona w
drodze do pracy, należy konsekwentnie stanąć na stanowisku, że skoro wówczas
wnioskodawczyni roszczenia takiego nie zgłosiła, to organ rentowy przyjmujący jej
wniosek o przyznanie renty inwalidzkiej obowiązany był poinformować wnioskodawczynię o możliwości zgłoszenia roszczenia o jednorazowe odszkodowanie oraz o
ewentualnych konsekwencjach prawnych zaniechania dokonania zgłoszenia tego
roszczenia w okresie trzech lat, czyli o możliwym jego przedawnieniu (art. 291 § 1
k.p.); po drugie - nie informując wnioskodawczyni w dacie zgłoszenia przez nią wniosku o przyznanie renty inwalidzkiej z tytułu wypadku w drodze do pracy (czyli w dniu
18 lutego 1994 r.) o przysługującym jej prawie równoczesnego wystąpienia z roszczeniem o przyznanie z tego samego tytułu jednorazowego odszkodowania, organ
rentowy nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku prawnego udzielenia wnioskodawczyni (ubezpieczonej) takiej informacji i to niezależnie od tego, czy przyczyną
zaniechania udzielenia tej informacji było zaniedbanie ze strony organu, czy też
przekonanie urzędnika pełniącego funkcje organu rentowego o tym, że w okolicznościach faktycznych danej sprawy w ogóle brak jest podstaw dla przyznania świadczeń ubezpieczeniowych z tytułu wypadku w drodze do pracy; po trzecie - oznacza
to, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy podniesiony przez organ rentowy zarzut przedawnienia roszczenia wnioskodawczyni o przyznanie jej jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku jakiemu uległa ona w drodze do pracy jest wprawdzie formalnie uzasadniony,
skoro z roszczeniem takim wnioskodawczyni mogła wystąpić już w dniu 18 lutego
1994 r. - czyli w dacie wniesienia wniosku o przyznanie renty inwalidzkiej, a faktycznie wystąpiła dopiero w dniu 11 kwietnia 2000 r., jednakże nie sposób zaprzeczyć, że
w danym wypadku do przedawnienia roszczenia wnioskodawczyni o jednorazowe
odszkodowanie mogło dojść właśnie z tej przyczyny, że organ rentowy nie wywiązał
się wobec niej z ciążącego na nim obowiązku prawnego poinformowania ubezpieczonej „o warunkach i dowodach wymaganych do uzyskania świadczeń emerytalnorentowych oraz do udzielania pomocy przy ubieganiu się o te świadczenia” (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie postępowania o świadczenia emerytalnorentowe, obowiązującego do dnia 31 grudnia 1998 r.); po czwarte - w konsekwencji,
podniesienie przez organ rentowy zarzutu przedawnienia roszczenia wnioskodawczyni (ubezpieczonej) o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego
uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku w drodze do pracy (art. 291 § 1 k.p. w
związku z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy)
w sytuacji, gdy w związku ze złożeniem przez nią wniosku o przyznanie renty inwalidzkiej z tytułu tego samego wypadku jakiemu uległa ona w drodze do pracy (art. 41
ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy) organ rentowy nie
poinformował jej o dopuszczalności wystąpienia z roszczeniem o jednorazowe odszkodowanie oraz o terminie przedawnieniu dochodzenia tego roszczenia (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe, obowiązującego do dnia 31 grudnia 1998 r. oraz art. 9 k.p.a. w związku z art. 124
ustawa o emeryturach i rentach z FUS, obowiązujący począwszy od dnia 1 stycznia
1999 r.) - należy ocenić jako nadużycie prawa w rozumieniu art. 8 k.p. Tym samym,
trafne okazały się podniesione w kasacji zarzuty dotyczące naruszenia art. 233 § 1 i
art. 328 § 2 k.p.c., natomiast zarzut rażącego naruszenia art. 291 § 1 k.p. okazał się
nietrafny.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 13 § 1 k.p.c.
orzekł jak w sentencji.