Teacher's disciplinary dismissal upheld despite criminal conviction; professional autonomy ensures separate liability for dignity breaches.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court upheld the disciplinary commission's decision to dismiss the teacher from the profession for sexual misconduct. The teacher argued that his criminal conviction included a suspended sentence and that the disciplinary body ignored mitigating factors and the Rector's request for a lesser penalty. The court ruled that disciplinary liability for violating professional dignity exists independently of criminal liability, granting commissions full autonomy to impose sanctions based on the specific breach of professional standards.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 77 ust. 5 Karty Nauczyciela; Art. 13 pkt 5 ustawy o Sądzie Najwyższym: Teachers are subject to disciplinary liability for breaches of professional dignity or duties independently of criminal liability, and disciplinary commissions possess autonomy in determining appropriate sanctions.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Orzeczenie z dnia 11 maja 2000 r.
III SZ 2/00
Nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia
obowiązkom lub godności zawodu niezależnie od odpowiedzialności karnej.
Przewodniczący: SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Jerzy Kwaśniewski, Jacek Sobczak.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2000 r. sprawy z odwołania
Sławomira S. od orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli
przy Ministrze Edukacji Narodowej w Warszawie z dnia 14 stycznia 2000 r. [...] w
przedmiocie wydalenia z zawodu nauczycielskiego
u t r z y m a ł w mocy zaskarżone orzeczenie.
Uzasadnienie
Sławomir S. - nauczyciel wniósł odwołanie od orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej z dnia 14 stycznia 2000 r. [...], którym utrzymane zostało w mocy orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej
dla Nauczycieli przy Wojewodzie W. z dnia 8 października 1999 r. uznające skarżącego winnym molestowania seksualnego poddanych jego opiece uczennic, czym
uchybił on godności zawodu nauczyciela oraz na podstawie art. 76 ust. 1 pkt 4
ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997
r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) wymierzając mu karę wydalenia z zawodu nauczycielskiego. W uzasadnieniu swego odwołania, powołując się na art. 77 ust. 5 Karty Nauczyciela, skarżący podniósł, że: po pierwsze – wyrokiem Sądu Rejonowego w Słupcy
[...] został on uznany winnym zarzucanych mu czynów i wymierzono mu karę pozbawienia wolności na okres dwóch lat, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na
okres czterech lat, karę grzywny oraz orzeczono zakaz wykonywania zawodu nauczyciela na okres trzech lat; po drugie – z akt sprawy karnej wynika przy tym, że zachowanie obwinionego nie było brutalne; po trzecie – niesłuszne są, zdaniem obwi-
nionego, ustalenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej, że „opinie biegłych psychologa i psychiatry wskazują na to, że postawa i osobowość obwinionego nie daje
pełnej gwarancji, że czyny popełnione przez obwinionego nie powtórzą się w przyszłości”; po czwarte - Rzecznik Dyscyplinarny na rozprawie odwoławczej nie domagał się wydalenia obwinionego z zawodu nauczycielskiego; oraz po piąte – w wypadku obniżenia kary obwiniony miałby możliwość podjęcia pracy w zakładach poprawczo-wychowawczych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub jego obowiązkom niezależnie od odpowiedzialności karnej i w tym zakresie komisje dyscyplinarne dla nauczycieli korzystają z autonomii także przy orzekaniu o stosowanych
karach dyscyplinarnych. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dyscyplinarne
przeciwko skarżącemu prowadzone było niezależnie od prowadzonego przeciwko
niemu jako oskarżonemu z tytułu popełnienia tych samych czynów postępowania
karnego przed Sądem Rejonowym w Słupcy, w którym został on uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 200 § 1 KK oraz z art. 13 § 1 KK w związku z art. 200 §
1 KK i w konsekwencji wyrokiem z dnia 5 października 1999 r. skazany na dwa lata
pozbawienia wolności z równoczesnym warunkowym zawieszeniem jej wykonania na
okres czterech lat, a ponadto na karę grzywny oraz na karę zakazu wykonywania
zawodu nauczyciela na okres trzech lat [...] - przy czym wobec braku stosownego
żądania oskarżonego i niezłożenia przez niego apelacji, wyrok ten uprawomocnił się i
nie zostało sporządzone jego pisemne uzasadnienie. Równocześnie, przed Komisją
Dyscyplinarną dla Nauczycieli przy Wojewodzie W. prowadzone było przeciwko Sławomirowi S., jako obwinionemu o te same czyny, postępowanie dyscyplinarne, które
zakończone zostało orzeczeniem z dnia 8 października 1999 r. [...] wymierzającym
mu karę wydalenia z zawodu nauczycielskiego (art. 76 ust. 1 pkt 4 Karty Nauczyciela). Kara ta została następnie utrzymana w mocy orzeczeniem Odwoławczej Komisji
Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej z dnia 14 stycznia
2000 r. [...], bowiem Komisja Dyscyplinarna: po pierwsze – „nie dała wiary zapewnieniom obwinionego, że działał nieświadomie i nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji
własnego postępowania”, tym bardziej, że również prawomocnym wyrokiem Sądu
Rejonowego w Słupcy Sławomir S. uznany został winnym zarzucanych mu czynów
przestępnych z winy umyślnej; po drugie – wzięła ona pod uwagę to, iż obwiniony był
nie tylko nauczycielem, ale też od wielu lat sprawował funkcje dyrektora szkoły, a
pomimo to wobec powierzonych jego opiece uczennic dopuścił się popełnienia zarzucanych mu czynów naruszających godność uczennic i powodujących u nich poczucie lęku, wstydu i zagrożenia; po trzecie – wzięła pod uwagę również postawę i
oświadczenia obwinionego w toku postępowania dyscyplinarnego przed Komisjami
Dyscyplinarnymi obu instancji, a także treść włączonych na wniosek pełnomocnika
obwinionego do akt sprawy dyscyplinarnej, a sporządzonych na zlecenie Prokuratury
Rejonowej w S., dwóch opinii sądowych – „opinii sądowo-psychiatrycznej” oraz „opinii sądowo-psychologicznej”, w której między innymi stwierdza się, że u obwinionego:
„obserwuje się u niego częściowe obniżenie dojrzałości społecznej i emocjonalnej.
Pomimo znajomości reguł życia społecznego nie zawsze dla badanego stanowią one
regulatory zachowania. Wykazuje obniżenie refleksyjności – skłonność do działań
impulsywnych, nieprzemyślanych, bez uwzględniania ich konsekwencji; obniżenie
funkcji przewidywania skutków podejmowanych działań. Kontrola emocjonalna jest
nieco obniżona – reakcje emocjonalne niewspółmiernie silne do sytuacji. Samoocena
nieadekwatna. Stwierdza się u niego cechy osobowości niedojrzałej”. Dlatego w
konkluzji Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna stanęła na stanowisku, że: po pierwsze – „nie znalazła istotnych okoliczności łagodzących, które mogłyby wpłynąć na
obniżenie wymierzonej kary”; a po wtóre – „że stworzenie możliwości pozostania obwinionego w zawodzie byłoby świadectwem nieuzasadnionej tolerancji ze strony
społeczności nauczycielskiej dla nieetycznych i naruszających prawo zachowań”. W
tej sytuacji, zmiana orzeczonej kary dyscyplinarnej wymagałaby zakwestionowania
przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia argumentacji, w tym także
sformułowanego w jego konkluzji, a mającego na uwadze dobro młodzieży powierzonej opiece i wychowaniu nauczycieli, standardu wymagań stawianych przez społeczność zawodu nauczycielskiego osobom pragnącym wykonywać ten zawód. W
rozpoznawanej sprawie Sąd Najwyższy nie znalazł jednak podstaw dla uwzględnienia odwołania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 77 ust. 5
ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. Nr 56,
poz. 357 ze zm. – w brzmieniu obowiązującym w dniu 14 stycznia 2000 r., tzn. w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nau-
czycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej) w związku z art. 13 pkt 5 ustawy z dnia
20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz.U. Nr 13, poz. 48 ze
zm.) orzekł, jak w sentencji.