Supreme Court declared Polish parliamentary elections valid except for Senate district 27 due to ballot defects.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court declared the September 25, 2005 Polish parliamentary elections valid for the Sejm and most of the Senate, with a specific exception for Senate electoral district 27. While the Electoral Commission reported numerous legal violations, the Court found that ballot defects in district 27 prevented accurate vote counting and potentially altered results. Consequently, the Court declared those specific Senate elections void and mandated a new election in that district while upholding the rest of the electoral process.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 82 ust. 1 Ordynacji wyborczej; Art. 101 ust. 1 Konstytucji RP: The Supreme Court may declare specific electoral districts void if ballot defects prevented accurate vote counting, while maintaining the validity of the general election process.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
UCHWAŁA SĄDU NAJWYŻSZEGO
z dnia 15 grudnia 2005 r.
III SW 199 - 200/05
w sprawie ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu
Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r.
Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Krystyna
Bednarczyk, Teresa Flemming-Kulesza, Katarzyna Gonera, Beata Gudowska,
Zbigniew Hajn, Józef Iwulski, Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Roman
Kuczyński, Jerzy Kuźniar, Jerzy Kwaśniewski, Zbigniew Myszka, Maria Tyszel,
Barbara Wagner, Andrzej Wasilewski, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Andrzej
Wróbel
Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i
Spraw Publicznych z udziałem Zastępcy Prokuratora Generalnego Ireny Okrągłej i
Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej Ferdynanda Rymarza, po
rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu jawnym w dniu 15 grudnia 2005 r., mając na
uwadze co następuje:
I
1. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
(Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.), Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, na podstawie sprawozdania z wyborów
przedstawionego przez Państwową Komisję Wyborczą oraz opinii wydanych w wyniku rozpoznania protestów, rozstrzyga o ważności wyborów oraz o ważności wyboru
posła lub senatora, przeciwko któremu wniesiono protest.
2. Sprawozdanie Państwowej Komisji Wyborczej z wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w
dniu 25 września 2005 r. zawiera informacje o ich prawidłowym przebiegu oraz o nie-
licznych przypadkach naruszenia prawa wyborczego. W konkluzji Państwowa Komisja Wyborcza nie stwierdziła takich naruszeń prawa wyborczego, które mogły wywrzeć wpływ na wyniki głosowania i wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i
Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.
3.1. Sąd Najwyższy w składach trzyosobowych rozpoznał 136 protestów wyborczych. Wyłącznie wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej dotyczyło 26
spraw; również 26 spraw dotyczyło wyłącznie wyborów do Senatu Rzeczypospolitej
Polskiej, a większość (84 sprawy) odnosiła się jednocześnie do wyborów do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.
3.2. W 5 postanowieniach, dotyczących protestów złożonych przez kilku lub
kilkunastu wyborców, Sąd Najwyższy ocenił prawidłowość wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w okręgu nr 27 w Częstochowie. We
wszystkich postanowieniach uznał, że został naruszony art. 200 Ordynacji wyborczej.
Na karcie do głosowania nie zostały bowiem zamieszczone nazwy lub skróty nazw
komitetów wyborczych zgłaszających kandydatów na senatorów. Dlatego w tych postanowieniach Sąd Najwyższy w składach trzyosobowych na podstawie art. 72 Ordynacji wyborczej stwierdził, że karty do głosowania były nieważne i uznał, iż miało to
(w 3 postanowieniach) lub mogło mieć (w 2 postanowieniach) wpływ na wynik wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu nr 27. Sąd Najwyższy rozpoznając te protesty nie podzielił poglądów Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Okręgowej Komisji Wyborczej w
Częstochowie, według których naruszenie art. 200 Ordynacji wyborczej nie spowodowało nieważności kart do głosowania i nie miało wpływu na wynik wyboru senatorów w okręgu nr 27.
Zgodnie z art. 60 Ordynacji wyborczej głosowanie odbywa się przy pomocy
urzędowych kart do głosowania, a treść karty do głosowania określają przepisy
szczególne ustawy (w tym jej art. 200). Dlatego Sąd Najwyższy w składzie całej Izby
Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych stwierdza, że nie jest urzędowo ustaloną kartą do głosowania w rozumieniu art. 60 w związku z art. 72 Ordynacji wyborczej karta, na której - wbrew wymaganiom art. 200 Ordynacji wyborczej - nie
umieszczono nazw komitetów wyborczych zgłaszających kandydatów, co ustawodawca uznał za niezbędną informację dla wyborców. W związku z tym głosowanie w
okręgu wyborczym nr 27 zostało przeprowadzone przy użyciu kart nieważnych (art.
72 Ordynacji wyborczej). Nieważnych kart nie uwzględnia się zaś przy ustalaniu wy-
ników głosowania w obwodzie (art. 203 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej), a w konsekwencji przy ustalaniu wyników wyborów w okręgu (art. 205 ust. 1 Ordynacji wyborczej).
Sąd Najwyższy w składzie 3 sędziów za uzasadniony uznał także protest dotyczący wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu nr 32 w Kielcach i
stwierdził, że zarzut popełnienia przestępstwa z art. 248 pkt 6 k.k. jest uzasadniony,
co mogło mieć wpływ na wynik wyborów w tym okręgu. Uzasadniony był bowiem zarzut naruszenia art. 196 Ordynacji wyborczej polegający na zbieraniu podpisów na
listach poparcia kandydatów Samoobrony RP, niezawierających nazwisk kandydatów, lecz tylko oznaczenie komitetu wyborczego. Żaden z trzech kandydatów zgłoszonych na podstawie tych list nie uzyskał jednak mandatu i dlatego Sąd Najwyższy
w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
stwierdził brak podstaw do unieważnienia wyborów do Senatu Rzeczypospolitej
Polskiej w tym okręgu.
3.3. W odniesieniu do 10 protestów Sąd Najwyższy wydał opinię, że są one
uzasadnione, lecz stwierdzone naruszenia prawa nie miały wpływu na wynik wyborów. W tych sprawach nastąpiło błędne ustalenie wyników głosowania, obejmujące
od jednego do 27 głosów. Przyczynami zniekształcenia rzeczywistego wyniku głosowania było nieprawidłowe kwalifikowanie głosu jako nieważnego lub - najczęściej omyłkowe wpisywanie liczby głosów oddanych na danego kandydata do sąsiedniej
rubryki protokołu. Jednak z uwagi na znaczne różnice głosów między poszczególnymi kandydatami nie miało to wpływu na wynik wyborów. W odniesieniu do wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Sąd Najwyższy wziął także pod uwagę, że
głosy błędnie zaliczone innemu kandydatowi z tej samej listy wyborczej są wliczane
do ogólnej liczby głosów uzyskanych przez dany komitet wyborczy, a także, iż w kilku
przypadkach wynik wyborów danego komitetu wyborczego był bardzo odległy od wynikającego z art. 133 ust. 1 Ordynacji wyborczej wymagania uzyskania co najmniej
5% ważnie oddanych głosów w skali kraju, co jest niezbędne do udziału w podziale
mandatów.
3.4. Protestów nieuzasadnionych wpłynęło 14, w tym 9 odnoszących się jednocześnie do wyborów do Sejmu i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Bez dalszego biegu Sąd Najwyższy pozostawił 90 protestów, jako że nie spełniały one wymagań przewidzianych Ordynacją wyborczą, a w jednej sprawie protest został zwrócony.
4. Prokurator Generalny wniósł o podjęcie uchwały stwierdzającej:
(1) ważność wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych
w dniu 25 września 2005 r., (2) ważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r., z wyjątkiem wyborów przeprowadzonych w okręgu wyborczym nr 27 obejmującym powiaty częstochowski, kłobucki, lubliniecki i myszkowski oraz miasto na prawach powiatu Częstochowę, (3)
nieważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w
okręgu wyborczym nr 27 oraz wygaśnięcie mandatów wybranych w powyższym
okręgu wyborczym senatorów Rzeczypospolitej Polskiej Jarosława Wacława Laseckiego i Czesława Wincentego Ryszki, jak też zarządzającej przeprowadzenie ponownych wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu wyborczym nr 27.
5. Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wniósł o stwierdzenie ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r.
II
Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i
Spraw Publicznych, po rozważeniu sprawozdania Państwowej Komisji Wyborczej i
opinii w sprawach z protestów wyborczych, przy uwzględnieniu obwieszczeń
Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 września 2005 r. o wynikach wyborów do
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r. (Dz.U. Nr 195, poz. 1626 i 1627) oraz
biorąc pod uwagę wnioski Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego
Państwowej Komisji Wyborczej, na podstawie art. 101 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej i art. 82 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu
Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.)
1. stwierdza ważność wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r.;
2. stwierdza ważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
przeprowadzonych dnia 25 września 2005 r., z wyjątkiem wyborów w okręgu
wyborczym nr 27;
3. stwierdza nieważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w
okręgu wyborczym nr 27 z siedzibą Okręgowej Komisji Wyborczej w Często-
chowie w części obejmującej czynności wyborcze od zarządzenia wydrukowania kart do głosowania i postanawia w tym zakresie ponowić postępowanie
wyborcze;
4. stwierdza wygaśnięcie mandatów senatorów Jarosława Wacława
Laseckiego i Czesława Wincentego Ryszki.