Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III SPZP 1/06 Generato dall'IA

Supreme Court allows attorney fees from State for delay complaint, ruling creditor is not a party to delay proceedings.

Numero d'incarto III SPZP 1/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that attorney fees incurred by a debtor in a delay complaint must be paid by the State, not the creditor. The debtor argued for costs against both the creditor and the State, but the Court determined the State, not the creditor, is the proper opposing party in delay proceedings. Consequently, the Court ordered the State to pay the attorney fees to the debtor.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; art. 10 ust. 1; art. 10 ust. 3; art. 98 k.p.c.: When a delay complaint is filed against the State, the State is the opposing party, and the losing party (the State) must bear the costs of the delay proceedings, excluding the creditor from the main execution.

Parole chiave

Generato dall'IA
delay proceedings attorney fees State liability creditor exclusion procedural costs delay complaint opposing party

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
§ 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
art. 98 k.p.c.
Odpowiednie zastosowanie art. 98 k.p.c.
art. 390 § 1 k.p.c
W związku z powyższym Sąd Okręgowy w Poznaniu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.
art. 391 § 1 k.p.c
postępowania cywilnego o postępowaniu apelacyjnym również nie normują zagadnienia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, więc zgodnie z kolejnym odesłaniem zawartym w art. 391 § 1 k.p.c.
art. 108 k.p.c
Nie stosuje się jednak przepisu art. 108
art. 770 k.p.c
lutego 1996 r., III CZP 17/96, przyjęto, że w sprawie ze skargi na czynności komornika o kosztach postępowania orzeka sąd na podstawie art. 770 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c
stosując odpowiednio (art. 13 § 2 k.p.c.) w niezbędnym zakresie przepisy o zwrocie kosztów
art. 98 k.p.c
Odpowiednie zastosowanie art. 98 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie SN z dnia 6 stycznia 2006 r., III SPP 154/05
III CZP 80/96
III CZP 17/96
lutego 1996 r., III CZP 17/96, przyjęto, że w sprawie ze skargi na czynności komornika o kosztach postępowania orzeka sąd na podstawie art.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 21 czerwca 2006 r.

III SPZP 1/06

Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn,

Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r.

sprawy ze skargi Piotra Z. na przewlekłość postępowania w sprawie prowadzonej

przez Sąd Rejonowy w Lesznie w związku ze skargą dłużnika na czynności komornika w toku prowadzonej egzekucji [...], zagadnienia prawnego przekazanego przez

Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 maja 2006 r. [...]

„Czy w świetle ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej

zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843) dopuszczalne jest uwzględnienie wniosku o zasądzenie kosztów adwokackich, a jeśli tak to w jakiej wysokości i kogo obowiązek poniesienia tych kosztów obciąża ?”

p o d j ą ł uchwałę:

Sąd uwzględniający skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania

sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zasądza od

Skarbu Państwa, na żądanie strony reprezentowanej w tym postępowaniu

przez adwokata, koszty zastępstwa procesowego należne za prowadzenie

spraw w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego i prawnego. W dniu 28 marca 2006 r. dłużnik reprezentowany przez adwokata wniósł do Sądu Okręgowego w Poznaniu skargę na

przewlekłość postępowania sądowego wywołanego skargą na czynności komornika,

toczącego się przed Sądem Rejonowym w Lesznie. W skardze dłużnik domagał się

zasądzenia solidarnie od wierzycielki oraz od Skarbu Państwa kwoty 300 zł tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu wywołanym skargą na

przewlekłość. Żądanie zasądzenia kosztów adwokackich oparto na przepisach

ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179,

poz. 1843) oraz § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163,

poz. 1348 ze zm.).

Sąd Okręgowy rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego wskutek wniesienia skargi na czynności komornika, powziął wątpliwości związane z dopuszczalnością zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w sprawie

wywołanej skargą na przewlekłość postępowania.

Wątpliwości Sądu Okręgowego wynikają z „braku podstawy prawnej” dla zasądzania kosztów. Sąd wskazał, iż praktyka sądowa nie jest jednolita. Zdarzają się

przypadki zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 8 ust. 2

ustawy o skardze oraz § 13 ust. 3 pkt. 1 w związku z § 4 ust. 1 i § 6 pkt. 2 rozporządzenia. W większości przypadków składy orzekające Sądu Okręgowego oddalają

jednak takie wnioski. W związku z powyższym Sąd Okręgowy w Poznaniu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1.Rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego wymaga uprzedniego rozważenia trzech szczegółowych kwestii prawnych, a mianowicie, czy w postępowaniu w sprawie przewlekłości postępowania dopuszczalne jest uwzględnienie

przez sąd rozpoznający skargę wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, a jeśli tak, to w jakiej wysokości koszty te powinny być zasądzane i kogo obciąża obowiązek zapłaty tych kosztów.

2. Ogólnie należy stwierdzić, że ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843, dalej jako „ustawa”), przewiduje

jedynie zwrot opłaty stałej uiszczonej od skargi, którą sąd uwzględnił (art. 17 ust. 3

ustawy). Nie oznacza to jednak, że jest to regulacja zupełna i wyczerpująca w zakresie dotyczącym kosztów procesu, a strona tego postępowania nie może żądać

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 8 ust. 2

ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na

skutek skargi sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Nie ulega wątpliwości, że powyższe odesłanie obejmuje nie tylko zasady i tryb postępowania, którego skarga dotyczy, ale także koszty tego postępowania, w tym koszty zastępstwa procesowego

(por. postanowienie SN z dnia 8 marca 2005 r., III SPP 34/05, OSNP 2005 nr 20,

poz. 327; postanowienie z dnia 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, niepublikowane;

postanowienie SN z dnia 4 lutego 2005 r., III SPP 11/05, OSNP 2005 nr 16, poz.

260).

3. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu zażaleniowym

nie regulują zagadnienia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zgodnie z art.

397 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia

stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu apelacyjnym. Przepisy Kodeksu

postępowania cywilnego o postępowaniu apelacyjnym również nie normują zagadnienia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, więc zgodnie z kolejnym odesłaniem zawartym w art. 391 § 1 k.p.c. należy stosować odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, czyli przepisy o kosztach procesu (art. 98 i

nast. k.p.c.). Orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie należy uznać za

utrwalone (postanowienie SN z dnia 8 marca 2005 r., III SPP 34/05; postanowienie

SN z dnia 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Nie stosuje się jednak przepisu art. 108

k.p.c. ustanawiającego zasadę, że sąd rozstrzyga o kosztach, w tym o zwrocie

kosztów zastępstwa procesowego, dopiero w orzeczeniu kończącym sprawę w danej

instancji. Stanowisko to ma potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym zasądza się lub odmawia zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego poprzez odpowiednie zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania

cywilnego w związku z art. 8 ust. 2 ustawy ( postanowienie SN z 8 marca 2005 r., III

SPP 34/05; postanowienie SN z 15 lipca 2005 r., III SPP 121/05, OSNP 2006 nr 5-6,

poz. 103; postanowienie SN z 3 czerwca 2005 r., III SPP 107/05, OSNP 2006 nr 1-2,

poz. 32; postanowienie SN z 12 maja 20005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005 nr 23,

poz. 384; postanowienie z 22 marca 2005 r., III SPP 52/05; postanowienie z dnia 12

maja 2005 r., III SPP 96/05).

4. Zasady zwrotu kosztów w postępowaniu egzekucyjnym normuje art. 770

k.p.c., zgodnie z którym dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do

celowego przeprowadzenia egzekucji. Koszty egzekucyjne obejmują: opłaty, ryczałt

kancelaryjny i wydatki poniesione przez komornika oraz należności pełnomocnika,

jeżeli strona była reprezentowana przez adwokata (radcę prawnego) w postępowaniu

egzekucyjnym (uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1996 r., III

CZP 80/96, OSNC 1996 nr 11, poz. 148). W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29

lutego 1996 r., III CZP 17/96, przyjęto, że w sprawie ze skargi na czynności komornika o kosztach postępowania orzeka sąd na podstawie art. 770 k.p.c. stosując odpowiednio (art. 13 § 2 k.p.c.) w niezbędnym zakresie przepisy o zwrocie kosztów

procesu (art. 98-110 k.p.c.). W związku z tym wskazane wyżej zasady i tryb zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu w sprawie przewlekłości postępowania dotyczą także przewlekłości wywołanej działaniem lub bezczynnością sądu

w postępowaniu egzekucyjnym (art. 1 ust. 2 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy i art.

770 k.p.c.).

5. W konkluzji tej części rozważań należy zatem stwierdzić, że strona postępowania w sprawie przewlekłości postępowania cywilnego (postępowania egzekucyjnego przed sądem) może żądać zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

6. Kolejną kwestią prawną jest problem, w jakiej wysokości należy zasądzać

koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu w sprawie przewlekłości postępowania. Z odesłania zawartego w art. 8 ust. 2 ustawy wynika, że do ustalania wysokości kosztów zastępstwa procesowego strony przez adwokata, jak w sprawie niniejszej, należy stosować odpowiednio te przepisy o opłatach za czynności adwokackie,

które dotyczą czynności adwokata w postępowaniu zażaleniowym (§ 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.), dalej jako rozporządzenie. W przypadku, gdy skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania

sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zostanie wniesiona

przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wówczas koszty nieopłaconej pomocy

prawnej ponosi Skarb Państwa w wysokości określonej w § 19 powyższego rozporządzenia.

7. Pozostaje do rozważenia, którą ze stron obciąża obowiązek zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego. Wymaga to wyjaśnienia struktury podmiotowej postępo-

wania w sprawie przewlekłości, czyli określenia stron (uczestników na prawach

strony) uczestniczących w tym postępowaniu, to zaś z kolei wymaga wyjaśnienia

charakteru prawnego tego postępowania. W związku z tym należy podnieść, że w

orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że „postępowanie w sprawie

przewlekłości postępowania jest postępowaniem incydentalnym (wpadkowym) w

ramach postępowania co do istoty sprawy. Postępowanie ze skargi na przewlekłość

nie jest więc samodzielnym postępowaniem zmierzającym do stwierdzenia przewlekłości i ewentualnie zasądzenia z tego tytułu odpowiedniego odszkodowania (zadośćuczynienia). Jego celem jest przeciwdziałanie przewlekłości postępowania w

trakcie jego trwania i ewentualne przyznanie „odpowiedniej sumy pieniężnej” jako

wstępnej (tymczasowej) rekompensaty. W istocie rozpoznanie skargi nie ma samodzielnego przedmiotu, lecz jest jedynie elementem postępowania co do istoty

sprawy” (uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

17 listopada 2004 r., III SPP 42/04, OSNP 2005 nr 5, poz. 71). W orzecznictwie SN

wypowiedziano także odmienny pogląd, że „w sensie prawnoprocesowym” postępowanie ze skargi na przewlekłość postępowania ma jednak charakter postępowania

odrębnego względem „postępowania w określonej sprawie”, którego ono dotyczy: (a)

odmienny jest bowiem przedmiot i cel tego postępowania (art. 2 i art. 6 ustawy), (b)

toczy się ono pomiędzy innymi stronami i inny jest sąd właściwy do rozpoznania tej

skargi (art. 3 i art. 10 ustawy), (c) w postępowaniu tym w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie „należy stosować odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym, obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy” (art. 8 ust. 2

ustawy), a ponadto (d) ustawodawca przesądził równocześnie i o tym, że wydane w

wyniku tego postępowania „postanowienie uwzględniające skargę wiąże sąd w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie lub zadośćuczynienie, co do stwierdzenia

przewlekłości postępowania” (art. 15 ust. 2 ustawy - skutek prejudycjalny) i wreszcie,

co nie mniej istotne, (e) właściwymi w sprawach ze „skargi na przewlekłość postępowania” są wyłącznie sądy i toczy się ono „od początku do końca” przed sądami (uzasadnienie uchwały z dnia 28 czerwca 2005 r., III SPZP 1/05, OSNP 2005 nr 19, poz.

312). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejsze pytanie prawne podziela

prawną argumentacją przytoczoną w uzasadnieniu uchwały SN z dnia 28 czerwca

2005 r., III SPZP 1/05 i przychyla się do stanowiska, że postępowanie w sprawie

przewlekłości postępowania jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępo-

wania głównego, co oznacza, że krąg podmiotów tego postępowania może być inny

niż postępowania głównego (postępowania w określonej sprawie).

8. Ustawa określa w sposób autonomiczny wobec przepisów Kodeksu postępowania cywilnego krąg uczestników postępowania w sprawie przewlekłości postępowania. Przepisy ustawy określają w szczególności, kto może być stroną skarżącą

(uprawnionym do wniesienia skargi) w postępowaniu w sprawie przewlekłości postępowania. Zgodnie z art. 10 pkt 5 ustawy uprawnionym do wniesienia skargi jest

strona, interwenient uboczny i uczestnik postępowania cywilnego, a w postępowaniu

egzekucyjnym oraz w innym postępowaniu dotyczącym wykonania orzeczenia sądowego - strona oraz inna osoba realizująca swoje uprawnienia w tym postępowaniu

(art. 10 pkt 7 ustawy). Jak trafnie przyjął Sąd Najwyższy w niepublikowanym postanowieniu z dnia 6 stycznia 2006 r., III SPP 154/05, strona przeciwną w postępowaniu

w sprawie przewlekłości postępowania jest Skarb Państwa - prezes tego sądu, którego działanie lub bezczynność według twierdzeń skarżącego spowodowała przewlekłość postępowania (art. 10 ust. 1 ustawy). Należy zatem przyjąć, że stronami

postępowania w sprawie przewlekłości postępowania w istocie są skarżący i Skarb

Państwa, który zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy występuje w postępowaniu ze skargi

na przewlekłość na prawach strony (postanowienie z 6 stycznia 2006 r., III SPP

154/05). Zachowaniem prowadzącym do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania jest zachowanie sądu - organu państwa. Wynika to w sposób wyraźny z art. 1

ustawy, który jednoznacznie stanowi, iż przedmiotem postępowania ze skargi na

przewlekłość jest nieuzasadniona zwłoka w rozpoznaniu sprawy wywołana działaniem sądu lub jego bezczynnością. Przepisów ustawy nie stosuje się zatem do przypadków zwłoki w rozpoznaniu sprawy spowodowanej zachowaniem drugiej strony

postępowania głównego.

9. Odnosząc powyższe założenie do materii stanowiącej przedmiot niniejszego zagadnienia prawnego należy stwierdzić, iż stroną postępowania w sprawie

przewlekłości postępowania, gdy skargę na naruszenie prawa do rozpoznania

sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w sądowym postępowaniu egzekucyjnym wniósł

dłużnik nie jest wierzyciel. Nie ma zatem podstaw, by kosztami postępowania wywołanymi wniesieniem skargi dłużnika na przewlekłość postępowania obciążać wierzyciela-stronę postępowania głównego. Zdaniem Sądu Najwyższego zasadne jest rozliczenie kosztów postępowania ze skargi na przewlekłość między jego stronami, a nie

między stronami postępowania głównego. Nie można bowiem stosować wprost

wszystkich przepisów dotyczących postępowania zażaleniowego (postanowienie SN

z dnia 6 stycznia 2006 r., III SPP 154/05, niepublikowane).

10. Sąd Najwyższy stwierdza, iż rozliczenie takie może nastąpić tylko w postanowieniu rozpoznającym skargę, ponieważ postanowienie to kończy postępowanie

odrębne między podmiotami, które nie są stronami postępowania głównego. Postanowienie to powinno więc zawierać rozstrzygnięcie o kosztach postępowania między

skarżącym, a Skarbem Państwa (postanowienie SN z dnia 6 stycznia 2006 r., III SPP

154/05).

11. Obowiązek zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ciąży (zgodnie z art.

98 k.p.c.) na stronie przegrywającej sprawę. Odpowiednie zastosowanie art. 98 k.p.c.

oznacza, iż w przypadku, gdy sąd uwzględni skargę ( art. 12 ust. 2-4 ustawy), wówczas zasądza na rzecz skarżącego na jego żądanie od Skarbu Państwa oznaczoną

kwotę tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu w sprawie

przewlekłości postępowania (art. 8 ust. 2 ustawy w związku z art. 98 k.p.c.). Sąd nie

może zatem obciążyć tymi kosztami wierzyciela (art. 770 k.p.c.), który nie jest stroną

tego postępowania.

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione

zagadnienie prawne jak w uchwale.