Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III SO 9/11 Generato dall'IA

Polish Supreme Court dismisses appeal and orders transfer of case due to judge impartiality concerns.

Numero d'incarto III SO 9/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland granted a request to disqualify all judges of the Court of Appeal from hearing a specific case. The applicant argued that the wife of the plaintiff, who served as the plaintiff's lawyer in the first instance, works as a judge's assistant in the appellate court. Although the judges declared they did not know the parties personally, the court found that the wife's employment created a reasonable doubt regarding judicial impartiality. Consequently, the Supreme Court ordered the transfer of the case to another court to ensure procedural fairness.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 49 k.p.c.; Art. 44 k.p.c.: The court must disqualify judges if their employment relationship with a party's representative raises a reasonable doubt about impartiality, necessitating the transfer of the case to another court.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial impartiality disqualification of judges reasonable doubt family employment transfer of case court of appeal procedural fairness

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 49 k.p.c.
o jakim mowa w art. 49 k.p.c., nie musi wynikać z bezpośredniej znajomości lub
Art. 44 k.p.c.
stanowi w świetle art. 44 k.p.c., przeszkodę do dalszego jej prowadzenia przez
Art. 398 k.p.c.
44 w związku z art. 398²¹ k.p.c.
art. 871 k.p.c
130 § 5 w związku z art. 871 k.p.c.
art. 49 k.p.c
o jakim mowa w art. 49 k.p.c., nie musi wynikać z bezpośredniej znajomości lub
art. 45 ust. 1 Konstytucji
przez art. 45 ust. 1 Konstytucji.
art. 48 k.p.c
art. 48 k.p.c., o tyle w odniesieniu do przyczyn uprawniających do wyłączenia przez
art. 44 k.p.c
stanowi w świetle art. 44 k.p.c., przeszkodę do dalszego jej prowadzenia przez

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca, SK 3/98
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1993 r., I CO 37/93
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 1981 r., IV PZ 63/81
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2008 r., III SO 8/07

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III SO 9/11

POSTANOWIENIE

Dnia 23 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z wniosku Zakładu Karnego w R.

o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego […] od orzekania w sprawie III APa

…/11,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 listopada 2011 r.,

1. wyłącza wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w /.../ od

rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy;

2. wyznacza Sąd Apelacyjny w /.../ do rozpoznania i

rozstrzygnięcia sprawy.

UZASADNIENIE

Pozwany Zakład Karny w R. pismem z dnia 8 czerwca 2011 r. złożył wniosek

o wyłączenie sędziów składu orzekającego w sprawie toczącej się przed Sądem

Apelacyjnym /.../ pod sygn. akt III Apa …/11 wskazując, iż według jego wiedzy żona

powoda jest zatrudniona jako asystentka sędziego w Sądzie Apelacyjnym w

Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sędziowie Sądu Apelacyjnego

orzekający w przedmiotowej sprawie, to jest /.../ złożyli oświadczenie, w którym

zaznaczyli, iż stron niniejszej sprawy nie znają osobiście, natomiast żonę powoda

W. S. – Panią L. S., która jest zatrudniona w tymże Sądzie jako asystent sędziego,

a która na etapie postępowania pierwszo instancyjnego występowała w sprawie

jako pełnomocnik powoda znają z kontaktów służbowych.

Pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. wnioskodawca rozszerzył wniosek

o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego /.../ na wszystkich sędziów tego Sądu.

W uzasadnieniu wniosku podkreślono, iż żona powoda, która jest asystentką w

Sądzie

Apelacyjnym

brała

czynny

udział,

jako

pełnomocnik

powoda,

w

postępowaniu przed Sądem I instancji. W ocenie wnioskodawcy okoliczność ta

wskazuje, iż istniejące stosunki służbowe dotyczące strony powodowej mogą

wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziów.

Sąd Apelacyjny /.../ pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. wezwał wnioskodawcę

do uzupełnienia braków pisma poprzez podanie imiennej listy sędziów Sądu

Apelacyjnego, których wyłączenia się domaga. Pismem z dnia 14 czerwca 2011 r.,

wnioskodawca uzupełnił braki pisma z dnia 9 czerwca 2011 r. Na liście sędziów,

których wyłączenia żąda wnioskodawca, znaleźli się /.../.

Sędziowie Sądu Apelacyjnego /.../ złożyli oświadczenie, że stron niniejszej

sprawy nie znają osobiście, natomiast żonę powoda W. S. – Panią L. S., która jest

zatrudniona w tut. Sądzie jako asystent sędziego, a która na etapie postępowania

pierwszoinstancyjnego występowała w sprawie jako pełnomocnik powoda znają

z kontaktów służbowych. Sędziowie Sądu Apelacyjnego /.../ złożyli oświadczenie,

wskazując, iż nie znają co prawda osobiście stron postępowania, wiedzą jednak, iż

żona powoda pracuje w Sądzie Apelacyjnym jako asystent sędziego. Dodali, że

chociaż

pomiędzy nimi a żadną ze stron postępowania nie zachodzi stosunek

osobisty bądź służbowy tego rodzaju aby uzasadniał ich wyłączenie od rozpoznania

niniejszej sprawy, to jednak fakt zatrudnienia w tutejszym Sądzie żony powoda

może wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności przy

rozstrzyganiu niniejszej sprawy i w związku z tym wnieśli o wyłączenie ich od jej

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2011 r. (sygn. akt III SO

8/11) na podstawie art. 130 § 5 w związku z art. 871 k.p.c. zwrócił wniosek.

Pismem z dnia 26 sierpnia 2011 r. Zakład Karny, czyniąc zadość

wymaganiom art. 871 k.p.c., złożył ponownie wniosek o wyłączenie wszystkich

sędziów

Sądu

Apelacyjnego.

Lista

sędziów,

których

wyłączenia

żąda

wnioskodawca pokrywa się z listą wskazaną w piśmie z dnia 14 czerwca 2011 r., a

więc znaleźli się na niej /.../. W uzasadnieniu wniosku powtórzono argumentację

zgłaszaną wcześniej, a także zwrócono uwagę na obowiązki asystenta sędziego i

powołano stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 29

października 1993 r. (I CO 37/93, LEX 78451), zgodnie z którym stosunek osobisty,

o jakim mowa w art. 49 k.p.c., nie musi wynikać z bezpośredniej znajomości lub

bliskiego związku sędziego i osoby występującej w procesie w charakterze strony,

lecz może być tylko pochodną zaistniałej sytuacji interpersonalnej, która

doprowadza do wywołania wątpliwości co do bezstronności sędziego. Orzeczenie o

wyłączeniu jest niezbędne zawsze wtedy, gdy przynajmniej u jednej ze stron

powstało choćby subiektywne - ale uzasadnione - wątpienie o bezstronności

sędziego. W dalszej części uzasadnienia podkreślono, iż zakres obowiązków

wykonywanych przez żonę powoda w charakterze asystenta sędziego w Wydziale

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz związane z tym relacje służbowe z

sędziami, również Wydziału Cywilnego i Wydziału Karnego, rodzą wątpliwości

pozwanego dotyczące bezstronności wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego /.../.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odnosząc się do wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego od

rozpoznania przedmiotowej sprawy, wskazać należy w pierwszej kolejności, iż

prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej

zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd jest gwarantowane

przez art. 45 ust. 1 Konstytucji. Przyjąć zatem trzeba, iż prawo do wyłączenia

sędziego jest konstytucyjną gwarancją prawa do bezstronnego sądu (wyrok

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK ZU nr 7/A/2006,

poz. 67). W kodeksie postępowania cywilnego ustawodawca rozdzielił przyczyny

wyłączenia sędziego na takie, gdy sędzia wyłączony jest z mocy ustawy i te, które

powodują wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony. O ile

przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymienione są enumeratywnie w

art. 48 k.p.c., o tyle w odniesieniu do przyczyn uprawniających do wyłączenia przez

sąd sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony nie zostały one przez

ustawodawcę wyszczególnione - przyczyny te ustawodawca określił w art. 49 k.p.c.

wskazując, iż chodzi o sytuacje, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby

wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

Instytucja wyłączenia sędziego była kilkukrotnie przedmiotem rozważań

Trybunału Konstytucyjnego, który podkreślał, że wyłączenie sędziego służyć ma

m.in. realizacji zewnętrznych znamion niezawisłości sędziowskiej (wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005, nr 11, poz.

134). Nakaz zachowania zewnętrznych znamion niezawisłości dowodzi, że ważne

jest nie tylko to, by sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze

rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w

ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom. Reguły

wyłączenia sędziego służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru

sprawiedliwości (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK

19/02, OTK ZU 7/A/2006, poz. 67). Trybunał Konstytucyjny uznawał, że naruszenie

obowiązku bezstronności stanowi szczególnie drastyczną postać sprzeniewierzenia

się obowiązkom, jakie łączą się z zasadą niezawisłości (wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca, SK 3/98). W konsekwencji sąd obowiązany jest

zapewnić stronom postępowania realną możliwość urzeczywistnienia prawa do

sądu. Również Sąd Najwyższy niejednokrotnie podkreślał, że orzeczenie

o wyłączeniu sędziego staje się niezbędne, gdy strona ma chociażby subiektywną

ale uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1993 r., I CO 37/93, LEX nr 78451;

z dnia 19 listopada 1981 r., IV PZ 63/81, LEX 8371 i z dnia 15 stycznia 2008 r., III

SO 8/07, niepublikowane).

Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę niniejszej sprawy Sąd

Najwyższy podziela wątpliwości zgłoszone przez wnioskodawcę i uznaje za trafne

stwierdzenie wskazane w oświadczeniu sędziów Sądu Apelacyjnego, iż pomimo

tego, że nie znają osobiście stron postępowania i pomiędzy nimi a żadną ze stron

postępowania nie zachodzi stosunek osobisty bądź służbowy tego rodzaju, aby

uzasadniał ich wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy, to jednak fakt

zatrudnienia w tymże Sądzie żony powoda i jej status asystenta sędziego może

wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów tego Sądu przy

rozstrzyganiu sporu.

Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że zachodzą podstawy do

uwzględnienia wniosku w myśl art. 49 k.p.c.

Wyłączenia wszystkich sędziów wymienionego Sądu od rozpoznania sprawy

stanowi w świetle art. 44 k.p.c., przeszkodę do dalszego jej prowadzenia przez

tenże właściwy rzeczowo i miejscowo Sąd. Konieczne stało się zatem wydanie

przez

Sąd

przełożony

nad

nim

aktu

o

charakterze

organizacyjno

-

administracyjnego, jakim jest postanowienie o wyznaczeniu innego sądu do

rozpoznania przedmiotowej skargi. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy

z mocy art. 44 w związku z art. 398²¹ k.p.c. orzekł jak w punkcie 2 w sentencji.