Polish Supreme Court dismissed appeal; forcing hologram costs on licensees violates competition law and contract freedom.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the copyright association's cassation appeal against the competition authority's decision. The association argued that requiring licensees to pay for hologram production and threatening contract termination violated competition laws. The court ruled that such costs are not essential to the license agreement and that forcing them constitutes an abuse of dominant position and a breach of contract freedom.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 8 ust. 1, Art. 8 ust. 2 pkt 4, Art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów; requiring a licensee to bear costs unrelated to the contract's essence constitutes an abuse of dominant position and violates the principle of contractual freedom.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 20 czerwca 2006 r.
III SK 8/06
Uzależnienie przez licencjodawcę zawarcia umowy fonograficznej od ponoszenia przez licencjobiorcę kosztu wytwarzania hologramu, bądź zastrzeżenie możliwości rozwiązania tej umowy w razie nieponiesienia tych kosztów,
stanowi naruszenie zakazu wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (jednolity tekst: Dz.U. z 2003
r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) i nadużywanie pozycji dominującej (art. 8 ust. 2 pkt 4 i
6 tej ustawy).
Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński
(sprawozdawca), Zbigniew Myszka.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 czerwca
2006 r. sprawy z odwołania Stowarzyszenia Autorów „ZAIKS" w Warszawie przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z udziałem „S.” SA w K. o
ochronę konkurencji, na skutek skargi kasacyjnej strony odwołującej się od wyroku
Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2005 r. [...]
1. o d d a l i ł skargę kasacyjną,
2. zasądził od Stowarzyszenia Autorów ZAIKS w Warszawie na rzecz Prezesa
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt)
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
3. zasądził od Stowarzyszenia Autorów ZAIKS w Warszawie na rzecz S. SA w
K. kwotę 270 zł. (dwieście siedemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
Uzasadnienie
Decyzją z 25 września 2002 r. wydaną na podstawie art. 9 w związku z art. 8
ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U.
z 2000 r. Nr 122, poz. 1319), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
uznał za praktykę ograniczającą konkurencję uzależnianie przez Stowarzyszenie
Autorów „ZAIKS” zawarcia umowy fonograficznej od ponoszenia przez licencjobiorcę
- „S." SA, kosztu wytwarzania hologramu. Za taką praktykę uznał stosowanie przez
„ZAIKS” groźby bezprawnej polegającej na poinformowaniu o wypowiedzeniu umowy
licencyjnej w przypadku niepodpisania aneksu do umowy w sprawie ponoszenia
kosztów hologramów. Organ administracji nakazał „ZAIKS-owi” zaniechanie jej stosowania.
Od wspomnianej Decyzji „ZAIKS" wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego,
który wyrokiem z 13 listopada 2003 r. oddalił je, podzielając w całości obszerne wywody zawarte w uzasadnieniu decyzji, powołał się jedynie dodatkowo na przepis art.
8 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. jako podstawę rozstrzygnięcia.
Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął kwalifikację z art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 powołanej ustawy. Dokonana przez
Sąd Okręgowy wykładnia tego przepisu w związku z art. 113 tejże ustawy była dla
Sądu drugiej instancji przekonywająca, co z kolei powodowało konieczność przyjęcia
przez Sąd stanowiska, że w niniejszej sprawie doszło do próby stosowania praktyki
monopolistycznej polegającej na uzależnieniu dalszego obowiązywania umowy od
spełniania przez drugą stronę innego świadczenia, nie mającego rzeczowego
związku z przedmiotem umowy.
Na powyższe rozstrzygnięcie Stowarzyszenie Autorów "ZAIKS" wniosło
skargę kasacyjną, wskazując na naruszenia przepisów prawa materialnego przez
niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię - art. 8 ust. 1 i 2 pkt 4 i 6 ustawy o
ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000 r. oraz naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, a mianowicie art.
233 § 1 oraz art. 328 § 2 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna. Rozpatrując przedmiotową
sprawę, należy mieć na uwadze, że przedmiotem umowy pomiędzy ZAiKS a kontrahentem było udzielenie licencji na dokonywanie nagrań dźwiękowych utworów z repertuaru ZAiKS oraz zwielokrotnianie tych utworów na nośnikach dźwięku. Essentialia negotti umowy licencyjnej stanowiło więc udzielenie praw do zwielokrotniania nośników dźwięku przez jedną stronę umowy (ZAiKS), na drugiej zaś stronie umowy
ciąży obowiązek zapłaty określonego w umowie wynagrodzenia z tytułu zwielokrotniania utworów (licencjobiorca). Każde inne żądanie ze strony ZAIKS, które nie było
związane bezpośrednio ze wskazanymi celami i przedmiotem umowy, musiałoby być
analizowane pod kątem funkcjonalności warunków umowy łączącej kontrahentów.
Powód w niniejszej sprawie podjął czynności zmierzające do wprowadzenia
do wymienionej wyżej umowy licencyjnej odmiennych postanowień nakładających na
kontrahenta dodatkowe koszty hologramowania nośników fonograficznych. Podjęta
przez powoda próba obciążenia wyżej wymienionymi kosztami była poparta zastrzeżeniem, że niewyrażenie przez kontrahenta zgody na podpisanie aneksu o wskazanej wyżej treści będzie przez powoda uważane za wypowiedzenie umowy licencyjnej. Istotny w niniejszym stanie faktycznym jest fakt, iż z przepisów powszechnie
obowiązującego prawa nie wynika obowiązek hologramowania nośników dźwięku.
Ponadto pomysł walki z „piractwem” fonograficznym poprzez hologramowanie powstał z inicjatywy Związku Producentów Audio Video ZPAV, a ZAiKS mocą samodzielnej i swobodnej decyzji przyłączył się do tej inicjatywy. W takiej sytuacji wymaganie od licencjobiorcy naklejania hologramu na nośniki mogło być traktowane przez
powoda jako element istotny z punktu widzenia realizacji umowy oraz wypełniania
chociażby statutowych funkcji ZAiKS, jednak powyższe nie uzasadniało przerzucenia
kosztów hologramów na licencjobiorcę. Taka praktyka (bez jego zgody) narusza bowiem zasadę swobody kontraktowej, w tym ekwiwaletności świadczeń stron stosunku cywilnoprawnego. W tym stanie rzeczy, za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przede wszystkim należy z całą mocą podkreślić, że nadużywanie pozycji dominującej poprzez
zmuszanie za pomocą groźby bezprawnej rozwiązania umowy osób działających na
podstawie takich umów, do podejmowania zobowiązań, jakich w warunkach braku
takiego zagrożenia nie podjęłyby, jest praktyką monopolistyczną, której stosowanie
jest zabronione z mocy art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie
konkurencji i konsumentów (por. wyrok SN z dnia 23 lutego 2006, III SK 6/05, niepublikowany).
W tym stanie rzeczy należało skargę kasacyjną oddalić.