Supreme Court dismisses appeal; fine upheld as administrative penalty not criminal despite ECHR standards.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal against a monetary fine imposed by the Energy Regulatory Office for supplying fuel with non-compliant quality. The appellant argued the fine was criminal in nature and should have been reviewed under criminal procedure standards, citing European Court of Human Rights jurisprudence. The court rejected this, ruling that while administrative fines must meet criminal-like procedural safeguards, the specific legal ground for the fine was not raised in the cassation petition, rendering the appeal inadmissible.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa energetycznego; Art. 355 § 2 k.c.: Administrative fines imposed by regulatory bodies are not criminal sanctions but require procedural standards analogous to criminal proceedings; however, cassation courts cannot consider new legal grounds not raised in the initial cassation petition.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III SK 5/10
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 czerwca 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)
SSN Jerzy Kwaśniewski
SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa Piotra B.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o nałożenie kary pieniężnej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 1 czerwca 2010 r.,
skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 7 października 2009 r.,
1. oddala skargę,
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 270
(dwieście
siedemdziesiąt)
postępowania kasacyjnego.
zł.
tytułem
zwrotu
kosztów
UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 22 kwietnia 2008 r.,
wydaną w wyniku uchylenia przez Sąd Okręgowy– Sąd Ochrony Konkurencji i
Konsumentów decyzji Prezesa Urzędu z 7 sierpnia 2006 r., orzekł, że Piotr B.
(powód) prowadzący działalność pod nazwą Stacja Paliw Płynnych naruszył
warunek 2.2.3. koncesji Prezesa Urzędu na obrót paliwami ciekłymi w ten sposób,
że wprowadził do obrotu poprzez stację paliw mieszcząca się w miejscowości W.
olej napędowy o jakości niezgodnej z przepisami rozporządzenia Ministra
Gospodarki i Pracy z 16 sierpnia 2004 r. w sprawie wymagań jakościowych dla
paliw ciekłych (Dz. U. z 2004 r., nr 192, poz. 1969) oraz wymierzył na podstawie
art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne
(jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm., dalej jako Prawo
energetyczne) karę pieniężną w wysokości 75.000 zł, co stanowi 2,07% przychodu
z działalności koncesjonowanej osiągniętego w roku 2007 r.
Powód zaskarżył decyzję Prezesa Urzędu odwołaniem. Zaprzeczył, iż by
wielokrotnie i celowo wprowadzał do obrotu paliwo nie posiadające parametrów
jakościowych i że w ogóle wprowadzał do obrotu paliwo bez zapewnienia
prawidłowego nadzoru. Twierdził, że wobec przypisania mu ponoszenia ryzyka
gospodarczego dopuszczania do obrotu paliwa niezgodnego z obowiązującymi
przepisami, Prezes Urzędu winien przeprowadzić kontrolę u dostawcy paliw.
Kwestionował nałożenie kary pieniężnej, gdy nie wykazano jego winy. Na
okoliczność braku winy powołał się a to ,że otrzymał od dostawcy certyfikat wraz z
paliwem potwierdzający fakt spełnienia wymogów jakościowych. Wskazywał, że nie
ma możliwości weryfikowania zawartości siarki w dostarczonym paliwie, a każda
dostawa natychmiast wprowadzana jest do zbiornika i przeznaczona do sprzedaży.
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r., oddalił odwołanie
powoda, uznając że w świetle przeprowadzonego przez Prezesa Urzędu
postępowania dowodowego nie ulega wątpliwości, że powód wprowadził do obrotu
paliwo o niewłaściwej jakości. Powód otrzymując koncesję przyjął na siebie
zobowiązanie, że będzie spełniał warunki koncesji, w tym dotyczące jakości
wprowadzonego do obrotu paliwa. Dlatego powinien tak zorganizować przyjęcia
dostaw paliw, aby wykluczyć możliwość naruszenia warunków koncesji, w
szczególności pobierając stosowne próbki paliwa do kontroli przed przyjęciem
paliwa do zbiornika. Ponieważ powód nie podjął żadnych czynności w celu
sprawdzenia jakości przyjmowanego paliwa, nie można przyjąć, że wprowadzenie
do obrotu paliwa niewłaściwej jakości nie było przez niego zawinione.
Powód zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego apelacją.
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 7 października 2009 r. oddalił apelację
powoda. Dokumentacja zebrana na etapie postępowania administracyjnego oraz
przed sądem pierwszej instancji dowodzi zarzucanych powodowi naruszeń. W
zakresie istotnym dla rozpoznania skargi kasacyjnej, Sąd Apelacyjny podzielił
stanowisko Sądu Okręgowego, że powód nie dołożył należytej staranności celem
wyeliminowania
ryzyka
wprowadzenia
do
obrotu
paliwa
o
niewłaściwych
parametrach jakościowych. W przypadku gdy przedsiębiorca przy odbiorze paliwa
poprzestanie na sprawdzeniu certyfikatu jakości paliwa i uznając na jego
podstawie, że paliwo spełnia określone normą warunki jakościowe dopuści tak
odebrane paliwo do obrotu, bierze na siebie skutki ewentualnego stwierdzenia, że
towar jest niezgodny z normą.
Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skarga kasacyjną w całości,
zarzucając naruszenie art. 355 § 2 k.c. polegające na błędnej wykładni
sformułowania należyta staranność w odniesieniu do przedsiębiorcy trudniącego
się obrotem paliwami w zakresie jego obowiązku sprawdzenia jakości paliwa
wprowadzanego do obrotu. Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w
całości oraz uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Prezes Urzędu w odpowiedzi na skargę kasacyjną powoda wniósł o jej
oddaleni i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Skarga kasacyjna powoda nie ma uzasadnionej podstawy.
Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w
dotychczasowym orzecznictwie, powołanym między innymi w uzasadnieniu wyroku
Sądu Apelacyjnego oraz odpowiedzi Prezesa Urzędu na skargę kasacyjną powoda,
że odpowiedzialność z tytułu naruszenia obowiązków wynikających z przepisów
Prawa energetycznego lub innych ustaw, sankcjonowana karą pieniężną nakładaną
przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 56 ust. 1 Prawa energetycznego, ma
charakter odpowiedzialności obiektywnej. Nie jest konieczne wykazanie umyślnej
albo nieumyślnej winy ukaranego podmiotu (wyrok SN z 5 listopada 2008 r., sygn.
akt III SK 6/08 i powołane tam orzecznictwo). Jednakże nie oznacza to, że nie
istnieje możliwość ograniczenia lub wyłączenia przedmiotowej odpowiedzialności.
Sprzeciwia się temu przyjęta w wyroku SN z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SK
1/10 reguła, zgodnie z którą w sprawach z odwołania od decyzji regulatora rynku (w
niniejszej sprawie Prezesa Urzędu) nakładających kary pieniężne z tytułu
naruszenia obowiązków wynikających z mocy ustawy lub decyzji, należy zapewnić
przedsiębiorcom wyższy poziom sądowej ochrony praw. Zobowiązuje do tego
Rzeczpospolitą Polską konieczność zapewnienia w krajowym porządku prawnym
skuteczności postanowieniom Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i
Obywatela (Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze
zm., dalej jako EKPC). Z utrwalonego już orzecznictwa Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka (dalej jako ETPC) wynika, że dolegliwe kary pieniężne nakładane
na przedsiębiorców przez organy administracji mają charakter sankcji karnych w
rozumieniu przepisów EKPC (wyrok ETPC z 24 września 1997 r. w sprawie
18996/91 Garyfallou ABBE p. Grecji, LEX nr 79585; decyzja ETPC z 23 marca
2000 r. w sprawie 36706/97 Ioannis Haralambidis, Y. Haralambidis-Liberpa Ltd p.
Grecji, LEX nr 520369).
Sąd Najwyższy podtrzymuje wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie
stanowisko, zgodnie z którym kary pieniężne nakładane przez organy regulacji
rynku nie mają charakteru sankcji karnych. Jednakże mając na względzie
przedstawione powyżej zapatrywania Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
przyjmuje, że w zakresie w jakim dochodzi do wymierzenia przedsiębiorcy kary
pieniężnej, zasady sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia organu regulacji w
tym zakresie, powinny odpowiadać wymogom analogicznym do tych, jakie
obowiązują sąd orzekający w sprawie karnej. Powoduje to, że sprawa z odwołania
od decyzji Prezesa Urzędu nakładającej karę pieniężną na przedsiębiorcę
energetycznego powinna zostać rozpoznana z uwzględnieniem standardów
ochrony praw oskarżonego obowiązujących w postępowaniu karnym. W niniejszej
sprawie oznacza to, że wbrew stanowisku zajętemu przez Sąd Najwyższy w
wyroku z 5 listopada 2008 r., sygn. akt III SK 6/08, przedsiębiorstwo energetyczne
może uniknąć kary, gdy wykaże że obiektywne okoliczności danej sprawy
uniemożliwiają mu przypisanie naruszenia przepisów ustawy z uwagi na podjęte
działania o charakterze ostrożnościowo-prewencyjnym. Do takich okoliczności
należy wprowadzanie do obrotu paliwa pochodzącego od renomowanego
dostawcy, którego zgodność z obowiązującymi w tym zakresie normami potwierdza
dodatkowo stosowny certyfikat.
Powyższe nie wpływa na zasadność niniejszej skargi kasacyjnej, ponieważ
powód podniósł jedynie zarzut naruszenia przepisu art. 355 § 2 k.c., nawiązując do
art. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa energetycznego wyłącznie we wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnieniu. Przepis art. 355 § 2 k.c.
odnosi się do należytej staranności w stosunkach umownych. Nie znajduje
zastosowania w sprawie przeciwko Prezesowi Urzędu o nałożenie kary pieniężnej z
tytułu naruszeń przepisów odnoszących się do warunków wykonywania działalności
koncesjonowanej. Związanie przepisami prawa materialnego powołanymi w
skardze kasacyjnej, uniemożliwia zaś Sądowi Najwyższemu w niniejszym składzie
uwzględnienie niniejszej skargi kasacyjnej, ze względu na ewentualne naruszenie
art. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa energetycznego, skoro zarzut naruszenia tego przepisu
nie został przez skarżącego podniesiony w podstawach skargi.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
wyroku.