Supreme Court dismisses appeal against fine for failing to provide shelf price data to competition authority.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the company's cassation appeal regarding a fine for not providing final shelf prices to the Competition and Consumer Protection Office. The lower court found the company evaded the request by submitting average sales statistics instead of the specific shelf prices requested. The court rejected the argument that shelf prices differ from actual transaction prices due to discounts, noting such discounts are reflected in sales documents.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 45 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; przedsiębiorcy są obowiązani do udzielenia informacji o cenach z półki sklepu, a nie średnich cen sprzedaży, co stanowi wystarczające i jednoznaczne żądanie organu nadzorczego.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III SK 14/08
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 grudnia 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)
SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)
SSN Andrzej Wróbel
Protokolant Małgorzata Beczek
w sprawie z odwołania L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
o nałożenie kary pieniężnej,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 19 grudnia 2008 r.,
skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 28 listopada 2007 r.,
1) oddala skargę kasacyjną,
2) zasądza od L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w
P. na
rzecz
Konsumentów
Prezesa
Urzędu
(pięćset
czterdzieści)
kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Ochrony
Konkurencji
złotych
i
tytułem
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2006 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów
po
przeprowadzeniu
wszczętego
z
urzędu
postępowania
administracyjnego nałożył na L. Spółkę z o.o. karę pieniężną w kwocie 80.000 zł za
nieudzielanie informacji dotyczących cen finalnych (na półce w sklepie), we
wszystkich marketach należących do sieci L., w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 16
czerwca 2005 r. na wskazane produkty P. C. S.A., żądanych przez Prezesa UOKiK
na podstawie art. 45 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i
konsumentów w toku odpowiedniego postępowania antymonopolowego.
Wyrokiem z dnia 21 lutego 2007 r. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony
Konkurencji i Konsumentów w Warszawie oddalił odwołanie L. Spółki z o.o. w P. od
powyższej decyzji. Wyrok ten wynika z następujących ustaleń.
Prezes UOKiK
działając na podstawie art. 45 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. ochronie
konkurencji i konsumentów (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze
zm.) zwrócił się trzykrotnie – w dniach: 5 października 2005 r., 3 listopada 2005 r. i
17 marca 2006 r. – do L. (powódki) o udzielenie informacji przedstawiającej
zestawienia cen finalnych (na półce w sklepie) w marketach Spółki w okresie od 1
stycznia 2005 r. – do 16 czerwca 2005 r. na określone towary. W odpowiedzi na
pierwsze pismo powódka przedstawiła wykaz średnich cen sprzedaży stosowanych
w tym okresie w sieci swoich marketów. W kolejnym piśmie wyjaśniła, że w
zakresie cen finalnych nie prowadzi statystyki ani rejestracji jak zmieniają się ceny
na etykiecie umownej w każdym ze sklepów oraz przedłożyła kolejne informacje o
średnich cenach sprzedaży. W trzecim piśmie wyjaśniła, że nie jest w stanie ustalić
zmian cen wskazanych w żądaniu udzielenia informacji towarów oraz, że ustalenie
cen za jakie towary były faktycznie sprzedawane będzie wymagało dłuższego
czasu.
Sąd Okręgowy miał za podstawę art. 101 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 45
ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosownie do których przedsiębiorcy
są obowiązani do przekazywania wszelkich koniecznych informacji i dokumentów
na żądanie Prezesa UOKiK. Żądanie takie powinno zawierać: - wskazanie zakresu
informacji i okresu którego dotyczą, celu żądania, terminu udzielenia informacji
oraz pouczenie o sankcjach za nieudzielenie informacji lub za udzielenie informacji
nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. Sąd ustalił, że
pisma Prezesa
UOKiK kierowane do L. zawierały wszystkie wymagane elementy. W szczególności
wyraźnie określono żądanie przedłożenia informacji dotyczących cen finalnych (na
półce w sklepie), we wszystkich marketach sieci Spółki we wskazanym okresie.
Spółka żądanej informacji nie udzieliła pomimo, że dysponowała danymi
umożliwiającymi przekazanie informacji o cenach finalnych, skoro przedstawiła
dane o cenach średnich. Według Sądu wysokość wymierzonej w zaskarżonej
decyzji kary pieniężnej nie jest wygórowana, jeżeli weźmie się pod uwagę, że
powódka mimo trzykrotnego wzywania, nie udzieliła żądanych informacji, a nawet
niespełniające wymagań odpowiedzi udzielała po wyznaczonym terminie. Niższa
kara nie spełniałaby swojej funkcji represyjnej, prewencyjnej i dyscyplinującej.
Od tego wyroku apelację złożyła powodowa Spółka zarzucając:
1. naruszenie art. 45 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez
niejednoznaczne sformułowanie przez Prezesa UOKiK zakresu żądanych
informacji i w konsekwencji naruszenie art. 101 ust. 2 pkt 2 tej ustawy w
wyniku bezpodstawnego nałożenia kary pieniężnej oraz naruszenie art. 104
ustawy przez nałożenie kary niewspółmiernej do stopnia zawinienia
powódki;
2. naruszenie art. 231 k.p.c. przez nieprawidłowe zastosowanie domniemania
faktycznego oraz art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej
oceny dowodów w wyniku wyprowadzenia wniosku o posiadaniu przez
powódkę danych o cenach finalnych z faktu, że złożyła ona zestawienie
średnich cen miesięcznych (transakcyjnych), za jakie produkty były
faktycznie sprzedawane.
W uzasadnieniu apelacji argumentowano, że Sąd nie odniósł się do różnicy
między pojęciem „ceny finalnej” a pojęciem „ceny na półce w sklepie”. Dlatego
żądanie udzielenia informacji „o cenach finalnych na półce w sklepie” było niejasne.
Prezes UOKiK domagał się podania „cen z półek”, a powódka za każdym razem
wyjaśniała, że w oparciu o paragony fiskalne i faktury jest w stanie przedstawić
jedynie ceny transakcyjne, za jakie ostatecznie sprzedano produkty, ponieważ
dokumenty kasowe nie odzwierciedlają cen z półek.
Wyrokiem z dnia 28 listopada 2007 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385
k.p.c. oddalił apelację L.
Sądu
pierwszej
instancji,
Spółki z o. o. Sąd drugiej instancji podzielił ustalenie
że
w
wezwaniach
przesłanych
Spółce
zakres
wymaganych informacji był określony z odpowiednią jasnością. Prezes UOKiK
wyjaśnił w nich, że przez „cenę finalną” rozumie „cenę na półce w sklepie” – cenę,
jaką jest oznaczony towar przeznaczony do bezpośredniej sprzedaży w sklepie
konsumentowi. Nie można mówić o braku jednoznaczności zakresu żądania
dostarczenia informacji tym bardziej, że Spółka nie wskazywała, że nie rozumie
treści wezwania i nie wnosiła o sprecyzowanie zakresu żądanych informacji. Co
więcej, dokładnie orientowała się o jakie dane chodzi Prezesowi UOKiK
wyjaśniając, że może „odnaleźć ceny sprzedaży na każdy produkt na każdy dzień
w każdym sklepie w przedmiotowym okresie, jeżeli Sąd uzna to za niezbędne”. W
tym celu „koniecznym będzie dokonanie sprawdzenia wszystkich transakcji
sprzedaży tj. paragonów fiskalnych i faktur we wszystkich sklepach”.
Według Sądu drugiej instancji, odmowę przekazania danych należy uznać
za umyślne zaniechanie udzielenia informacji, których Prezes UOKiK ma prawo
żądać na podstawie art. 45 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Ustosunkowując się do twierdzeń Spółki, że nie miała ona obowiązku zbierać i
przechowywać danych będących przedmiotem żądanej informacji, Sąd drugiej
instancji wskazał na obowiązek przedsiębiorcy dokonania w odpowiednim zapisie w
księgach rachunkowych, odnotowania każdego zdarzenia, które nastąpiło w
okresie sprawozdawczym (art. 20 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o
rachunkowości – Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 ze zm.). Podstawą takiego zapisu
jest dowód księgowy stwierdzający dokonanie operacji gospodarczej, który według
art. 21 ust. 1 pkt 3 tej ustawy powinien zawierać, między innymi, wartość operacji.
W transakcjach sprzedaży cena finalna jest – ceną na półce w sklepie. Natomiast w
razie udzielenia rabatu, znajduje on, jako „zdarzenie” określone w art. 20 ust. 1
powołanej ustawy, odzwierciedlenie w dowodzie księgowym. Prezes UOKiK żądał
informacji dotyczących „cen z półki sklepu”, to jest stanowiących ofertę sprzedaży
w rozumieniu art. 543 k.c., bez uwzględnienia indywidualnie lub zbiorowo
udzielanych rabatów.
Według Sądu drugiej instancji kara w kwocie 80.000 zł. nałożona przez
Prezesa UOKiK była adekwatna do ustalonego w sprawie rażącego i umyślnego
naruszenia ustawowego obowiązku udzielania przez przedsiębiorcę organowi
antymonopolowemu żądanych informacji tym bardziej, że brak tych informacji
tamował bieg trwającego postępowania w sprawie niedozwolonego porozumienia
kartelowego.
W
skardze
kasacyjnej
wniesionej
od
powyższego
wyroku
Sądu
Apelacyjnego strona powodowa wniosła o jego zmianę w całości przez uchylenie w
całości decyzji Prezesa UOKiK z dnia 23 sierpnia 2006 r. oraz o zasądzenie od
pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Apelacyjnemu z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach
postępowania za wszystkie instancje. Skarga oparta została wyłącznie na
podstawie dotyczącej naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 398 3 § 1 pkt 1
k.p.c.) i zawiera zarzuty:
a)
naruszenie art. 101 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 45 ustawy z dnia
15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów przez
jego błędne zastosowanie i nałożenie na powódkę kary za
nieudzielanie żądanych informacji w sytuacji, gdy skarżąca
informacji takich nie posiadała;
b)
naruszenie art. 543 k.c. i art. 66 k.c. w związku z art. 536 k.c. oraz
w związku z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10
czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania
cen towarów i usług oraz sposobu oznaczania ceną towarów
przeznaczonych do sprzedaży (Dz.U. Nr 99, poz. 894 ze zm.)
przez ich błędną interpretację i utożsamienie ceny wskazanej przy
składaniu oferty sprzedaży produktu („cena na półce”) z ceną
finalną,
tj.
ceną,
jaka
została faktycznie
uiszczona
przez
kupującego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes UOKiK wniósł o wydanie
postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w
przypadku przyjęcia skargi do rozpoznania o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o
zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawierając zarzutów dotyczących postępowania (art.
3983 § 1 pkt 2 k.p.c.) nie kwestionuje – także co do zupełności – wyjaśnionych w
sprawie okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku.
Rozpoznanie zarzutów skargi dotyczących wyłącznie przepisów prawa
materialnego nie może wkraczać w materię niekwestionowanych i wiążących Sąd
Najwyższy ustaleń faktycznych (art. 39813 § 1 § 2 k.p.c.). Te są już wszak wiążąco
ustalonym punktem odniesienia dla rozpoznania podstawy skargi ograniczonej do
oceny materialno-prawnej wyroku (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.).
Pomimo powyższych reguł postępowania kasacyjnego, skarga kasacyjna
pierwszy zarzut naruszenia art. 101 ust 2 pkt 2 w związku z art. 45 ustawy o
ochronie konkurencji i konsumentów przez błędne zastosowanie opiera na
porównaniu (subsumcji) wskazanych przepisów nie z ustaleniami faktycznymi
wyroku ale – z twierdzeniami faktycznymi strony, które zostały w podstawie wyroku
wyraźnie odrzucone. Skarżący twierdzi, że zarzucona niestosowność podstawy
prawnej wyroku polega na ukaraniu powódki za to, że nie udzieliła informacji,
których nie posiadała. Tymczasem z przedstawionej wyżej podstawy faktycznej
wyroku jasno wynika, że żądania Prezesa UOKiK dotyczyły informacji w kwestiach
znanych powódce, których z winy swej nie udzieliła. Przypominając ustalenia w tym
zakresie najistotniejsze należy wskazać po pierwsze na to, że żądana przez
Prezesa UOKiK informacja została jednoznacznie określona przez zdefiniowanie
żądanych danych o „cenach finalnych” jako o „cenach z półki sklepu”. Po drugie, że
powodowa Spółka będąca przedsiębiorstwem handlowym mogła udzielić żądanej
informacji o cenach wystawionych przez siebie towarów do sprzedaży na
podstawie dowodów księgowych, takich dowodów którymi dysponowała i które
wykorzystywała tyle tylko, że przez swoiste pozorowanie udzielenia żądanej
informacji podając nieprzydatne Prezesowi UOKiK wyliczenia cen przeciętnych
zamiast podania żądanej informacji o cenie będącej jednym z elementów tych
wyliczeń.
Ustalone fakty – o czym była mowa wyżej – nie podlegają rozpoznaniu w
postępowaniu kasacyjnym. Chybiony jest argument skargi wyprowadzony z
twierdzenia że niektóre z transakcji sprzedaży dokonywane były według innej ceny
(np. z udzielonym rabatem) niż według „ceny z półki”, co odzwierciedlają dane z
„paragonów fiskalnych”. Powołując taki argument skarżąca nie wyjaśniła dlaczego
Spółka nie skorzystała z paragonów fiskalnych dotyczących sprzedaży towarów
według ich „ceny z półki”, skoro nie twierdziła, że wszystkie transakcje sprzedaży
odbyły się według cen innych niż te, o które chodziło w żądaniu Prezesa UOKiK.
Ponadto sprzedaż po innej cenie niż po oferowanej przez sprzedawcę („cenie z
półki”) na skutek udzielenia indywidualnego rabatu także zostałaby odpowiednio
„odzwierciedlona” w pozostającym u sprzedawcy dokumencie sprzedaży.
Bezzasadny jest również drugi zarzut skargi kasacyjnej, wytykający
zaskarżonemu wyrokowi uchybienie wskazanych przepisów dotyczących oferty
sprzedaży na skutek utożsamienia ceny wskazanej przy składaniu oferty sprzedaży
z ceną finalną.
Zarzuconego nierozróżnienia oferty sprzedaży od umowy sprzedaży nie ma
w wyroku.
Jeżeli w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie poświęcono zbyt wiele
uwagi powyższej kwestii, to - jak się wydaje – przede wszystkim dlatego, że nie
było to konieczne ze względu na wyjaśnione w sprawie kwestie sporne. W sprawie
chodziło o wyjaśnienie tego jakiej informacji żądał Prezes UOKiK od powódki i czy
żądanie to zostało wystarczająco precyzyjnie określone. Zdefiniowanie przez
Prezesa UOKiK żądanej przez niego informacji o cenach jako o „cenach z półki”
zostało słusznie przez Sąd uznane za określenie wystarczająco jasne, za także
określenie, które przedsiębiorstwo prowadzące działalność gospodarczą w zakresie
sprzedaży nie mogło mylić z innymi cenami, np. cenami przeciętnymi albo cenami
uzyskanymi od indywidualnych nabywców którym od ceny na półce (oferty
sprzedaży) udzielono jakiegoś obniżenia. Tak więc skoro – stosownie do istoty
spornego zagadnienia faktycznego – Sąd Apelacyjny ustalił, że „Prezes UOKiK
żądał jedynie cen z półki sklepu, to jest stanowiących oferty sprzedaży w
rozumieniu art. 543 k.c., bez uwzględnienia indywidualnie lub zbiorowo udzielonych
rabatów”, to przedstawione w skardze twierdzenia o różnicy między ofertą a umową
mogą się wydawać jakąś próbą bardziej pozorowania uzasadnienia niż rzeczowej
argumentacji.
Wobec bezzasadności podstawy skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy orzekł w
myśl art. 39814 k.p.c.
(eb)