Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III PZ 1/24 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal for contract penalty in simplified procedure as inadmissible under Civil Procedure Code.

Numero d'incarto III PZ 1/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the defendant's cassation appeal regarding a contract penalty claim adjudicated in simplified procedure. The lower court rejected the appeal as inadmissible because the simplified procedure precludes cassation, and the parties were aware of this procedural track. The court affirmed that the appellate court correctly exercised its substantive review powers within the simplified procedure framework.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 3981 § 1 k.p.c.; Art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c.; Art. 5051 § 1 k.p.c.: In proceedings conducted under the simplified procedure, a cassation appeal is inadmissible as the law explicitly excludes such appeals for cases falling within this specific procedural track.

Parole chiave

Generato dall'IA
simplified procedure cassation appeal inadmissible appeal contract penalty Civil Procedure Code procedural track appellate review promessa di pagamento

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 3981 § 1 k.p.c.
pozwana wywiodła skargę kasacyjną od wyroku sądu odwoławczego.Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c.
Art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c.
Stosownie do art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym.
Art. 5051 § 1 k.p.c.
Sprawa podlegała zatem rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym (art. 5051 § 1 k.p.c.).
Art. 368 § 11 k.p.c.
Art. 5059 § 11 k.p.c.
368 § 11 k.p.c., a który to zarzut jest niedopuszczalny w postępowaniu uproszczonym, bowiem nie wymieniono go w art. 5059 § 11 k.p.c. Takie rozpoznanie sprawy nie może być rozpoznaniem apelacji w ramach postępowania uproszczonego.
Art. 382 k.p.c.
Merytoryczny charakter sądu drugiej instancji został określony przede wszystkim w art. 382 k.p.c., stanowiącym, że sąd odwoławczy orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
Art. 3941 § 3 k.p.c.
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.[SOP][ms] ‎
art. 3981 § 1 k.p.c
pozwana wywiodła skargę kasacyjną od wyroku sądu odwoławczego.Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c.
art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c
Stosownie do art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c.
Art. 3986 § 2 k.p.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II CRN 704/97
postanowienie Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1998 r., II CRN 704/97).
III CKN 812/98
wyrok Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2000 r., III CKN 812/98).
II PK 45/08
Labor dispute appeal dismissed; summary procedure bypass did not invalidate second-instance proceedings.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III PZ 1/24 POSTANOWIENIE Dnia 14 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Żywicka w sprawie z powództwa I. K.‎przeciwko M. G.‎o zapłatę kary umownej,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 maja 2024 r.,‎zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu‎z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt VIII Pa 36/23, VIII WSC (P) 8/23, oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie z powództwa I. K. przeciwko M. G. o zapłatę kary umownej na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2023 r. odrzucił skargę kasacyjną.W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że wyrokiem z dnia 23 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego - Poznań Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 23 listopada 2022 r. i zasądził od pozwanej na rzecz powoda 10.000 zł tytułem kary umownej, oddalając powództwo w pozostałym zakresie oraz orzekł o kosztach procesu.Z uwagi na wartość przedmiotu sporu sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym.Dnia 26 sierpnia 2023 r. wyrok z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi pozwanej.

W dniu 10 października 2023 r. pozwana wywiodła skargę kasacyjną od wyroku sądu odwoławczego.Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie strona, Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka może wnieść skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Stosownie do art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym. Art. 3986 § 2 k.p.c. stanowi, że sąd drugiej instancji odrzuca skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 3984 § 1, nieopłaconą oraz skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną.Sąd Okręgowy stwierdził, że w sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia było roszczenie o zapłatę kary umownej z tytułu naruszenia zakazu konkurencji.

Wysokość roszczenia określono na 10.000 zł. Sprawa podlegała zatem rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym (art. 5051 § 1 k.p.c.). W takim też postępowaniu została ona rozpoznana przez Sąd drugiej instancji, czego strony miały świadomość. Stosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym jest obowiązkowe, jeśli sprawa kwalifikuje się do rozpoznania w tym postępowaniu odrębnym. Tak było w niniejszej sprawie. Nie zachodził bowiem w niej przypadek, o którym mowa w art. 5051 § 2 pkt 3 k.p.c. W konkluzji Sąd Okręgowy stwierdził, że skoro zatem sprawa została prawidłowo rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, to skargę kasacyjną należało, jako niedopuszczalną, bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, w oparciu o powołane powyżej przepisy, odrzucić.Pozwana zaskarżyła powyższe postanowienie w całości zażaleniem.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o obciążenie powódki kosztami postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.W uzasadnieniu zażalenia pozwana podniosła, że na skutek dokonania przez Sąd drugiej instancji istotnych zmian w uzupełnieniu ustaleń stanu faktycznego dokonanego przez Sąd pierwszej instancji, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu żadnego z zarzutów naruszenia prawa procesowego i nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego, Sąd odwoławczy faktycznie nie prowadził postępowania w trybie uproszczonym, co spowodowało ograniczenie pozwanej prawa do obrony.

Chcąc dokonać zmiany w stanie faktycznym przez jego uzupełnienie Sąd drugiej instancji zobowiązany był bowiem w ramach postępowania uproszczonego przeprowadzić postępowanie dowodowe, gdzie aktywny udział pozwanej umożliwiłby wykazanie braku zasadności twierdzeń co do faktów powódki, nieustalonych przez Sąd pierwszej instancji. W postępowaniu uproszczonym nie można oprzeć apelacji na samych błędnych ustaleniach faktycznych, które co najwyżej mogą być zmienione na skutek dopuszczenia przez Sąd drugiej instancji określonych dowodów, ich przeprowadzenia, a następnie ocenę.

Sąd odwoławczy na podstawie art 387 § 21 ust. 1 i 2 k.p.c. przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji, a następnie uzupełnił te ustalenia o nowe ustalenia faktyczne leżące u podstaw orzeczenia reformatoryjnego. Tym samym jeżeli przyjąć, że Sąd drugiej instancji rozpoznał apelację w jej granicach, to oparł jej rozstrzygnięcie uwzględniając niewyrażony wprost zarzut co do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 368 § 11 k.p.c., a który to zarzut jest niedopuszczalny w postępowaniu uproszczonym, bowiem nie wymieniono go w art. 5059 § 11 k.p.c. Takie rozpoznanie sprawy nie może być rozpoznaniem apelacji w ramach postępowania uproszczonego.

W związku z tym w ocenie pozwanej nie można zaakceptować odrzucenia skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne. Głównym zarzutem podnoszonym przez pozwaną jest naruszenie przepisu art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej z uwagi na rzekome rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, podczas gdy niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu zwykłym (a nie uproszczonym), a tym samym skarga kasacyjna jest w tej sprawie dopuszczalna i nie podlega odrzuceniu.Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że sprawa z zakresu prawa pracy (art. 476 § 1 k.p.c.), spełniająca jednocześnie przesłanki określone w art. 5051 § 1 k.p.c. - a zatem dotycząca roszczeń wynikających z umowy o pracę, jeżeli jednocześnie wartość przedmiotu sporu nie przekracza kwoty wskazanej w tym przepisie - podlega rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu uproszczonym.

Specyfika postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy, polegająca przede wszystkim na zapewnieniu szczególnej ochrony interesów pracownika, wyrównaniu sytuacji procesowej stron (przy założeniu, że pracodawca jest zwykle stroną "silniejszą"), ułatwieniu pracownikowi dochodzenia roszczeń i ograniczeniu formalizmu do niezbędnego minimum, nie przemawia przeciwko łączeniu postępowania z zakresu prawa pracy z postępowaniem uproszczonym, lecz za poszukiwaniem takich sposobów rozstrzygnięcia ewentualnych kolizji między tymi dwoma rodzajami postępowania, aby w maksymalnym stopniu zachować ich odrębności służące określonemu celowi.

Słusznie w związku z tym zwraca się uwagę w doktrynie procesu cywilnego, że nie ma poważnych argumentów na rzecz poglądu, że w sprawach o roszczenia wynikające z umowy o pracę stosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym - równolegle z przepisami o postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy - jest wykluczone albo niedopuszczalne. Przeciwnie, skoro jednym z podstawowych celów tego postępowania jest zapewnienie szybkiej ochrony pracownikowi, to postępowanie uproszczone - podobnie jak postępowanie nakazowe lub upominawcze - w sprawach, w których jest dozwolone (art. 5051 pkt 1 k.p.c.), cel ten spełnia z jeszcze lepszym skutkiem, a jest oczywiste, że wśród spraw z zakresu prawa pracy są także sprawy drobne i proste.Na gruncie podnoszonego w zażaleniu zarzutu należy podkreślić, że w wielu judykatach Sądu Najwyższego formułowany jest pogląd, że o tym czy sprawa jest rozpoznawana (została rozpoznana) w postępowaniu uproszczonym, nie decyduje wyłącznie spełnienie obiektywne przesłanek z art. 5051 § 1 k.p.c., lecz znaczenie mają czynności stron, przewodniczącego lub sądu pierwszej instancji.

Nie można bowiem przyjąć, aby samo spełnienie przesłanek zawartych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego przesądzało o tym, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Decydujące znaczenie ma to, czy sąd rzeczywiście rozpoznał sprawę w tym postępowaniu. O tym, że ustawodawca przypisuje znaczenie rzeczywistemu rozpoznaniu sprawy w postępowaniu uproszczonym, a nie tylko spełnieniu przesłanek do jej rozpoznania w tym postępowaniu, świadczy treść art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach "rozpoznanych" w postępowaniu uproszczonym.

Chodzi więc o sprawy, w których wyrok sądu drugiej instancji zapadł w postępowaniu uproszczonym, a nie o sprawy, które kwalifikowałyby się do rozpoznania w tym postępowaniu. Jeżeli więc sprawa, w której były spełnione przesłanki z art. 5051 k.p.c. nie zostanie (nie została) rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, to skarga kasacyjna nie będzie w niej wyłączona i odwrotnie, jeżeli sprawa zostanie w drugiej instancji rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, to zgodnie z art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c. skarga kasacyjna będzie w niej niedopuszczalna nawet wtedy, gdyby sprawa nie kwalifikowała się do rozpoznania w tym postępowaniu odrębnym.

Istotne znaczenie ma tutaj zarządzenie przewodniczącego o skierowaniu sprawy do rozpoznania w określonym postępowaniu odrębnym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 listopada 2018 r., III PZ 11/18, LEX nr 2579565). O tym, czy sprawa została rozpoznana w postępowaniu zwykłym, czy też uproszczonym nie decyduje np. skład sądu pierwszej instancji rozpoznający sprawę, ale to czy zarządzeniem przewodniczącego została skierowana do rozpoznania w postępowaniu odrębnym, a sąd pierwszej instancji nie wydał postanowienia o zmianie tej kwalifikacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 września 2008 r., II PK 45/08, OSNP 2010 nr 5-6, poz. 59).W niniejszej sprawie został złożony pozew o zapłatę z 2 lipca 2021 r. (wpłynął do Sądu Rejonowego dla Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu 6 lipca 2021 r.) podpisany przez profesjonalnego pełnomocnika (karta nr 4).

Powódka dochodziła od pozwanej zapłaty kary umownej z tytułu naruszenia zakazu konkurencji na zasadzie art. 1011 § 1 i § 2 k.p. Wysokość roszczenia określono na 10.000 zł. Sprawa podlegała zatem rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym (art. 5051 § 1 k.p.c.).W dniu 12 lipca 2021 r. Referendarz Sądowy wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w sprawie V Np 246/21 uwzględniając w całości żądanie pozwu (karta nr 37). W terminie ustawowym (data wpływu do Sądu Rejonowego dla Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu - 27 lipca 2021 r.) pozwana reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym zaskarżając go w całości i wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej zwrotu kosztów sądowych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.Wyrokiem z 23 listopada 2022 r.

Sąd Rejonowy Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Od powyższego wyroku apelację wniosła powódka. Sąd Okręgowy w Poznaniu — VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 23 czerwca 2023 r. rozpoznając sprawę w postępowaniu uproszczonym (zarządzenie sędziego z 14 marca 2023 r. karta 245) zmienił zaskrzony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 10.000 zł tytułem kary umownej należnej w związku z prowadzeniem przez pozwaną działalności konkurencyjnej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 lipca 2021 r. do dnia zapłaty i oddalił powództwo w pozostałym zakresie, oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3.367 zł zwrotu kosztów procesu za I instancję oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 705 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za postępowanie apelacyjne.Za chybione należy uznać twierdzenie sformułowane w uzasadnieniu zażalenia co do faktycznego rozpoznania sprawy przez Sąd drugiej instancji w postepowaniu zwykłym a nie w trybie uproszczonym poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niewyrażonym wprost zarzucie co do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 368 § 11 k.p.c., a który to zarzut jest niedopuszczalny w postępowaniu uproszczonym, bowiem nie wymieniono go w art. 5059 § 11 k.p.c. a ponadto, że sąd drugiej instancji nie odniósł się do zarzutów apelacji rozpoznając sprawę.

Należy bowiem mieć na uwadze, że w systemie apelacyjnym, sąd odwoławczy jest przede wszystkim instancją merytoryczną, a nie kontrolną. Merytoryczny charakter sądu drugiej instancji został określony przede wszystkim w art. 382 k.p.c., stanowiącym, że sąd odwoławczy orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Sąd ten nie może poprzestać na ustosunkowaniu się do zarzutów apelacyjnych, w każdym wypadku musi bowiem dokonać ponownych ustaleń faktycznych, na podstawie powtórnej oceny dowodów przeprowadzonych przez sąd pierwszej instancji, z uwzględnieniem dopuszczonych dodatkowo w postępowaniu apelacyjnym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1998 r., II CRN 704/97).

Merytoryczny charakter orzekania sądu apelacyjnego polega właśnie na tym, że ma on obowiązek poczynić własne ustalenia i ocenić je samodzielnie z punktu widzenia prawa materialnego. Jedynie w sytuacji, gdy podziela ustalenia sądu niższej instancji, może ograniczyć się do stwierdzenia, że przyjmuje je za własne, gdyż szczegółowe powtarzanie analizy i roztrząsanie wszystkich dowodów staje się wtedy niecelowe (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2000 r., III CKN 812/98). Sąd odwoławczy zmieniając zaskarżony wyrok postąpił prawidłowo.Biorąc pod uwagę wartość przedmiotu sporu i czynności sądu oraz to, że strony od początku wiedziały, że sprawa jest rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym (zawiadomienie o wyznaczeniu terminu i godziny rozprawy w postępowaniu uproszczonym, doręczone stronom - karty 246-248) podnoszony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Strony miały świadomość, że sprawa toczy się w postępowaniu uproszczonym. Stosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym jest obowiązkowe, jeśli sprawa kwalifikuje się do rozpoznania w tym postępowaniu odrębnym. Tak było w niniejszej sprawie. Nie zachodził bowiem w niej przypadek, o którym mowa w art. 5051 § 2 pkt 3 k.p.c.Skoro niniejsza sprawa - jak to wynika z akt sprawy, została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, to orzeczenie Sądu II instancji nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną - nie doszło więc do naruszenia przepisu art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c.Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.[SOP][ms] ‎